මූල්‍ය පද්ධතිය - ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොළ


දිගුකාලීන ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා සංවිධානය වූ වෙළඳපොළ ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොළ යි. මෙහි වර්ෂයකට වඩා වැඩි කාලයකින් පරිණත වන මූල්‍ය උපකරණ ගනුදෙනු වේ.

 

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොලේ උප වෙළඳපොළ වර්ග

  1. කොටස් වෙළඳපොළ
  2. සාංගමික ණයකර ( බැදුම්කර) වෙළඳපොළ
  3. භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර වෙළඳපොළ
  4. වාණිජ බැංකු හා බලපත්‍රලාභී විශේෂිත බැංකු දිගු කාලීන ණය වෙළඳපොළ
  5. බැංකු නොවන මූල්‍ය ආයතන දිගු කාලීන ණය වෙළඳපොළ
  6. ඒ්කකභාර වෙළඳපොළ

 

කොටස් වෙළඳපොළ

ලැයිස්තුගත පොදු සමාගම් විසින් නිකුත් කරන සුරැකුම්පත් මිළඳී ගැනීම හා විකිණීම සම්බන්ධ ගනුදෙනු සිදුවන වෙළඳපොළ කොටස් වෙළඳපොළ වේ.

 

සාංගමික ණයකර (බැඳුම්කර ) වෙළඳපොළ 

රාජ්‍ය සංස්ථා හා සමාගම් විසින් මධ්‍ය දිගුකාලීන ණය මුදල් සපයා ගැනීම සඳහා නිකුත් කරන ණයකර මිළඳී ගැනීම හා විකිණීම සිදුවන වෙළඳපොළයි.

මෙහි විවිධ ණයකර වර්ග ගණුදෙනු වේ. මෙම වෙළඳපොළේ ද ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික වෙළඳපොළක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වේ.

 

ශ්‍රී ලංකාවේ සාංගමික බැඳුම්කර ලෙස දැනට භාවිතා වන්නේ,

1. ඇප සහිත ණයකර ( Secured Debentures)

2. ඇප රහිත ණයකර ( Unsecured Debentures)

 

භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර වෙළඳපොළ 

භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර, රජයට අවශ්‍ය මධ්‍යකාලීන හා දිගුකාලීන ණය සපයා ගැනීම සඳහා රජය වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව නිකුත් කරන නිර්ලේඛන සුරැකුම්පත් විශේෂයකි. මේවා හුවමාරු වන වෙළඳපොළඳ ප්‍රාථමික හා ද්විතියික වෙළඳපොළ වශයෙන් දෙයාකාරයකින් ක්‍රියාත්මක වේ.

 

භාණ්ඩාගාර බිල්පත්, භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර, ශ්‍රී ලංකා සංවර්ධන බැඳුම්කර, රුපියල් ණය හා වෙනත් රජයේ සුරැකුම්පත් යනාදී මූල්‍ය උපකරණ ගනුදෙනු වන සමස්ත වෙළඳපොළ රජයේ සුරැකුම්පත් වෙළඳපොළ ලෙස හඳුන්වා දිය හැකිය.

 

ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොළ තුළ ක්‍රියාත්මක වන ආයතන 

  1. සීමාසහිත කොළඹ ව්‍යාපාර වස්තු හුවමාරු (ඇපයෙන් සීමිත) සමාගම
  2. ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව
  3. බලපත්‍රලාභී වාණිජ බැංකුව
  4. බලපත්‍රලාභී විශේෂිත බැංකුව
  5. වණික් බැංකු
  6. ලියාපදිංචි කල් බඳු සමාගම්
  7. ලියාපදිංචි මූල්‍ය සමාගම්
  8. ව්‍යවසාය ප්‍රාග්ධන සමාගම්
  9. එ්කක භාර
  10. රක්ෂණ සමාගම්
  11. සේවක අර්ථසාධක අරමුදල
  12. නිල ලැයිස්තුගත සමාගම්

 

ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොළේ ගනුදෙනු වන මූල්‍ය උපකරණ

  1. සාංගමික බැඳුම්කර/ ණයකර
  2. රුපියල් සුරැකුම්පත් / රජයේ ණය සුරැකුම්පත්
  3. ශ්‍රී ලංකා සංවර්ධන බැඳුම්කර
  4. සම්මිශ්‍රණ
  5. භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර / පිළිනපත්
  6. ඒකක
  7. සාමාන්‍ය කොටස්
  8. වරණීය කොටස්
  9. කොටස් බලපත්‍ර

