ජනාධිපති හා කැබිනට් ආණ්ඩුක්‍රමය


 

ජනාධිපති  හා කැබිනට් ආණ්ඩුක්‍රම අතර පවතින වෙනස හදුනා ගැනීමට යොදා ගත හැකි ප්‍රධාන ක්‍රම දෙකක් අත.      විධායක බලය හසුරුවන ආයතනය කුමක් ද යන්න පදනම්කොට ගෙන ආණ්ඩුක්‍රම දෙක අතර වෙනස හදුනාගැනීම මෙයින් පළමු ක්‍රමය වේ. යම් ආණ්ඩුක්‍රමයක් තුළ විධායක බලය හසුරුවන්නේ අගමැති ප්‍රමුඛ කැබිනට් මණ්ඩලයක් නම්, එම ආණ්ඩුක්‍රමය කැබිනට් හෙවත් පාර්ලිමේන්තු ආණ්ඩුක්‍රමයක් ලෙස භාවිතා කරයි. එසේ ම විධායකය හා ව්‍යවස්ථාදායකය අතර පවතින සබදතාවය පදනම් කොටගෙන ආණ්ඩුක්‍රම දෙක අතර පවතින වෙනස හදුනාගැනීම දෙවන ක්‍රමයයි. කැබිනට් ආණ්ඩුක්‍රමයක් තුළ විධායකය හා ව්‍යවස්ථාදායකය අතර ඍජු සබදතාවයක් පවතී. ඊට හේතු වන්නේ විධායකය ව්‍යවස්ථාදායකය තුලින් පත්වීමයි.

ඉන් අදහස් වන්නේ එම ආයතන දෙකට ස්වාධීන ව පැවැත්මක් නොමැති බවයි. එබැවින් විධායකය පාලනය කිරීමේ හැකියාව ව්‍යවස්ථාදායකයට ඇත. ජනාධිපති ආණ්ඩුක්‍රමයක් තුළ විධායක හා ව්‍යවස්ථාදායකය අතර කැබිනට් ආණ්ඩුක්‍රමයක මෙන් ඍජු සබදතාවයක් නැත. විධායකය හා ව්‍යවස්ථාදායකය වෙන වෙන ම තේරීපත් වන නිසා ජනාධිපති ක්‍රමයක් තුළ ආයතන දෙක අතර දැකිය හැක්කේ දුරස්ථ සබදතාවයකි. එබැවින් එම ආයතන දෙකේ අන්යෝන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය තුළින් එක් ආයතනයක් අනිත් ආයතන මගින් පාලනය වීම ජනාධිපති ආණ්ඩුක්‍රමයක් තුළ දැකිය හැක්කේ කලාතුරකිනි. කැබ්නට් ආණ්ඩුක්‍රමක් යනු කුමක් ද යන්න සළකා බැලීමට එහි දැකිය හැකි ලක්ෂණ හදුනාගත යුතු ය. ඒ අනුව කැබිනට් ආණ්ඩුක්‍රමයක් තුළ

    1. ද්විත්ව විධායකයක් පැවතීම

    2. රාජ්‍යයේ නායකයා විසින් ආණ්ඩුවේ නායකයා තෝරා ගැනීම

    3. අගැමති විසින් අමාත්‍ය මණ්ඩලය සහ කැබිනට් මණ්ඩලය පත්කර ගැනීම

    4. ආණ්ඩුව සාමූහික මණ්ඩලක් ලෙස කටයුතු කිරීම

    5. අමාත්‍ය මණ්ඩලය පාර්ලි‌‌මේන්තුවේ සාමාජිකයන්ගෙන් පමණක් සමන්විත වීම

    6. විධායකය හා ව්‍යවස්ථාදායකය අතර සමීප සබදතාවක් පැවතීම

    7. පාර්ලි‌‌මේන්තුව විසුරුවා හැරීමට අගමැතිවරයාට බලය තිබීම

    8. පාර්ලි‌‌මේන්තුවට වැදගත් ස්ථානයක් හිමිවීම

ජනාධිපති ආණ්ඩුක්‍රමයක් සුවිශේෂී ලක්ෂණ ලෙස

  1. තනි විධායකයක පැවැත්ම

  2. බලතල බෙදීමේ සිද්ධාන්තය ක්‍රියාත්මක වීම

  3. විධායකයේ ස්ථාවර භාවය

  4. ආණ්ඩුව සාමූහික මණ්ඩලක් නොවීම

මීලගට අප විමසිය යුත්තේ මෙම ආණ්ඩුක්‍රම දෙකේ යහපත් හා යහපත් ලක්ෂණයි. මුලින් ම කැබිනට් ආණ්ඩුක්‍රමයක යහපත් ලක්ෂණ ලෙස

  1. බලය ක්‍රියාවට නැංවීම හා ඒ සම්බන්ධයෙන්  කරනු ලබන වගකීම නිශ්චිත ලෙස හදුනාගැනීමට හැකි වීම.

