මූල්‍ය පද්ධතිය - හැදින්වීම


මූල්‍ය පද්ධතික් යනු

 

ආර්ථිකයක මූල්‍ය තීරණ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ නිරතව සිටින මූල්‍ය වෙළඳපොළ මූල්‍ය ආයතනල මූල්‍ය උපකරණ සහ මූල්‍ය යටිතල පහසුකම් යනාදියෙන් සමන්විත පද්ධතිය යි. මූල්‍ය පද්ධතිය තුළ සිදුවන වැදගත් කාර්යභාර්ය වන්නේ මූල්‍ය අතරමැදිකරණයයි. අරමුදල් අතිරික්තයක් ඇති ඒකක හා අරමුදල්වල හිඟයක් ඇති ඒකක සම්බන්ධ කෙරෙන යාන්ත්‍රණය මූල්‍ය අතරමැදිකරණය යි.

 

මූල්‍ය පද්ධතිය පහත සඳහන් කොටස් වලින් සමන්විත වේ 

-මධ්‍යම බැංකුව           

-මූල්‍ය යටිතල පහසුකම්

-මූල්‍ය උපකරණ

-මූල්‍ය ආයතන

-මූල්‍ය වෙළඳපොළ

-අනෙකුත් නියාමන අධිකාරි

 

මූල්‍ය වෙළඳපොළ

කෙටි කාලීන හා දිගු කාලීන මූල්‍ය වත්කම් මිළඳී ගැනීම සහ විකිණීම සිදු කෙරෙන ස්ථානය හෝ අවකාශය මූල්‍ය වෙළඳපොළයි. එනම්,  අරමුදල් සැපයුම්කරුවන් හා අරමුදල් ඉල්ලුම්කරුවන් සම්බන්ධ කිරීම සඳහා පවත්නා සංවිධාන ක්‍රමයයි.

 

මූල්‍ය වෙළඳපොළ වර්ගීකරණය

මූල්‍ය වෙළඳපොළ  විවිධ පදනම් යටතේ වර්ගීකරණය කළ හැක.

 

1. මූල්‍ය උපකරණවල කල් පිරීමේ කාලය අනුව

* මුදල් වෙළඳපොළ

* ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොළ                                                                         

 

2. මූල්‍ය උපකරණවල බිහි වීම අනුව

* ප්‍රාථමික වෙළඳපොළ

* ද්විතීයික වෙළඳපොළ

 

3. මූල්‍ය උපකරණ වල ස්භාවය අනුව

* ණය උපකරණ වෙළඳපොළ

* ප්‍රාග්ධන උපකරණ වෙළඳපොළ

 

4. මූල්‍ය උපකරණ වල බෙදා හැරීම අනුව

*ඒක්ෂණ හෝ තත් වෙළඳපොළ (ක්ෂණික බෙදා හැරීම)

* අනාගත වෙළඳපොළ (අනාගත බෙදා හැරීම)

 

5. වෙළඳපොළ සංවිධාත්මක ව්‍යුහය අනුව

* වෙන්දේසි වෙළඳපොළ

* කවුන්ටරය මගින් වූ වෙළඳපොළ

* අතරමැදි වෙළඳපොළ

 

මූල්‍ය වෙළඳපොළ සංයුතිය

 

ශ්‍රී ලංකාවේ මූල්‍ය ‍වෙළඳපොළ ව්‍යුහය තුළ දක්නට ලැබෙන උප වෙළඳපොළ පහත පරිදි දැක්විය හැකිය.

 

මූල්‍ය වෙළඳපොළ

මුදල් වෙළඳපොළ

* අන්තර් බැංකු ඒක්ෂණ මුදල් වෙළඳපොළ

* දේශීය විදේශීය විනිමය වෙළඳපොළ

* වාණිජ පත්‍රිකා වෙළඳපොළ

* වාණිජ බැංකු කෙටි කාලීන ණය ගනුදෙනු වෙළඳපොළ

 

ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොළ

* භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර වෙළඳපොළ

* සාංගමික බැඳුම්කර වෙළඳපොළ

* කොටස් වෙළඳපොළ

* වාණිජ බැංකු හා බලපත්‍රලාභී විශේෂිත බැංකු දිගු කාලීන ණය වෙළඳපොළ

* බැංකු නොවන මූල්‍ය ආයතන දිගු කාලීන ණය වෙළඳපොළ

* ඒකක භාර

 

 





උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
ව්‍යාපාර ගති ලක්ෂණ 1 විකුණුම් හෝ හුවමාරු වීම් සිදු වීම2 භාණ්ඩ හා සේවා ගනුදෙනු සිදු වීම3 ගනුදෙනු අඛණ්ඩ ව සිදු වීම4 ලාභයෙන් අභිපේ‍්‍ර්‍්‍රරණය වීම5 අවදානමක් තිබීම6 වුවමනා නිර්මාණය කිරීම7 ආර්ථික කටයුත්තක් වීම 1. විකුණුම් හෝ හුවමාරුවීම් සිදු වීමසෑම ව්&z...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
ව්‍යවසායකත්වයේ ප‍්‍රවණතා  ගෝලීය ව්‍යවසායකත්වය  සමාජයීය ව්‍යවසායකත්වය  හරිත ව්‍යවසායකත්වය  අභ්‍යන්තර ව්‍යවසායකත්වය    ගෝලීය ව්‍යවසායකත්වය ගෝලීය වශයෙන් වෙළෙඳාමේ යෙදීමයි. එනම්, ලෝකයේ කුමන ස්ථානයක සිටිය ද,...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
අවදානම් අවම කිරීමට භාවිතා කරනු ලබන ශිල්පීය ක්‍රමයන්  අවදානම් තුන කිරීමට බොහෝ ශිල්පීය ක්‍රමයන් ඇත. මෙම ශිල්පීය ක්‍රමයන් කණ්ඩ  හතරකට සාරාංශ ගත කළ හැකිය.    * අවදානම් වැළැක්වීම. * අවදානම් බාරගැනීම. * අවදානම් පැවරීම. * අවධානම අවම කිරිම. ...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
ව්‍යාපාර අරමුණු වලට  බලපානු ලබන අවදානම්. අවදානම් කලමනාකරණයේ වැදගත්කම.  විවිධ ව්‍යාපාර සංවිධාන සහ ඒවායේ අරමුණ පිළිබඳව මෙම පාඨමාලාවේ පළමු පාඨමාලාව පළමුවන පරිච්ඡේදය තුළ අප විසින් සාකච්ඡා කර ඇත එම සංවිධානය ක්‍රම සෑම සංවිධානයක්ම එයටම අයත් වූ අරමුණු රා...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
කොළඹ කොටස් හුවමාරුවේ ලේඛනගත වී ඇති සීමිත පොදු සමාගම් ලැයිස්තුගත සමාගම් ලෙස හඳුන්වයි. එනම් කොටස් වෙළඳපොළේ කොටස් හා ණයකර ගනුදෙනු කිරීම සඳහා අවසර ලත් සීමා සහිත පොදු සමාගම්ය.   කොළඹ කොටස් හුවමාරුවේ ලැයිස්තුගත වීමෙන් සමාගමකට ලැබිය හැකි ප්‍රතිලාභ විශාල ප්‍රා...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
ලැයිස්තුගත සමාගම් වල කොටස් ණයකර ආදී සුරැකුම්පත් මිලට ගැනීම හා විකිණීම සිදුවන ස්ථානය හෝ අවකාශය කොටස් වෙළඳපොළයි කොටස් වෙළඳපොළ ප්‍රධාන කොටස් 02 කි. ප්‍රාථමික කොටස් වෙළඳපොළ ( Primary Share Market) ද්විතීයික කොටස් වෙළඳපොළ( Secondary Share Market)   ප්&z...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
දිගුකාලීන ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා සංවිධානය වූ වෙළඳපොළ ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොළ යි. මෙහි වර්ෂයකට වඩා වැඩි කාලයකින් පරිණත වන මූල්‍ය උපකරණ ගනුදෙනු වේ.   ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොලේ උප වෙළඳපොළ වර්ග කොටස් වෙළඳපොළ සාංගමික ණයක...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
මුදල් වෙළඳපොළ   කෙටි කාලීන අරමුදල් අවශ්‍යතා සපුරාලන ආයතන වලින් සමන්විත වෙන වෙළඳපොළයි එනම්, වර්ෂයක් හෝ ඊට අඩු කාලයකින් පරිණත වන මූල්‍ය උපකරණ ආශ්‍රිතව වන මූල්‍ය උපකරණ ආශ්‍රිතව ගණුදෙනු කිරීම සඳහා සංවිධානය වී ඇති වෙළඳපොළයි. මුදල් වෙළඳපො&...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
මූල්‍ය පද්ධතික් යනු   ආර්ථිකයක මූල්‍ය තීරණ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ නිරතව සිටින මූල්‍ය වෙළඳපොළ මූල්‍ය ආයතනල මූල්‍ය උපකරණ සහ මූල්‍ය යටිතල පහසුකම් යනාදියෙන් සමන්විත පද්ධතිය යි. මූල්‍ය පද්ධතිය තුළ සිදුවන වැදගත් කාර්යභාර්ය වන්නේ මූල්‍ය අ...
12-වසර - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