 

සාංගමික බැඳුම්කර

සමාගමකට ණය ප්‍රාග්ධනය ලබා ගැනීම සඳහා සමාගමක් විසින් නිකුත් කරනු ලබන සුරැකුම්පත් විශේෂයකි. ලැයිස්තුගත සමාගම් විසින් නිකුත් කරන ලැයිස්තුගත ණයකර කොටස් වෙළඳපොළේ හුවමාරු කළ හැක. ණයකරවල ආයොජකයන්ට නිශ්චිත පොළී ප්‍රතිශතයක් හිමි‍ වේ.

 

රුපියල් සුරැකුම්පත්

රජයට අවශ්‍ය මධ්‍ය හා දිගුකාලීන ණය ලබා ගැනීම සඳහා සුරැකුම්පත් නිකුත් කෙරේ. ණය මුදලේ ප්‍රමාණය මුහුණත වටිනාකමට සමාන වන අතර ණය මුදල ආපසු ගෙවනු ලබන දිනයත් ඊට අදාළ පොළී අනුපාතයත් සහතික පත්‍රෙය් සඳහන් වේ. රුපියල් ණය සුරැකුම්පත් නිකුත් කරන්නේ ලේඛන සහතික පත්‍රයක් ලෙසය. වසර 2-15 දක්වා පරිණත කාලයන්ගෙන් යුක්ත වේ.

 

ශ්‍රී ලංකා සංවර්ධන බැඳුම්කර

රජයට අවශ්‍ය ණය විදේශ මුදලින් ලබා ගැනීම සඳහා රජය වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව ඇමරිකානු ඩොලර්වලින් නිකුත් කරනු ලබන සුරැකුම්පත් විශේෂයි. පරිණත කාළය වසර දෙක හෝ තුනකි.

 

සම්මිශ්‍රණ

සම්මිශ්‍රණ යනු කොටස් හා ණය සුරැකුම් වල සංයොජනයකි.

නිද: පරිවර්තන ණයකර

කිසියම් කාලයකින් පසු කොටස්වලට පරිවර්තනය කෙරෙන ණයකර පරිවර්තන ණයකර ලෙස හඳුන්වයි.

 

භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර

රජයට අවශ්‍ය මධ්‍ය කාලීන හා දිගු කාලීන මූල්‍ය අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීම සඳහා රජය වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් නිකුත් කරන නිර්ලේඛන සුරැකුම්පත් විශේෂයි. භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර කොටස් දෙකකි.

  1. සාම්ප්‍රදායික බැඳුම්කර
  2. උද්ධමනයෙන් ඇදුනු බැඳුම්කර

 

භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හා භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර අතර ඇති සමානකම් හා අසමානකම්

සමානකම්

  1. රජය වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව දේශීය මුදලින් ණය ලබා ගැනීම සඳහා නිකුත් කරයි
  2. ප්‍රාථමික නිකුතුව බලයලත් අලෙවිකරුවන්ට සීමා වීම.
  3. වට්ටමකට යටත්ව ප්‍රාථමික නිකුතුව සිදු කිරීම
  4. අවදානම් රහිත ණය උපකරණයක් වීම
  5. ද්විතීයික වෙළඳපොළක් ක්‍රියාත්මක වීම/ ගනුදෙනු කළ හැකි මූල්‍ය උපකරණයක් වීම
  6. නිර්ලේඛන සුරැකුම්පත් වීම

 

අසාමානකම්

භාණ්ඩාගාර බිල්පත් භාණ්ඩාගාර  බැඳුම්කර
කෙටිකාලීනවේ මධ්‍ය හා දිගුකාලීන වේ
පොලී නොලැබේ මාස 6 කට වරක් පොලී හිමි වේ
වට්ටම්හා ප්‍රතිවට්ටම් වෙළඳපොළක්ක්‍රියාත්මකවේ එවැනි වෙළඳපොළක් ක්‍රියාත්මක නොවේ
සෑම සතියකට වරක් නිකුත් කිරීම  සිදු කරයි අවස්ථාව අනුව නිකුත් කරයි




උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
අවදානම් අවම කිරීමට භාවිතා කරනු ලබන ශිල්පීය ක්‍රමයන්  අවදානම් තුන කිරීමට බොහෝ ශිල්පීය ක්‍රමයන් ඇත. මෙම ශිල්පීය ක්‍රමයන් කණ්ඩ  හතරකට සාරාංශ ගත කළ හැකිය.    * අවදානම් වැළැක්වීම. * අවදානම් බාරගැනීම. * අවදානම් පැවරීම. * අවධානම අවම කිරිම. ...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
ව්‍යාපාර අරමුණු වලට  බලපානු ලබන අවදානම්. අවදානම් කලමනාකරණයේ වැදගත්කම.  විවිධ ව්‍යාපාර සංවිධාන සහ ඒවායේ අරමුණ පිළිබඳව මෙම පාඨමාලාවේ පළමු පාඨමාලාව පළමුවන පරිච්ඡේදය තුළ අප විසින් සාකච්ඡා කර ඇත එම සංවිධානය ක්‍රම සෑම සංවිධානයක්ම එයටම අයත් වූ අරමුණු රා...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
කොළඹ කොටස් හුවමාරුවේ ලේඛනගත වී ඇති සීමිත පොදු සමාගම් ලැයිස්තුගත සමාගම් ලෙස හඳුන්වයි. එනම් කොටස් වෙළඳපොළේ කොටස් හා ණයකර ගනුදෙනු කිරීම සඳහා අවසර ලත් සීමා සහිත පොදු සමාගම්ය.   කොළඹ කොටස් හුවමාරුවේ ලැයිස්තුගත වීමෙන් සමාගමකට ලැබිය හැකි ප්‍රතිලාභ විශාල ප්‍රා...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
ලැයිස්තුගත සමාගම් වල කොටස් ණයකර ආදී සුරැකුම්පත් මිලට ගැනීම හා විකිණීම සිදුවන ස්ථානය හෝ අවකාශය කොටස් වෙළඳපොළයි කොටස් වෙළඳපොළ ප්‍රධාන කොටස් 02 කි. ප්‍රාථමික කොටස් වෙළඳපොළ ( Primary Share Market) ද්විතීයික කොටස් වෙළඳපොළ( Secondary Share Market)   ප්&z...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
දිගුකාලීන ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා සංවිධානය වූ වෙළඳපොළ ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොළ යි. මෙහි වර්ෂයකට වඩා වැඩි කාලයකින් පරිණත වන මූල්‍ය උපකරණ ගනුදෙනු වේ.   ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොලේ උප වෙළඳපොළ වර්ග කොටස් වෙළඳපොළ සාංගමික ණයක...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
මුදල් වෙළඳපොළ   කෙටි කාලීන අරමුදල් අවශ්‍යතා සපුරාලන ආයතන වලින් සමන්විත වෙන වෙළඳපොළයි එනම්, වර්ෂයක් හෝ ඊට අඩු කාලයකින් පරිණත වන මූල්‍ය උපකරණ ආශ්‍රිතව වන මූල්‍ය උපකරණ ආශ්‍රිතව ගණුදෙනු කිරීම සඳහා සංවිධානය වී ඇති වෙළඳපොළයි. මුදල් වෙළඳපො&...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
මූල්‍ය පද්ධතික් යනු   ආර්ථිකයක මූල්‍ය තීරණ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ නිරතව සිටින මූල්‍ය වෙළඳපොළ මූල්‍ය ආයතනල මූල්‍ය උපකරණ සහ මූල්‍ය යටිතල පහසුකම් යනාදියෙන් සමන්විත පද්ධතිය යි. මූල්‍ය පද්ධතිය තුළ සිදුවන වැදගත් කාර්යභාර්ය වන්නේ මූල්‍ය අ...
12-වසර - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
ව්‍යාපාර පදනම  කෙටි ප්‍රශ්න -  දෙවන කොටස    01 . ස්වයංපෝෂිත යුගය පිළිබඳ කෙටි පැහැදිලි කිරිමක් කරන්න. අතීතයේ ජිවත් වු මිනිස්සුන්ගේ අවශ්‍යතාවන් එතරම් සංකිර්ණ වුයේ නැත. මිනිසාට අවධානය යොමු වුයේ තමාට අවශ්‍ය මුලික අවශ්‍යතාවන් සපුරා...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