  2. නම්‍ය ආණ්ඩුක්‍රමය වීම. එනම් වෙනස් වන තත්වයන්ට අනුව හැඩ ගැසෙමින් ඉදිරියට යාමට හැකිවීමයි.

  3. රජ්‍යය පාලන බලතල ප්‍රවීනයින් විසින් ක්‍රියාවට නැංවීමේ ඉඩකඩ ඉහළ මට්ටමක තිබීම.

  4. ප්‍රජාත්‍රන්තවාදී භාවයෙන් වැඩිවීම.

 අයහපත් ලක්ෂණ

  1. දේශපාලන පක්ෂ පදනම් කරගත් ආණ්ඩුක්‍රමයක් වීම නිසා ආණ්ඩු අස්ථාවර වීම

  2. ආණ්ඩුක්‍රමය තුල ඉහළ මට්ටමක පැවතීම.

  3. නිලධාරීවාදය ඉස්මතු වීමට තිබෙන ඉඩකඩ වැඩි වීම.

මේ ආකාරයට කැබිනට් හෙවත් පාර්ලිමේන්තු ආණ්ඩුක්‍රමයක යහපත් අයහපත් ලක්ෂණ හදුනා ගත හැකි ය. මීළගට සළකා බැලිය යුත්තේ ජනාධිපති ආණ්ඩුක්‍රමයක යහපත් හා අයහපත් ලක්ෂණයි.

යහපත් ලක්ෂණ

  1. ආණ්ඩුවේ ස්ථාවරභාවය ජනාධිපති ආණ්ඩුක්‍රමයක ප්‍රධානත ම වාසිය වේ.

  2. විධායක කාර්යක්ෂම බවින් වැඩි වීම. හදිසි අවස්ථාවක දී සහ දේශපාලන අර්බුදවලට වඩාත් ශක්තිමත් ලෙස මුහුණ දීමේ හැකියාව ජනාධිපති ආණ්ඩුක්‍රමයකට ඇත. දේශපාලන පක්ෂ ක්‍රමයේ ක්‍රියාකාරිත්වයට වැදගත් තැනක් නොලැබීම තවත් යහපත් ලක්ෂණක් වේ.

අයහපත් ලක්ෂණ

  1. ප්‍රජාතන්ත්‍ත්‍රික භාවයෙන් අඩු වීම

  2. මෙම ක්‍රමය තුළ ව්‍යවස්ථාදායකය හා විධායකය අතර ගැටුම් ඇතිවීමේ ඉඩකඩ ඉහළ මට්ටමක පවතී.

  3. දේශපාලන පක්ෂ අඩපණ වීම

  4. ව්‍යවස්ථාදායකයේ තත්වය දුර්වල වීම

  5. විරුද්ධ පක්ෂයේ තත්වය හීන වීම

මේ අනුව බලනවිට කොපමණ අඩුපාඩු, දුර්වලකම් තිබුණ ද පාර්ලිමේන්තු ආණ්ඩුක්‍රමය ප්‍රජාත්‍රන්තවාදයට වඩාත් හිතකර බවක් පෙන්වයි.                                        





