රස නිශ්පත්තිය


 

රස නිශ්පත්තිය යනු මාතෘකාව යටතේ කරුණු සාකච්ඡා කිරීමේදී පුද්ගල බද්ධව සිදුවන ක්‍රියාවලියක් ලෙසින් මිනිස් චිත්ත සන්තානයෙන් ඇතිවන හැගීම් එකිනෙකාට වෙනස් වන බැවින් යම් අත්දැකීමක් යම් කලා නිර්මාණයක් ආදිය හිදී එකිනෙකා ක්‍රියා කරන සහ සිත් වලට දැනෙන ආකාරයේ යම් කිසි අන්දමින් අඩු වැඩි වශයෙන් ප්‍රේතික්ෂේප කිරීම හෝ ඇලුම් කිරීම සිදුවනු ලබයි.

ඒ අනුව නර්තනය විෂයක් වශයෙන් හදාරන අප කලංගයක රසය විද ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය හොද හෝ නරක යනුවෙන් සෘජුවම ප්‍රකාශ කළ ද, එය සිතෙහි හට ගැනීම සංකීර්ණ ව සිදුවන ක්‍රියාවලියක් ලෙස මේ ආකාරයට පෙන්වා දිය හැකිය. ඒ අනුව මනෝවිද්‍යාත්මක ක්‍රමවේදයක් යටතේ විග්‍රහ කිරීමේ දී පංචේන්ද්‍රියන් මගින් ගනු ලබන යම් යම් සංඥා මොළය කරා ගොස් ඒවා තේරුම් බේරුම් කොටගෙන ඊට උචිත අන්දමින් නැවත ශරීරාංග තුලින් බාහිරව පෙන්වීමට සැලැස්වීම සරලව විග්කළ හැක. කිසියම් වු නාට්‍යක්, චිත්‍රපටයක්, වැනි කලා අංගයක් ඉදිරිපත් කිරීමේ දී මෙම රස ඒවායේ මැනවින් ගැබ් වී තිබිය හැක.      

මේ සදහා ශරීරය තුල ඇති හෝර්මෝන ක්‍රියාකාරීත්වය බලපාන බව විද්‍යාත්මක පිළිගැනීමයි. රස නිශ්පතිය පිළිබද පෙරදිග මෙන් ම අපරදිග විද්වත් දාර්ශනිකයින්ගේ මතවාදයන් හා විග්‍රහයන් දක්වා ඇත. ඒ අතර පෙරදිග දාර්ශනික අදහස් ඉදිරිපත් කළ පුද්ගලයින් අතර “භරතමුණි” ප්‍රදානත්වයක් ගනු ලබයි. මීට අමතරව ආනන්ද වර්දන, නන්දි කෙෂ්වර, අභීනව ගුප්ත, උද්භට දනංජය ආදීන් වැදගත් වේ. අපරදිග මතවාදීන් අතර ඇරිස්ටෝටල්, සොක්‍රටීස්, ප්ලේටෝ ආදීන් වැදගත්  වේ. වර්තමානය දක්වා කලා කෘතීන්හි ඇතිවන රසයන් පිළිබද මුලින් ම අදහස් දක්වමින් විග්‍රහ කොට ඇත්තේ භරතමුනිගේ නාට්‍ය ශාස්ත්‍රය තුලිනි. ඒ අනුව භරතමුනි රස 8 ගැන විග්‍රහ කොට දක්වයි. ඊට 9 වන රසයක් ලෙස ශාන්ත රසය ද, පසු කාලීනව එකතු කළ අතර, පෙරදිග ඉහත දැක්වූ විචාරකයන්ගේ ධනංජය පඩිවරයා ශාන්ත රසය වේදිකාවක් නොහොත් නිර්මාණයක් තුළ ඉදිරිපත් කළ නොහැකි බව කරුණු ඉදිරිපත් කරයි.