පාරිභෝගිකයා ගෙවන මුදලට සරිලන තෘප්තියක් ලබාදීම සහතික කිරීම පිණිස සලසා අැති නීතිමය ආවරණය හා පාරිභෝගික දැනුවත් කිරීම පාරිභෝගික ආරක්ෂණය යන්නෙන් අදහස් වේ. නූතන වෙලඳපල තුල පාරිභෝගිකයාට නොයෙකුත් වෙලඳ විශමාචාරයන්ට මුහුන දීමට සිදුවන බැවින් පාරිභෝගික ආරක්ෂණයේ අවශ්‍යතාවය අතීතය...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
රජයක් ආර්ථිකය කෙරෙහි බලපෑම් ඇතිකිරීම සඳහා ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තීන් දෙකක් උපයෝගී කරගනු ලබයි. එනම් පිස්කල් ප්‍රතිපත්තිය සහ මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය යි. මේ අතුරින් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය පිලිබඳ විමසා...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
යම් පුද්ගලයෙකු හෝ ආයතනයක් විසින් අනිවාර්යයෙන්ම ගෙවිය යුතු යැයි රජය හෝ රජයේ බලාධිකාරී ආයතනයක් විසින් නියම කරනු ලබන ගෙවීමක් බද්දක් ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.ප්‍රධාන වශයෙන් ආකාර දෙකක් ඔස්සේ බදු වර්ග කල හැක.  1) බදු බර උසුලන පාර්ශවය අනුව 2) ආදායම අනුව බදු බර උසුලන පාර්ශ...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
                           ව්‍යවසායකත්වය ව්‍යවසායකවයේ අවශ්‍යතාව හා වැදගත්කම  1.දැඩි තරගකාරිත්වයට සාර්තකව මුහුන දීමට 2.වේගවත් පරිසර වෙනස් වේම් වලට සාර්තකව මුහුණ දීමට3.උපරිම සම්පත් බා...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
කළමණාකරණය යනු යම් සංවිධානයක අරමුණු සහ පරමාර්ථ කාර්යකෂම හා සඵලදායීව ඉටුකරගැනීම සදහා එම සංවිධානය සතුව පවතින භෞතික හා මානව සම්පත් සැලසුම් කිරීම, සංවිධානය කිරීම, නායකත්වය, අභිප්‍රේරණය, සන්නිවේදනය හා පාලනය කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි.  ඉහත නිර්වචනයට අනුව කළමණාකරණයේ ප්...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
සේවා ස්ථානය සංවිධානය සහ ප්‍රමිතිකරණය සඳහා මෙවලම් LE203 එස් 5 පද්ධතිය: සේවා ස්ථානය සංවිධානය සහ ප්‍රමිතිකරණය   ඇරඹුම එස් 5 සඳහා සුදානම   මධ්‍ය ක්‍රියාත්මක කෙරුම් කණ්ඩායමක් පිහිටුවීම මෙම කණ්ඩායම එස් 5 ක්‍රියාවලිය වෙනුවෙන් ප්‍රමුඛත්වය දරන අ...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
මිනිස්බලය (MANPOWER)   නිවැරදි තනතුර සඳහා නිවැරදි සේවක පිරිස යනු සංවිධානාත්මක සඑලතාවය සහ කාර්යක්ෂමතාව සඳහා ඇති ස්ථිර අවස්ථා තැන්පතුවක් වේ. කළමනාකරණයෙහි මිනිසා, මානව සම්පතක් ලෙස ආදේශ කෙරේ. සංවිධානයන්හි ඉලක්ක සහ අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා, ද්‍රව්‍ය, යන්ත්&...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
උපකාරක සේවා වාණිඡ්‍යය පහසු කරන සියලුම සේවාවන් උපකාරක සේවාවන්ය. බැංකු කටයුතු (Banking) බැංකුවක් යනුවෙන් අදහස් කෙරෙන්නේ මහජනයාගෙන් තැන්පතු භාර ගැනිම,එවාආරක්ෂා කිරිම,ණය පහසුකම් සැපයිම ආදි කටයුතු කරන ආයතනයකි.එ අනුව ව්‍යාපාරිකයන් වෙනුවෙන් ඡංගම ගිනුම් පවත්වා ගන...
ගයාන් සංජය