ව්‍යාපාර පදනම  කෙටි ප්‍රශ්න -  දෙවන කොටස    01 . ස්වයංපෝෂිත යුගය පිළිබඳ කෙටි පැහැදිලි කිරිමක් කරන්න. අතීතයේ ජිවත් වු මිනිස්සුන්ගේ අවශ්‍යතාවන් එතරම් සංකිර්ණ වුයේ නැත. මිනිසාට අවධානය යොමු වුයේ තමාට අවශ්‍ය මුලික අවශ්‍යතාවන් සපුරා...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
පාරිභෝගිකයා ගෙවන මුදලට සරිලන තෘප්තියක් ලබාදීම සහතික කිරීම පිණිස සලසා අැති නීතිමය ආවරණය හා පාරිභෝගික දැනුවත් කිරීම පාරිභෝගික ආරක්ෂණය යන්නෙන් අදහස් වේ. නූතන වෙලඳපල තුල පාරිභෝගිකයාට නොයෙකුත් වෙලඳ විශමාචාරයන්ට මුහුන දීමට සිදුවන බැවින් පාරිභෝගික ආරක්ෂණයේ අවශ්‍යතාවය අතීතය...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
රජයක් ආර්ථිකය කෙරෙහි බලපෑම් ඇතිකිරීම සඳහා ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තීන් දෙකක් උපයෝගී කරගනු ලබයි. එනම් පිස්කල් ප්‍රතිපත්තිය සහ මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය යි. මේ අතුරින් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය පිලිබඳ විමසා...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
යම් පුද්ගලයෙකු හෝ ආයතනයක් විසින් අනිවාර්යයෙන්ම ගෙවිය යුතු යැයි රජය හෝ රජයේ බලාධිකාරී ආයතනයක් විසින් නියම කරනු ලබන ගෙවීමක් බද්දක් ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.ප්‍රධාන වශයෙන් ආකාර දෙකක් ඔස්සේ බදු වර්ග කල හැක.  1) බදු බර උසුලන පාර්ශවය අනුව 2) ආදායම අනුව බදු බර උසුලන පාර්ශ...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
                           ව්‍යවසායකත්වය ව්‍යවසායකවයේ අවශ්‍යතාව හා වැදගත්කම  1.දැඩි තරගකාරිත්වයට සාර්තකව මුහුන දීමට 2.වේගවත් පරිසර වෙනස් වේම් වලට සාර්තකව මුහුණ දීමට3.උපරිම සම්පත් බා...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
කළමණාකරණය යනු යම් සංවිධානයක අරමුණු සහ පරමාර්ථ කාර්යකෂම හා සඵලදායීව ඉටුකරගැනීම සදහා එම සංවිධානය සතුව පවතින භෞතික හා මානව සම්පත් සැලසුම් කිරීම, සංවිධානය කිරීම, නායකත්වය, අභිප්‍රේරණය, සන්නිවේදනය හා පාලනය කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි.  ඉහත නිර්වචනයට අනුව කළමණාකරණයේ ප්...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
සේවා ස්ථානය සංවිධානය සහ ප්‍රමිතිකරණය සඳහා මෙවලම් LE203 එස් 5 පද්ධතිය: සේවා ස්ථානය සංවිධානය සහ ප්‍රමිතිකරණය   ඇරඹුම එස් 5 සඳහා සුදානම   මධ්‍ය ක්‍රියාත්මක කෙරුම් කණ්ඩායමක් පිහිටුවීම මෙම කණ්ඩායම එස් 5 ක්‍රියාවලිය වෙනුවෙන් ප්‍රමුඛත්වය දරන අ...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
මිනිස්බලය (MANPOWER)   නිවැරදි තනතුර සඳහා නිවැරදි සේවක පිරිස යනු සංවිධානාත්මක සඑලතාවය සහ කාර්යක්ෂමතාව සඳහා ඇති ස්ථිර අවස්ථා තැන්පතුවක් වේ. කළමනාකරණයෙහි මිනිසා, මානව සම්පතක් ලෙස ආදේශ කෙරේ. සංවිධානයන්හි ඉලක්ක සහ අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා, ද්‍රව්‍ය, යන්ත්&...
උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර_අධ්‍යයනය
උපකාරක සේවා වාණිඡ්‍යය පහසු කරන සියලුම සේවාවන් උපකාරක සේවාවන්ය. බැංකු කටයුතු (Banking) බැංකුවක් යනුවෙන් අදහස් කෙරෙන්නේ මහජනයාගෙන් තැන්පතු භාර ගැනිම,එවාආරක්ෂා කිරිම,ණය පහසුකම් සැපයිම ආදි කටයුතු කරන ආයතනයකි.එ අනුව ව්‍යාපාරිකයන් වෙනුවෙන් ඡංගම ගිනුම් පවත්වා ගන...
ගයාන් සංජය