එමෙන් ම අපරදිග ඉහත දැක් වූ දාර්ශනිකයින් ද, එම භරතමුනිගේ රස සංකල්පයට අමතර උපහාස රසය ආදී රසයන් ද, ගැබ්විය යුතු බව කරුණු ඉදිරිපත් කළ ද, භරතමුනිගේ නාට්‍ය ශාස්ත්‍රය පරිච්චේද 36 වන ශෝක 6000 පමණ අන්තර්ගතව ඇති සම්පූර්ණ ග්‍රන්ථය තුලින් ද, එතුමා සදහන් කොට ඇත්තේ රස සංකල්පය අනන්ත බවයි. එය මෙතකැයි කියා හෝ ලියා නිමකළ නොහැකි බවයි. භරතමුනිගේ රස 8 මේ ආකාරයට පෙන්වාදිය හැකිය.

භාවය    රසය
1.දුක (ශෝකය)  

කරුණා රසය

2.හාස (සතුට)     

හාස්‍ය රසය

3.බිය

භයානක රසය  

4.ක්‍රෝදය (තරහව)          

රෞද්‍ර රසය 

5.උත්සාහය         

වීර්යය රසය  

6.විශ්මය (පුදුමය)

අද්භූත රසය 

7.පිළිකුල (ජුගුප්සාව)                    

බීබත්්‍ය   රසය

8.රතිය (රාගය)               

ශුන්ගාර රසය

ඉහත දැක්වූ රස 8 ට අමතරව ශාන්ත රසය ද, ශාංකුත පඩිවරයා විසින් ශාන්තර රසය ද, භක්තිය නම් වූ භාවය මුල් කොටගෙන ගොඩ නැගෙන භාව ඉදිරිපත් කරයි. ඒ අනුව වර්තමානය වන විට රස නවයක් පවතින බවත්, නිර්මාණයන් හිදී මේවා පදනම් කොටගෙන විශිෂ්ට නිර්මාණයන් ඉදිරිපත් කිරීමට හැකියාව ලැබෙන අතර, මෙම රසයන්, එක් නිර්මාණයක් තුළ වැඩි ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගත වීමෙන්, ප්‍රේක්ෂකයාගේ අවදානය මෙන් ම යහපත් ප්‍රතිචාර ද, ළගා කරගත හැක. එමෙන් ම එය එම නිර්මාණයේ සාර්ථකවය කෙරෙහි ද දැඩි ලෙස බලපානු භරතමුණි විග්‍රහ කර ඇති ආකාරයට රසය නැමැති සිද්දාන්තය මිනිස් සිත තුළ ගොඩනැගෙන ක්‍රියාවලිය පහත ආකාරයට පෙන්වාදිය හැකිය.




