ප්‍රධාන දේශගුණික කලාප හා වායුගෝලයේ ස්භාවය


 

1 නිවර්තන කලාපය

2 සෞම්‍ය කලාපය

3 ශීත කලාපය

නිවර්තන කලාපය

කර්කටක නිවර්තනයත් ( උතුරු අක්ෂාංශ 32 1/2) මකර නිවර්තනයත් ( දකුණු අක්ෂාංශ 23 ½ ) අතර කලාපය නිවර්තන කලාපය ලෙස හැදින් වේ. මෙම කලාපය සාමාන්‍යයෙන් පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය අධිකම කලාපය වන අතර අවුරුද්ද මුළුල්ලේ ම ඉතා ඉහළ උෂ්ණත්වයක් පවතී. ශීත සෘතුවක් නැත. මේ නිසා උෂ්ණ දේශගුණික තත්ත්වයන් දක්න ට ඇත.

මෙම කලාපයේ බොහෝ ප්‍රදේශ වල අවුරුද්ද පුරා පැතිරුණ අධික වර්ෂාපතනයක් දක්නට ලැබේ. ඇමර්සන් ,කොංගෝ වැනි විශාල වනාන්තර ප්‍රදේශයන් ද සහරා, අරාබි,තාර් මහා ඕස්ට්‍රේලියන් වැනි කාන්තාර ප්‍රදේශ ද විශාල තෘණ භූමි ප්‍රදේශ ද මෙම කලාපය තුළ ව්‍යාප්තව පවතී. ඊට හේතුව මෙම කලාපයට ලැබෙන වර්ෂාපතනයේ විවිධතාව යයි. මෙම ප්‍රදේශයේ ඇති විශේෂිත දේශගුණ වර්ගයක් ලෙස මෝසම් දේශගුණය දැක් විය හැකිය

සෞම්‍ය කලාපය

කර්කටක නිවර්තනයේ (උතුරු අක්ෂාංශ 23 ½) සිට ආක්ටික් වෘත්තය (උතුරු අක්ෂාංශ 66 ½) දක්වා කලාපය මකර නිවර්තනයේ ( දකුණු අක්ෂාංශ 23 ½ ) සිට ඇන්ටාක්ටික් වෘත්තය ( දකුණු අක්ෂාංශ 66 ½ ) දක්වා කලාපයත් සෞම්‍ය තලාපය වේ.

නිවර්තන කලාපයට වාඩා සමාන්‍ය උෂ්ණත්වය අඩුය. සෘතු නිසා උෂ්ණත්වය අඩු වේ. පැහැදිළි උණුසුම් සෘතුවක් සහ වර්ෂාපතනය සහිත ශීත සෘතුවක් මෙම කාලාපයේ දක්නට ලැබේ. මෙම කලාපයේ දක්නට ඇති විශේෂිත දේශගුණික ලක්ෂණයක් ලෙස මධ්‍යධරණි දේශගුණය හැදින්විය හැකි ය.

ශිත කලාපය

ආක්ටික් වෘත්තය ( උතුරු අක්ෂාංශ 66 ½ ) සිට උත්තරධ්‍රැවය දක්වාත් ඇන්ටාක්ටික් වෘත්තයේ ( දකුණු අක්ෂාංශ 66 ½ ) සිට දක්ෂිණධ්‍රැවය දක්වාත් විහිදෙන ධ්‍රැවාසන්න ප්‍රදේශවල ශීත දේශගුණයක් දක්නට ලැබේ.

මෙම කලාපය තුළ වාර්ෂික වර්ෂාපතනය 250 mm – 300 mm අතර ඉතා පහළ මට්ටමක පවතී. තුහීන ( fog ) හා හිමපතනය ( snowfall ) ශීත කලාපයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණය වේ.තුන්ද්‍රා දේශගුණය මෙම කලාපයේ ඇති විශේෂිත දේශගුණයකි.

වායුගෝලයේ ස්භාවය

පෘථිවි ගෝලය වටා එහි ඇති ගුරුත්වාකර්ෂණය හේතුවෙන් පිහිටා ඇති තුනී වායු වළල්ල වායුගෝලය වශයෙන් ගැනේ.විවිධ වායුන්ගෙන් මිශ්‍රණයක් ලෙස සැළකිය හැ කි වායු ගෝලයේ ප්‍රධාන වායූන් 4 කි. ඊට අමතරව ද තවත් වායූන් මෙලෙස හදුනාගත හැකිය.

  • නයිට්‍රජන් - 03%
  • ඔක්සිජන් - 99%
  • කාබන් ඩයොක්සයිඩ් - 03%
  • ආගන් - 01%
  • ඕසොන් 0.0% සිට 0.07% පමන
  • හයිඩ්‍රජන් 0.55 පමන
  • නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ් 0.5%

ඒ හැර ජල වාෂ්ප,දූලි අංශු ද ඇත.