උසස්පෙළ ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය

අනෙකුත් ලිපි
13-වසර - ආර්ථික විද්‍යාව
ආර්ථික විද්යාව පිළිබද සාමාන්ය දැනීම් ප්රශ්න මාලාවක් මෙම ලිපිය මගින් ඔබට සැපයේ.මෙහි පළමු කොටස මෙතනින්කියවන්න. බ්රෙට්න්වුඞ්ස් සිටර්ස් නමින් හදුන්වන ජාත්යන්තර සංවිධාන දෙක මොනවා ද? යුරෝ මුදල් භාවිතා ...

13-වසර - ආර්ථික විද්‍යාව
1.ආර්ථිකවිද්යාව යනු සමාජය විසින් ඵලදායි භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය සදහා සම්පත් භාවිතා කරනු ලබන්නේ කෙසේ ද එලෙස නිෂ්පාදනය කරනු ලබන භාණ්ඩ හා සේවා සමාජයේ විවිධ ...

උසස්පෙළ - ජනමාධ්‍ය
සන්නිවේදනයේ ස්වරූපය වඩා ක්රමානුකූලව හඳුනාගැනීමට සන්නිවේදන ආකෘති ඉවහල් වේ.මෙකී ආකෘති මගින් යම් කරුණක් පරීක්ෂා කර බලා ඒ පිළිබඳව සමාජයට පිළිගත හැකි අදහස්,කරුණු,මත ආදිය ඉදිරිපත් කිරීමට ...

සාමාන්‍යපෙළ - සිංහල හා සාහිත්‍යය
සාමාන්ය පෙළ සිංහල භාෂාව හා සාහිත්යය විෂයට නියමිත, සිංහල සාහිත්යය සංග්රහයේ එන "දෑතේ කරගැට සිඹසනසන්නට" නම් නිර්මාණය බිහි කළ සුප්රකට කලාකරුවා අන් කවරෙකුත් නොව මහගම ...

සාමාන්‍යපෙළ - සිංහල හා සාහිත්‍යය
සිංහල ගද්ය සාහිත්යය ඉතිහාසය අනුරාධපුර යුගය තරම් ඈතට විහිද යන්නකි. ඓතිහාසික සිංහල ගද්ය සාහිත්යය ඉතිහාසය පිළිබඳ ජීවමාන සාක්ෂි සීගිරි කුරුටු ලිපි අතරින් හමු වේ. හය ...

සාමාන්‍යපෙළ - නර්තනය (සිංහල)
වන්නම් දහ අට රාග තමයි පවසන්නේ - කවි සිංද කියන්නේ තොන්නන් තරිකිට වන්නන් දහ අට දන්නේ - මේ සැටි පවසන්නේ පලමුව ගාහක වන්නමටයි පවසන්නේ - පිළිවෙළ අහපන්නේ දෙවනුව ...

12-වසර - ජෛව පද්ධති තාක්ෂණවේදය
ශාක ප්රචාරණය ශාක සජිවී නිසා ප්රජනනය මගින් නව පරම්පරා ඇති කරයි.ලිංගික ප්රජනනය මගින් ඇතැම් ශාක පුෂ්පීකරණය ...

උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය
ව්යාපාර ගති ලක්ෂණ 1 විකුණුම් හෝ හුවමාරු වීම් සිදු වීම2 භාණ්ඩ හා සේවා ගනුදෙනු සිදු වීම3 ගනුදෙනු අඛණ්ඩ ව සිදු වීම4 ලාභයෙන් අභිපේ්ර්්රරණය වීම5 අවදානමක් තිබීම6 ...

උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය
ව්යවසායකත්වයේ ප්රවණතා  ගෝලීය ව්යවසායකත්වය සමාජයීය ව්යවසායකත්වය හරිත ව්යවසායකත්වය අභ්යන්තර ව්යවසායකත්වය ගෝලීය ව්යවසායකත්වය ගෝලීය වශයෙන් වෙළෙඳාමේ යෙදීමයි. එනම්, ලෝකයේ කුමන ස්ථානයක සිටිය ද, තාක්ෂණය භාවිතයෙන් ලෝකයේ වෙනත් ඕනෑ ...

12-වසර - ගිණුම්කරණය
යම් ව්යාපාරයක් පිළිබඳ උනන්දුවක් දක්වන පාර්ශව රාශියක් දක්නට ලැබේ. එම පාර්ශවයන්ට තීරණ ගැනීමට එම ව්යාපාරයේ තොරතුරු අවශ්ය වේ. එම පාර්ශවයන්ට අවශ්ය තොරතුරු සන්නිවේදනය කරනු ලබන්නේ ...