4599 5

ලිපිය කියවා ඇති ගණන
4599

ලිපිය බෙදාගන්න


විෂයට අදාල වෙනත් ලිපි


12-වසර - නර්තනය_සිංහල
තාලය යනු ........ භරත මුනිවරයා‍ගේ නාට්‍ය ශාස්ත්‍රය නම් ග්‍රන්ථ‍යේ තාලය තාල අධ්‍යාය යනු‍වෙන් සඳහන් ‍වේ. එ‍හෙත් එහි ඊට නිර්වචන සපයා නැත.එය සංස්තෘත භාෂා‍වෙන් තාලය යන්නට ‍යෙ‍දෙන පදයයි. ක්‍රි.ව. 6 වන සිය ව‍සේ දී අමර...
12-වසර - නර්තනය_සිංහල
වලියක් මංගල්‍යය මහනුවර දලදා මාලිගාවේ අවසාන රන්දොලි පෙරහැර නිම කිරීමෙන් පසු පසුදින දවල් පෙරහැර ගෙවදුනු ලැබේ. එසෙුම දවල් පෙරහැර සවස් වරුවේ ගෙවදිමත් සමග මාලිගාව අසල ඇති මහා විශ්ණු දේවාලයේ හතර වන මහලේ සත් දිනක් එකට පවත්වා මෙය අරඹනු ලැබේ. නුතන ලංකාවේ අද දක්වාත් දින 07 ක...
12-වසර - නර්තනය_සිංහල
  කලා ක්ෂේත්‍රය දකුණු ඉන්දියාවේ අඩයාර්හි පිහිටි නර්තන අධ්‍යාපන ආයතනයකි. මෙම ආයතනයෙහි ප්‍රදාන විෂය ක්ෂේත්‍රය ලෙස ඇත්තේ භරත නර්තනයයි. භරත නර්තනයට අමතර වශයෙන් නර්තනය හා බැදි අනෙකුත් විෂය ක්ෂේත්‍රයන් ද ඉගෙනුමට අවශ්‍ය කරනු ලබන පහසුකම් අද්‍ය...
12-වසර - නර්තනය_සිංහල
  රස නිශ්පත්තිය යනු මාතෘකාව යටතේ කරුණු සාකච්ඡා කිරීමේදී පුද්ගල බද්ධව සිදුවන ක්‍රියාවලියක් ලෙසින් මිනිස් චිත්ත සන්තානයෙන් ඇතිවන හැගීම් එකිනෙකාට වෙනස් වන බැවින් යම් අත්දැකීමක් යම් කලා නිර්මාණයක් ආදිය හිදී එකිනෙකා ක්‍රියා කරන සහ සිත් වලට දැනෙන ආකාරයේ යම් කිසි...
12-වසර - නර්තනය_සිංහල
   කුවේණි අස්න කොහොබා කංකාරි ශාන්තිකර්මයේ ඇති ගයනය සහිත නර්තන අංගයක් වන මෙය විවිධ තාල ඇසුරින් නිර්මාණය වූ ශාස්ත්‍රීය නර්තන අංගයක් ලෙස පෙන්වාදිය හැකි ය. ගායනය සහිත ප්‍රථම නැටුම් අංගය වන අස්නේ නැටුමේ විවිද ගායන ෙශෙලීන් ඇතුලත් වී ඇත. පද්‍ය රචනයෙන් ක...
12-වසර - නර්තනය_සිංහල
  සන්නියකුම හෙවත් දහ අට සන්නිය වූ කලී පහතරට නර්තන සම්ප්‍රදායේ යකුන් වෙනුවෙන් පවත්වන්නා වූ ශාන්තිකර්මයක් ලෙස පෙන්වාදිය හැකිය . මෙහි වූ යක්ෂ චරිත ලෙස කළු යකා , රීරී යකා , අබිමාන යකා , මරු සන්නි යකා , සූනියම් යක්ෂනී සහ කෝල සන්නි යක්ෂයා හදුන්වා දීමට පුළුවන . මේ එක...
12-වසර - නර්තනය_සිංහල