13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
මුලින්ම අපි බලමු ලිබරල්වාදය කියන්නේ මොකක්ද කියලා. ලිබරල්වාදය යන්නෙහි සරල අර්ථය වනුයේ “නිදහස” නම් වේ. මේ අනුව ලිබරල්වාදය යනු නිදහස අගය කරන්නා වූ දේශපාලනික හා ආර්ථික මතවාදයක් ලෙස පෙන්වා දෙන්න පුළුවන්. දැන් අපි බලමු ලිබරල්වාදයට පදනම දැම්මේ කවුරුන්ද කියලා. ...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
ප්‍රශ්නය - නිදහසින් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක වූ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණය කරන්න. ශ්‍රී ලංකාව 1948 දී බ්‍රිතාන්‍යයන්ගෙන් නිදහස ලබා ගත් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක වූ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හතරක් පැහැදිලිව හදුනා ගත හැකිය. එනම...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
  මාර්කස් වාදයේ පදනම වනුයේ ශ්‍රමය පිළිබද වටිනාකම් න්‍යායයි.මෙම න්‍යාය ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවේ සම්භාව්‍ය ආර්ථික විද්වතුන් විසින් ධනවාදී ආර්ථික චින්තනය යටතේය.මෙම න්‍යාය මගින් අදහස් වනුයේ භාණ්ඩයක නිෂ්පාදන පිරිවැය සම්පුර්ණයෙන්ම තීරණය වන්නේ ඒ සදහා වැය ...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
  London school of economic and political science නම්  සිවිල් සමාජය පිළිබද ඉදිරිපත් කර ඇති කෘතියට අනුව බෙදාගත්  ආශාවන් අරමුණු හා අගය කිරීම් උදෙසා බලය බෙදීමෙන් තොරව සාමුහික ව ක්‍රියාත්මක වන සමාජ ක්ෂේත්‍රය සිවිල් සමාජය ලෙස අදහස් වේ. ඒ අනුව නුතන ප්&...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
  ජනාධිපති  හා කැබිනට් ආණ්ඩුක්‍රම අතර පවතින වෙනස හදුනා ගැනීමට යොදා ගත හැකි ප්‍රධාන ක්‍රම දෙකක් අත.      විධායක බලය හසුරුවන ආයතනය කුමක් ද යන්න පදනම්කොට ගෙන ආණ්ඩුක්‍රම දෙක අතර වෙනස හදුනාගැනීම මෙයින් පළමු ක්‍රමය වේ. ය...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
බ්‍රිතාන්‍යයේ පැවති වෙස්මිනිස්ටර් පාර්ලිමේන්තු ආකෘතියට බොහෝ සෙයින් සමාන වූ ආකෘතියක් ලංකාවේ සෝල්බරි ආණ්ඩුක්‍රමය සකස් කිරීම සදහා යොදාගෙන තිබුණි. බ්‍රිතාන්‍යයේ පාර්ලිමේන්තුව සකස් වූයේ රැජින, පහළ මණ්ඩලය හා ඉහළ මණ්ඩලය යන ආයතන තුනෙනි. ලංකාවෙත් රැජින(අග්&zw...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
  රටක් යනු නිශ්චිත භූමි සීමා, ගුවන් සීමා, දේශ සීමා යන සීමාවන්ගෙන් යුක්ත නියමිත හෙවත් ප්‍රමාණවත් ජනගහනයක් සිටින භූමිය යි. රට හෙවත් රාජ්‍ය ඉහත දැක් වූ අයුරින් නිර්වචනය කළ හැකි ය. රටක් ප්‍රධාන වශයෙන් දෙ ආකාරයකින් සංවර්ධනය වේ. එනම් මානව සංවර්ධනය හා භෞතික ස...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
  ආරම්භය   රාජ්‍යයේ අරම්භය සම්බන්ධයෙන් ලිබරල්වාදීන් ඉදිරිපත් කළ මතය මූලික වශයෙන් ප්‍රතික්ෂේප කරන මාක්ස්වාදීන්ගේ කොන්දේසි විරහිත ව එය ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. V. I ලෙනින් ප්‍රකාශ කළ පරිදි “රාජ්‍ය වූ කලි සහසම්බන්ධතාවයක් ගොඩනැගිය නොහැකි පන්ත...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
 1948 සිට ක්‍රියාත්මක වූ සෝල්බරි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ ලංකාවේ නාමික විධායකය වූයේ බ්‍රිතාන්‍ය රැජින ය. එහෙත් ඇය මෙරට නොසිටි නිසාත් ලංකාව හා බ්‍රිතාන්‍ය අතර පවතින දුර ප්‍රමාණය අනුවත් ලංකාවේ නාමික විධායකය වශයෙන් ඇයට හිමි බලතල හා කා...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