සූර්යයා විසින් නිකුත් කරණු ලබන පාරජම්බුල කිරණ ඉහළ වායුගෝලයට ප්‍රබලව ලැබේ.එ ම අණු මඟින් ඔක්සිජන් අණු පරමාණු වලට බිදලයි.එ බදු ඔක්සිජන් පරමාණුවක් ඔක්සිජන් අණුවක් සමඟ සම්බන්ධ වී ඕසෝන් අණුවක් සාදයි.වායුගෝලයේ සැ.10-20ක් අතර තට්ටුවක් ඕසෝන් තීරුවක් ලෙස පිහිටා ඇත.ඕසෝ න් වායුව අන්තරාකාරී පාරජම්බුල කිරණ වල ප්‍රබලත්වය මර්දනය කිරීමට හැකියාව ඇති නිසා පොළෝ තලයේ ජීවිත පැවැත්මට විශාල පිටුවහළකි.

වායුගෝලයේ ඇති ප්‍රධාන වායු වර්ග වන නයිට්‍රජන්,ඔක්සිජන්,කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ,ආගන් අන් සියලු වායු වර්ගවලට වඩා බරින් වැඩිය.ඒ නිසා ඒවා වායුගෝලයේ පහළින් පිහිටා ඇත.

වායුගෝලයේ අපරිවර්ති මණ්ඩලය

 ඔක්සිජන් අවශෝෂණයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතිවන ඕසෝන් ද උන්නතාංශය වැඩි වීම නිසා ද ක්‍රමයෙන් උෂ්ණත්වය වැඩි වෙයි.පරිවර්තී මණ්ඩලයේ දී උෂ්ණත්වය සෙ. අංශක -60 ක් වන අතර එහි උපරිමය -15 කි. මෙසේ සිදුවන්නේ පාරජම්බුල විකිරණය අවශෝෂණය කිරීම නිසාය. අපරිවර්තී ගෝලය ( stratosphere ) සහ පරිවර්තී මණ්ඩලය අතර කලාපයේ මධ්‍ය ගෝලය ( mesosphere) නම් ස්තරය වෙයි. මධ්‍ය වායු ගෝලය නමින් දන්නේ ද මෙම ස්තරයන් දෙක අයත් කරගන්නා කලාපය යි.




4067

ලිපිය කියවා ඇති ගණන
4067

ලිපිය බෙදාගන්න


විෂයට අදාල වෙනත් ලිපි


12-වසර - භූගෝල_විද්‍යාව
  1 නිවර්තන කලාපය 2 සෞම්‍ය කලාපය 3 ශීත කලාපය නිවර්තන කලාපය කර්කටක නිවර්තනයත් ( උතුරු අක්ෂාංශ 32 1/2) මකර නිවර්තනයත් ( දකුණු අක්ෂාංශ 23 ½ ) අතර කලාපය නිවර්තන කලාපය ලෙස හැදින් වේ. මෙම කලාපය සාමාන්‍යයෙන් පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය අධිකම කලාපය වන අතර අවුරුද්...
12-වසර - භූගෝල_විද්‍යාව
උසස් පෙළට නියමිත පරිසර පද්ධති පාඩම හා අදාළ වේ.   ශ්‍රී ලංකාවේදී භූගත ජලය ලබා ගන්නා විවිධ ක්‍රම 1.නොගබුරු ළිං මගින් 2.නළ ළිං මගින් 3.ආටිසියානු ළිං මගින් 4.ගැබුරු ළිං මගින් 5.උල්පත් මගින් 6.උණුදිය උල්පත් මගින්   සාගර ජලය හා එහි ක්‍රියාවලි...
12-වසර - භූගෝල_විද්‍යාව
උසස් පෙළට නියමිත පරිසර පද්ධති පාඩම හා අදාළ වේ.   ජලයේ ගුණාත්මක ලක්ෂණ 1.වර්ණය - පිරිසිදු ජලයේ වර්ණයක් නොමැත.නමුදු ජලයේ විනිවිද පෙනෙන ස්වරුපය අනුව හෝ වලාකුළු ස්වභාවය අනුව ජලය වෙනස් වේ. 2.රසය - පිරිසිදු ජලයේ රසයක් නොමැත. 3.ගන්ධය - පිරිසිදු ජලයේ ගදක් සුවදක්  ...
12-වසර - භූගෝල_විද්‍යාව
භෞතික භූගෝල විද්‍යාව භූගෝල විද්‍යා ප්‍රශ්න පත්‍ර දෙකෙන් එක් ප්‍රශ්න පත්‍රයක් භෞතික භූගෝල විද්‍යාව වශයෙන් හදුන්වනු ලැබේ. භෞතික හෙවත් ස්වභාවික ක්‍රියාවලි සියල්ල භෞතික භූගෝල විද්‍යාවේ අප හදාරනු ලැබේ. ඒ පිළිබද විශේෂ අවදානයක් භූගෝල විද්...
12-වසර - භූගෝල_විද්‍යාව
  ශ්‍රී ලංකාව තුල අතීතයේ සිට බොහෝ කනිජ සම්පත් පතල් කැණීම තුලින් බාවිතයට ගෙන ඇත. ඒ අතර මැණික්, මිනිරන්, කනිජ වැලි, ඇපටයිට්, යපස් ආදී බොහෝ කනිජ සම්පත් ප්‍රමාණයක් ප්‍රයෝජනයට ගෙන ඇත. මැණික් මැණික් සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාව දිගු ඉතිහාසයක් හා ලෝකය තුල කී...
PUBUDU DILSHAN THILAKARATHNA

12-වසර භූගෝල විද්‍යාව

අනෙකුත් ලිපි
12-වසර - නාට්‍ය හා රංග කලාව
නාට්ය කලාවේ සීමා නාට්ය කලාව වෙනත් කලා මාධ්යන් හා සැසදීමේදී ඊට අවේනික සීමා රැසක් හදුනා ගත හැකිය. නාට්ය හා කතා කලාව කතා කලාව යන්නෙන් 'නවකතාව','කෙට් ...