  නූතනයේ රංග භූමි අලංකරණය කර ගැනීම සදහා විවිධ ශිල්ප ක්‍රම භාවිත කරන බව අද්‍යතන නව නිර්මාණය දෙස විමර්ශනාත්මක ව බැලීමෙන් අපට හදුනා ගත හැකි ය. අතීතයේ දී මෙන් නොව කාර්ය බහුල සමාජයක් තුළ වැඩි වෙලාවක් එක ස්ථානයක පුද්ගලයින් රදවා තබා ගැනීම අසීරු කරුණකි. එවන් වූ වට...
12-වසර - නර්තනය_සිංහල
කෝලම් ගැමි නාටකය උඩරට සම්ප්‍රදායට අයත් ප්‍රධාන ගැමි නාටකයමෙන් ම පහතරට පළාතට ආවේණික වූ ගැමි නාටකය වන්නේ “කෝලම්” නාටකය යි. කෝලම් නාටකයේ මූලික පරමාර්ථය වී ඇත්තේ හාස්‍ය උප්පාදනය හා සමාජයේ දුර්වල තැන් සියුම් ලෙස උපහාසයට ලක් කරමින් සමාජය සංශෝධනය කිරීම...
12-වසර - නර්තනය_සිංහල
කොහොඹා යකුම හෙවත් කොහොඹා යක්‌ කංකාරිය ශ්‍රී ලංකාවේ උඩරට නැටුම් සම්ප්‍රදායට අයත් ශාන්තිකර්මයන් අතර ප්‍රධානතම ශාන්තිකර්මය වූ කොහොබා යක්‌ කංකාරිය මහනුවර, උඩුනුවර, යටිනුවර, සත් කෝරලය, සතර කෝරලය, දුම්බර, හාරිස්‌පත්තුව වැනි ...
12-වසර - නර්තනය_සිංහල
  සොකරි නාටකය වනාහි උඩරට නර්තන සම්ප්‍රදාය හා බැදුණු ගැමි නාටක විශේෂයක් ලෙස හදුන්වාදිය හැකි ය. මාතලේ, හගුරන්කෙත, වන්නිය, බදුල්ල, ආදී ප්‍රදේශ පුරා ව්‍යාප්ත ව පවතින්නා වූ මෙකී ජන නාටකයෙහි ප්‍රදාන චරිත දෙකක් ලෙස “සොකරි” හා “ගුරුහාමි&r...
12-වසර - නර්තනය_සිංහල
  ඊසාන දිග ඉන්දියාවේ මනිපූර්හි අගනුවර වන ඉම්පාල් නගරය කේන්ද්‍රස්ථානය කොට ගෙන මනිපුරි නැටුම් සම්ප්‍රදාය බිහිවිය. ජන ජීවිතය හා බැදුණු විවිධ ජන කතා, දේව කතා හා රාධා ක්‍රෂ්ණා ඇසුරෙහි ගොඩනැගුණු කතා අන්තර්ගත ව බිහි වූ මෙම සම්ප්‍රදාය ඉතා මටසිලුටු, නම්&zwj...
12-වසර - නර්තනය_සිංහල
භරත නාට්‍යයේ දේව දාසී සංකල්පය භරත නාට්‍ය සම්ප්‍රදාය ප්‍රබල ලෙස හින්දු ආගමික සම්බන්දතාවක් මත ප්‍රබවය ලැබූ නර්තන අංගයක් බව දැක්වීමට මනා පිටුවහලක් වන්නේ දේවදාසී සංකල්පයයි. දේවාල වල දෙවියන් වෙනුවෙන් ඇප කැප වී සිටි කාන්තාවන් “දේවදාසීන්” ලෙස ඉ...
12-වසර - නර්තනය_සිංහල
ගැමි නැටුමෙන් හෙළිවන ආගමික පසුබිම ගැමි නැටුම වනාහි ගැමියන් විසින් ඔවුන්ගේ ජිවන වෘර්තීන්, සමාජ අවශ්‍යතා, සිරිත් විරිත්, ඇදහිලි - විශ්වාස හා ආගමික පසුබිම ඕනෑ එපාකම් යනා දී සියල්ල එකතුකර ගනිමින් නිර්මාණය කරගත්තා වූ කලා අංගයක් ලෙස පෙන්වාදිය හැකි ය. ප්‍රාථමික ගැමි ස...
kelum priyadarshana