  ප්‍රජාත්‍රන්තවාදී මූලධර්ම හෙළිදරව් කරන ආකාරයට ආණ්ඩුවක් ආඥාදායක වීම වලක්වාලීම සදහාත් ජනතාවගේ නිදහස ආරක්ෂා කිරීම සදහාත් ආණ්ඩුවේ බලය යම් යම් සීමාවන්ට යටත් කළ යුතු ය. එම නිසා සංවරණය හා පාලනය නොකරන ලද ආණ්ඩු බලය නියත ලෙස ම ආඥාදායකත්වයක් ඇති වීම කෙරෙහි බලපානු ල...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
පැසිස්ට්වාදය පැසිස්ට්වාදය වූ කලි රාජ්‍යයේ ප්‍රභවය පිළිබද න්‍යායක් නොවේ. එය රාජ්‍යයේ ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබද අදහසක් ඉදිරිපත් කරන මතයකි. අර්බස්ට් මර්කියුලිස් මෙය හදුන්වන්නේ ධනවාදයේ නිශේධනය ලෙසයි. ප්‍රථම ලෝක සංග්‍රාමයෙන් අන්ත පරාජ...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
               රාජ්‍යයේ සම්භවය පිළිබද ඉදිරිපත් වී ඇති ඉතා පැරණි අදහස් මාලාව දේව වරම් වාදී අදහස් මාලාවයි. ක්‍රිස්තියානි ආගම හා එම ආගමේ ක්‍රියාකාරීත්වය සමග දේව වරම් වාදී අදහස් ආරම්භ වී ඉදිරියට පැමිණීම සිදුව ඇත. දේව වරම්...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
  ස්විස්ටර්ලන්ත ආණ්ඩුක්‍රමය තුළ සාමූහික විධායකය හදුන්වා ඇත්තේ ෆෙඩරල් කවුන්සිලය යන නමිනි. සාමාජික සංඛ්‍යාව 7 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වන අතර ප්‍රධානියා වන්නේ සභාපති ය. සාමූහික විධායකයේ සාමාජිකත්වය සදහා සුදුසුකම් ව්‍යවස්ථාවේ සදහන් ව නැතත් ව්‍යවස්ථාවේ 1...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
  දේශපාලනික වශයෙන් සංවිධීත මිනිස් සමාජය තුළ දේශපාලන බල අරගලය ක්‍රියාවට නැංවෙන ප්‍රයෝගික ක්‍රියාදාමය “දේශපාලනය”  වශයෙන් හැදින්විය හැකිය. දේශපාලන බල අරගලය සමග ඍජුව ම සම්බන්ද වන දේශපාලනඥයින්දේ සහ දේශපාලන පක්ෂවල ක්‍රියාකාරකම් දේශපාලන ස...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
     ප්‍රංශයේ පැවති ඒකාධිපති රාජාණ්ඩු පාලනය 1789 ප්‍රංශ විප්ලවයෙන් පෙරලා දැමූ පසු මෙතෙක් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා 5 ක් බිහි වී ඇත. 4 වන සමූහාණ්ඩුවේ අවසාන අගමැති වූ චාල්ස් ඩිගෝල් 5 වන සමූහාණ්ඩුවේ ප්‍රථම ජනාධිපති විය. එය 1958 බිහි වූ අතර ව්...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
  යහපත් සමාජ ජිවිතයක් ගත කිරීමට අවශ්‍ය අනුන් අපෙනුත් අප අනුන්ගෙනුත් අපේක්ෂා කරන්නා වූ සමාජ ඉඩ ප්‍රස්ථාවන් අයිතිවාසිකම් ලෙස හැදින්විය හැකි ය. තාර්කික සමාජ ජීවියකු වීමටත්, සමාජය විසින් පුද්ගලයන්ගෙන් අපේක්ෂා කරන්නා වූ සමාජ කාර්යයන් ඉටුකිරීම සදහාත් මිනිසුන්ට අ...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
  බටහිර අධ්‍යාපනය හදාරා ලංකාවට පැමිණි මධ්‍යම පාන්තික තරුණ බුද්ධිමතුන් කණ්ඩායමක් විසින් 1930 ගණන් වල දී ආරම්බ කරන ලද වාමාංශික දේශපාලනය සංවිධානාත්මක ව්‍යාපාරයක් බවට පත්වන්නේ 1935 දෙසැම්බර් මාසයේ දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමත් සමග ය. වාමාංශික ව්‍යාප...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
  ජාතික ව්‍යාපාරය යනු යටත් විජිත තත්ත්වයෙන් මිදී ජාතික රාජ්‍යයක් පිහිටුවා ගැනීම සදහා යටත් විජිතවල ක්‍රියාත්මක  වූ සමාජ ව්‍යාපාර හැදින්වීමට පොදුවේ යොදන හැදින්වීමකි. නිදහස, ස්‌වයං පාලනය සහ වගකීමේ ආණ්ඩු ක්‍රමය යන තේමාවන් යොදා ගෙන යටත් වි...
13-වසර - දේශපාලන_විද්‍යාව
           ක්‍රි.ව 1505 සිට මෙරට පැවති බටහිර යටත් විජිත පාලනයන් විසින් අනුගමනය කල ආගමික ප්‍රතිපත්තිය තව දුරටත් ඉදිරියට ගෙන යාමට බිතාන්‍ය පාලනය විසින් ද ක්‍රියාකරන ලදී. දනවාදී ආර්ථික ක්‍රමයක් මෙරට ස්ථාපිත කිරීමට පියවර ගෙ...
kelum priyadarshana