උසස්පෙළ - රසායන විද්‍යාව
සිදුවන ක්රියාවට අනුව එන්තැල්පි විපර්යාස වර්ග කිරීම 01.සම්මත උත්පාදන එන්තැල්පිය සම්මත අවස්ථාවේ ඇති සංයෝග මවුල එකක් සම්මත අවස්ථාවේ ඇති එහි සංඝටක මූලද්රව්ය වලින් උත්පාදනය කිරීමේදී සිදුවන සිදු ...

13-වසර - ආර්ථික විද්‍යාව
ආර්ථික විද්යාව පිළිබද සාමාන්ය දැනීම් ප්රශ්න මාලාවක් මෙම ලිපිය මගින් ඔබට සැපයේ.මෙය ඔබගේ ආර්ථික විද්යා දැනුම වැඩි කර ගැනීමටත්,කාලීන සාමාන්ය දැනුමවැඩි කර ගැනීමටත් ඉවහල් වන ...

13-වසර - ආර්ථික විද්‍යාව
ආර්ථික විද්යාව පිළිබද සාමාන්ය දැනීම් ප්රශ්න මාලාවක් මෙම ලිපිය මගින් ඔබට සැපයේ.මෙය ඔබගේ ආර්ථික විද්යා දැනුම වැඩි කර ගැනීමටත්,කාලීන සාමාන්ය දැනුමවැඩි කර ගැනීමටත් ඉවහල් වන ...

12-වසර - නාට්‍ය හා රංග කලාව
රංග රිද්මය (Rythem of Acting ) නාට්ය ප්රෙක්ෂක මනසේ"යථාර්ථයේ මායාව"ගොඩනැගීම බහුතරයක් රංගනයන් මගින් සිදු වෙි. රංග රිද්මය ඊට මනා පිටුබලයක් වෙි.රංග රිද්මය අමතන්නේ ප්රේක්ෂක වින්දනයට හා ...

12-වසර - නාට්‍ය හා රංග කලාව
නාට්ය හා රංග කලාවෙි මුලික සංකල්ප ෴ සමාරෝපය (Impersonation ) ක්ෂණික නිරූපණය(Quick portray) අවස්ථා නිරූපණය(Situation portray ) භූමිකා නිරූපණය(Caractor portray) සමාරෝපය (Impersonation ) පවතින සැබෑ යථා ස්වරූපයෙන් බැහැරව වෙනත් අයෙකුගේ ව්ලිසය ...

12-වසර - නාට්‍ය හා රංග කලාව
අනුකරණය(Imitation) අනුකරණය ,ප්රාග් ඓතිහාසික යුගයේ සිට පැවෙතෙන සහජ මානව ක්රියාවලියකි.මිනිසා විද්යාත්මක, තාර්කික චින්තනයෙන් ලෝකය හැසිරවීමට පටන් ගැනීමට පෙර මිත්යාවෙි දැඩිව එල්බ සිට්යේය. ස්වභාවධර්මයේ වස්තූන්ට හා ක්රියාවන්ට ...

12-වසර - නාට්‍ය හා රංග කලාව
නෘත්ත,නෘත්ය,නාට්ය ඉහත සඳහන් නෘත්ත,නෘත්ය,නාට්ය යන මෙි වචන තුන නාට්ය ශාස්ත්රයේ යේදී ඇත්තේ ඊට ආවෙිණික විශේෂ අර්ථ පදනමි කරගෙනය. මෙ⁣ම වචන තුන සංස්කෘත "නෘත්" ධාතුවෙන් ද එසේත් ...

12-වසර - නාට්‍ය හා රංග කලාව
කලාව "කලාව"යන වචනය කවදත් විවිධ මත පළකරනු ලබන පදයකි.පැරණි බ්රාහ්මණ පඬිවරු කලාව,රසාස්වාදය සඳහා හේතුවන බව කීහ. කලාව(Art) යනු 'කුසලතාව'යි. කලාව පිළිබදව අර්ථ නිරූපනයට වෙහෙස වුවෝ ඒ ...

11-වසර - ඉංග්‍රීසි භාෂාව
මුලින්ම කියන්න ඕන මේක මගේ පළවෙනි අධ්යාපනික ලිපිය අධ්යන පොදු සහතික පත්රයේ දී ලකුණු දහයක ප්රශ්නයක් වන ප්රස්තාර විස්තර කිරීම හෙවත් bar graph බොහෝ ළමුන් උනන්දුවක් ...