12-වසර නර්තනය (සිංහල)

අනෙකුත් ලිපි
12-වසර - නාට්‍ය හා රංග කලාව
නාට්ය කලාවේ සීමා නාට්ය කලාව වෙනත් කලා මාධ්යන් හා සැසදීමේදී ඊට අවේනික සීමා රැසක් හදුනා ගත හැකිය. නාට්ය හා කතා කලාව කතා කලාව යන්නෙන් 'නවකතාව','කෙට් ...

12-වසර - රසායන විද්‍යාව
සිදුවන ක්රියාවට අනුව එන්තැල්පි විපර්යාස වර්ග කිරීම 01.සම්මත උත්පාදන එන්තැල්පිය සම්මත අවස්ථාවේ ඇති සංයෝග මවුල එකක් සම්මත අවස්ථාවේ ඇති එහි සංඝටක මූලද්රව්ය වලින් උත්පාදනය කිරීමේදී සිදුවන සිදු ...

13-වසර - ආර්ථික විද්‍යාව
ආර්ථික විද්යාව පිළිබද සාමාන්ය දැනීම් ප්රශ්න මාලාවක් මෙම ලිපිය මගින් ඔබට සැපයේ.මෙය ඔබගේ ආර්ථික විද්යා දැනුම වැඩි කර ගැනීමටත්,කාලීන සාමාන්ය දැනුමවැඩි කර ගැනීමටත් ඉවහල් වන ...

13-වසර - ආර්ථික විද්‍යාව
ආර්ථික විද්යාව පිළිබද සාමාන්ය දැනීම් ප්රශ්න මාලාවක් මෙම ලිපිය මගින් ඔබට සැපයේ.මෙය ඔබගේ ආර්ථික විද්යා දැනුම වැඩි කර ගැනීමටත්,කාලීන සාමාන්ය දැනුමවැඩි කර ගැනීමටත් ඉවහල් වන ...

12-වසර - නාට්‍ය හා රංග කලාව
රංග රිද්මය (Rythem of Acting ) නාට්ය ප්රෙක්ෂක මනසේ"යථාර්ථයේ මායාව"ගොඩනැගීම බහුතරයක් රංගනයන් මගින් සිදු වෙි. රංග රිද්මය ඊට මනා පිටුබලයක් වෙි.රංග රිද්මය අමතන්නේ ප්රේක්ෂක වින්දනයට හා ...

12-වසර - නාට්‍ය හා රංග කලාව
නාට්ය හා රංග කලාවෙි මුලික සංකල්ප ෴ සමාරෝපය (Impersonation ) ක්ෂණික නිරූපණය(Quick portray) අවස්ථා නිරූපණය(Situation portray ) භූමිකා නිරූපණය(Caractor portray) සමාරෝපය (Impersonation ) පවතින සැබෑ යථා ස්වරූපයෙන් බැහැරව වෙනත් අයෙකුගේ ව්ලිසය ...

12-වසර - නාට්‍ය හා රංග කලාව
අනුකරණය(Imitation) අනුකරණය ,ප්රාග් ඓතිහාසික යුගයේ සිට පැවෙතෙන සහජ මානව ක්රියාවලියකි.මිනිසා විද්යාත්මක, තාර්කික චින්තනයෙන් ලෝකය හැසිරවීමට පටන් ගැනීමට පෙර මිත්යාවෙි දැඩිව එල්බ සිට්යේය. ස්වභාවධර්මයේ වස්තූන්ට හා ක්රියාවන්ට ...

12-වසර - නාට්‍ය හා රංග කලාව
නෘත්ත,නෘත්ය,නාට්ය ඉහත සඳහන් නෘත්ත,නෘත්ය,නාට්ය යන මෙි වචන තුන නාට්ය ශාස්ත්රයේ යේදී ඇත්තේ ඊට ආවෙිණික විශේෂ අර්ථ පදනමි කරගෙනය. මෙ⁣ම වචන තුන සංස්කෘත "නෘත්" ධාතුවෙන් ද එසේත් ...

12-වසර - නාට්‍ය හා රංග කලාව
කලාව "කලාව"යන වචනය කවදත් විවිධ මත පළකරනු ලබන පදයකි.පැරණි බ්රාහ්මණ පඬිවරු කලාව,රසාස්වාදය සඳහා හේතුවන බව කීහ. කලාව(Art) යනු 'කුසලතාව'යි. කලාව පිළිබදව අර්ථ නිරූපනයට වෙහෙස වුවෝ ඒ ...

11-වසර - ඉංග්‍රීසි භාෂාව
මුලින්ම කියන්න ඕන මේක මගේ පළවෙනි අධ්යාපනික ලිපිය අධ්යන පොදු සහතික පත්රයේ දී ලකුණු දහයක ප්රශ්නයක් වන ප්රස්තාර විස්තර කිරීම හෙවත් bar graph බොහෝ ළමුන් උනන්දුවක් ...