උසස්පෙළ ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය

අනෙකුත් ලිපි
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය
අවදානම් අවම කිරීමට භාවිතා කරනු ලබන ශිල්පීය ක්රමයන් අවදානම් තුන කිරීමට බොහෝ ශිල්පීය ක්රමයන් ඇත. මෙම ශිල්පීය ක්රමයන් කණ්ඩ හතරකට සාරාංශ ගත කළ හැකිය. * අවදානම් ...

උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය
ව්යාපාර අරමුණු වලට බලපානු ලබන අවදානම්. අවදානම් කලමනාකරණයේ වැදගත්කම. විවිධ ව්යාපාර සංවිධාන සහ ඒවායේ අරමුණ පිළිබඳව මෙම පාඨමාලාවේ පළමු පාඨමාලාව පළමුවන පරිච්ඡේදය තුළ අප විසින් සාකච්ඡා කර ...

උසස්පෙළ - ආර්ථික විද්‍යාව
උසස් පෙළ-ආර්ථික විද්යාව - ජාතික ගිණුම් - වියදම් ප්රවේශය කලින් ලිපිවලින් අපි,නිමැවුම් හා ආදායම් ප්රවේශය යටතේ ජාතික ගිණුම් සකස් කරා මතක ඇතිනේ.දැන් අපි වියදම් ප්රවේශය ගැන ...

උසස්පෙළ - ආර්ථික විද්‍යාව
උසස් පෙළ ආර්ථික විද්යාව - ජාතික ගිණුම් - ආදායම් ප්රවේශය ඔයාලට මතක ඇති අපි කලින් ලිපියෙන් කතා කරේ, ජාතික ගිණුම්වල එන නිමැවුම් ප්රවේශය ගැනනේ....දැන් අපි කතාකරමු ...

උසස්පෙළ - ගිණුම්කරණය
හවුල් ව්යාපාරයක් යනු කුමක්ද යන්න පිළිබදව 1890 හවුල් ආඡ්ඡාපනතේ සදහන් වී ඇති ආකාරයට මෙසේ දැක්විය හැකිය."ලාභ ඉපයීමේ අරමුණින් යම් ව්යාපාර කටයුත්තක් කරගෙන යන පුද්ගලයන් අතර ...

උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය
කොළඹ කොටස් හුවමාරුවේ ලේඛනගත වී ඇති සීමිත පොදු සමාගම් ලැයිස්තුගත සමාගම් ලෙස හඳුන්වයි. එනම් කොටස් වෙළඳපොළේ කොටස් හා ණයකර ගනුදෙනු කිරීම සඳහා අවසර ලත් සීමා ...

උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය
ලැයිස්තුගත සමාගම් වල කොටස් ණයකර ආදී සුරැකුම්පත් මිලට ගැනීම හා විකිණීම සිදුවන ස්ථානය හෝ අවකාශය කොටස් වෙළඳපොළයි කොටස් වෙළඳපොළ ප්රධාන කොටස් 02 කි. ප්රාථමික කොටස් වෙළඳපොළ ( ...

උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය
දිගුකාලීන ප්රාග්ධන අවශ්යතා සපුරාලීම සඳහා සංවිධානය වූ වෙළඳපොළප්රාග්ධන වෙළඳපොළයි. මෙහි වර්ෂයකට වඩා වැඩි කාලයකින් පරිණත වන මූල්ය උපකරණ ගනුදෙනු වේ. ශ්රී ලංකාවේ ප්රාග්ධන වෙළඳපොලේ උප වෙළඳපොළ ...

උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය
මුදල් වෙළඳපොළ කෙටි කාලීන අරමුදල් අවශ්යතා සපුරාලන ආයතන වලින් සමන්විත වෙන වෙළඳපොළයිඑනම්,වර්ෂයක් හෝ ඊට අඩු කාලයකින් පරිණත වන මූල්ය උපකරණ ආශ්රිතව වන මූල්ය උපකරණ ආශ්රිතව ගණුදෙනු ...

උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය
මූල්ය පද්ධතික් යනු ආර්ථිකයක මූල්ය තීරණ ක්රියාත්මක කිරීමේ නිරතව සිටින මූල්ය වෙළඳපොළ මූල්ය ආයතනල මූල්ය උපකරණ සහ මූල්ය යටිතල පහසුකම් යනාදියෙන් සමන්විත පද්ධතිය යි. මූල්ය පද්ධතිය ...