13-වසර දේශපාලන විද්‍යාව

අනෙකුත් ලිපි
සාමාන්‍යපෙළ - නර්තනය (සිංහල)
වන්නම් දහ අට රාග තමයි පවසන්නේ - කවි සිංද කියන්නේ තොන්නන් තරිකිට වන්නන් දහ අට දන්නේ - මේ සැටි පවසන්නේ පලමුව ගාහක වන්නමටයි පවසන්නේ - පිළිවෙළ අහපන්නේ දෙවනුව ...

12-වසර - ජෛව පද්ධති තාක්ෂණවේදය
ශාක ප්රචාරණය ශාක සජිවී නිසා ප්රජනනය මගින් නව පරම්පරා ඇති කරයි.ලිංගික ප්රජනනය මගින් ඇතැම් ශාක පුෂ්පීකරණය ...

උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය
ව්යාපාර ගති ලක්ෂණ 1 විකුණුම් හෝ හුවමාරු වීම් සිදු වීම2 භාණ්ඩ හා සේවා ගනුදෙනු සිදු වීම3 ගනුදෙනු අඛණ්ඩ ව සිදු වීම4 ලාභයෙන් අභිපේ්ර්්රරණය වීම5 අවදානමක් තිබීම6 ...

උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය
ව්යවසායකත්වයේ ප්රවණතා  ගෝලීය ව්යවසායකත්වය සමාජයීය ව්යවසායකත්වය හරිත ව්යවසායකත්වය අභ්යන්තර ව්යවසායකත්වය ගෝලීය ව්යවසායකත්වය ගෝලීය වශයෙන් වෙළෙඳාමේ යෙදීමයි. එනම්, ලෝකයේ කුමන ස්ථානයක සිටිය ද, තාක්ෂණය භාවිතයෙන් ලෝකයේ වෙනත් ඕනෑ ...

12-වසර - ගිණුම්කරණය
යම් ව්යාපාරයක් පිළිබඳ උනන්දුවක් දක්වන පාර්ශව රාශියක් දක්නට ලැබේ. එම පාර්ශවයන්ට තීරණ ගැනීමට එම ව්යාපාරයේ තොරතුරු අවශ්ය වේ. එම පාර්ශවයන්ට අවශ්ය තොරතුරු සන්නිවේදනය කරනු ලබන්නේ ...

7-වසර - ඉතිහාසය
ලෝකයේ පැරණි ශිෂ්ඨාචාර අප ලෝකයේ පැරණි ශිෂ්ඨාචාර බොහොමයක් ඇත නමුත් 7 ශ්රේණිය මෙම පාඩම සදහා එම ශිෂ්ඨාචාර වලින් ප්රධාන ශිෂ්ඨාචාර 2ක් මේ සදහා ඉදිරිපත් කොට ඇත.එනම්, ග්රීක ...

සාමාන්‍යපෙළ - තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය
බහු මාධ්ය තාක්ෂණය යොදා ගනිමින් සරල වෙබ් අඩවි නිර්මාණය 4 වන කොටස HTML (Hyper Text Markup Language) HTML යනු අන්තර්ජාලයේ www (wold wide web) පිටු සැකසීම සඳහා භාවිතා ...

සාමාන්‍යපෙළ - තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය
බහු මාධ්ය තාක්ෂණය යොදා ගනිමින් සරල වෙබ් අඩවි නිර්මාණය 3 වන කොටස මාධ්ය සම්පත් තොරා ගැනීම වෙබ් අඩවියකට ඇතුළත් කිරීම සඳහා විවිධ රූප, ශබ්ද, වීඩියෝ, ...

12-වසර - ජනමාධ්‍ය
සන්නිවේදනයේ මූලිකාංග සන්නිවේදනය තේරුම් ගැනිමටත් එය සාර්ථකව ක්රියාත්මක කිරීමටත් එකි ක්රියාවලියේ අන්තර්ගත මූලිකාංග මොනවාද යන්න පැහැදිලිව අවබෝධ කර ගැනිම අතිශය වැදගත් වූවකි.එසේම එකී අංග ඉහල ගුණත්වයකින් ...

උසස්පෙළ - තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය
ආයුබෝවන් මෙම ලිපිය මගින් මම අද ඔබත් සමග බෙදාගන්න යන්නේ Windows පරිගණක සදහා භාවිතා කල හැකි Screen Recorders ගැනයි. මෙහිදී එම Screen Recorder එක මිලදීගත ...