1833 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ


1833 කෝල්බෘෘක් - කැමරන් ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනා.

     බ්‍රිතාන්‍යයින් විසින් 1829 වර්ෂයේදී ලංකාවේ සමාජ ආර්ථික තත්ත්වය පිළිබද මූල්‍ය වාර්තාවක් සකස් කිරීම සදහා විලියම් කෝල්බෘෘක්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුතු කොමිසමක් පත්කර එවීය. එයට මෙරට අධිකරණ කටයුතු විමසා බැලීමට සී. එච්. කැමරන්ද කෝල්බෘෘක්ට එකතු විය. ඒ අනුව 1832 දී කෝල්බෘෘක්- කැමරන් විසින් තම වාර්තා බ්‍රිතාන්‍යට යැවීය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1833 දී ශ්‍රී ලංකාවට කෝල්බෘෘක් කැමරන් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණය හිමිවිය. එහි යෝජනා නම්:

  • රාජකාරී ක්‍රමය අහෝසි කිරීම
  • රාජ්‍ය වෙළද ඒකාධිකාරිය අහෝසි කිරීම
  • ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් හදුන්වා දීම
  • පළාත් බෙදීම වෙනස් කිරීම
  • ඒකීය පාලන ක්‍රමයක් ඇති කිරීම
  • විධායක සභාවක් හා ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් පිහිටුවීම
  • නීති හා අධිකරණ ක්‍රමයේ ඇතිකළ වෙනස්කම්
  • පරිපාලන ක්‍රමයේ ඇතිකළ වෙනස්කම්

 

  •  රාජකාරී ක්‍රමය අහෝසි කිරීම

     ලංකාවේ මෙපමන කාලයක් දක්නට ලැබුනු ආර්ථික රටාව වෙනස් කරමින් ධනවාදී ක්‍රමයකට හුරු කිරීමට නම් මෙම රාජකාරී ක්‍රමය අහෝසි කළ යුතුය. රාජාණ්ඩු ක්‍රමය යටතේ ඉඩම්වල පූර්ණ බලය හිමිවූයේ රජුටය. දේපල පන්සල්වලට නින්දගම් ප්‍රධානය දක්නට ලැබුනි. මෙහිදී ප්‍රවේනි දාසයාට හිමිවූයේ වැටුප් නොව ඉඩම් කැබැල්ලකි. මෙම ක්‍රමවේදය නිදහස් වෙළදාමට බාධාකාරී තත්ත්වයකි. එමනිසා නිදහස් වෙළදාම පවත්වාගෙන යාමට රාජකාරී ක්‍රමය අහෝසි කිරීමට යෝජනා කලේය. මෙයින් ඉඩම් හා බැදී සිටි කම්කරුවන් වානිජ රැකියාවලට යොමු විය.

  • රාජ්‍ය වෙළද ඒකාධිකාරිය අහෝසි කිරීම

     1802 සිට 1829 දක්වා රජයේ ඒකාධිකාරය යටතේ වෙළදාම සිදුවිය. මෙහිදී ප්‍රධාන බෝග වෙළදාම් කිරීමේ හිමිකරුවා බවට පත්වූයේ යටත්විජිත ආණ්ඩුවයි. එමනිසා එවකට සිටි යුරෝපීය වෙළදුන් රජයට බදු ගෙවීම සම්බන්ධයෙන් විවිධ චෝදනා නගන්නට විය. තීරුබදු ගාස්තු කරන ලෙසත්, නිදහස් වෙළදාමට පරිසරය සකස් කර දෙන ලෙසත් බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුවට කරුණු ඉදිරිපත් විය. 1830 එවකට බලයේ සිටි දේශපාලන පක්ෂයක් වන ටෝරි පක්ෂය වෙනුවට විග් දේශපාලන පක්ෂය පත්විය. ඔවුන්ගේ මතය වූයේ ලිබරල් වාදයයි. එමනිසා එතෙක් තිබු වෙළද ඒකිදිකාරිය රජුගෙන් ඉවත් කරනු ලැබීය. ඒ වෙනුවට නිදහස් වෙළදාමට පසුබිම ගෙනයන ලදී.

  • ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් හදුන්වා දීම

     මෙපමන කාලයක් මෙරට අධ්‍යාපනය සකස්වී තිබුනේ බෞද්ධ දර්ශනයට අනුකූලවය. ඒ අනුව පිරිවෙන් අධ්‍යාපන ක්‍රමය ප්‍රධාන අධ්‍යාපන මාධ්‍ය බවට පත්විය. නමුත් මෙම අධ්‍යාපන ක්‍රමය බ්‍රිතාන්‍යට වාසිදායක වූයේ නැත. ඒ අනුව පිරිවෙන් අධ්‍යාපනයට අමතරව ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපන ක්‍රමය මිෂනාරී පාසල් හරහා සිදුවිය. මෙතුළින් ඉංග්‍රීසින් බලාපොරොත්තු වු කරුනු දෙකකි. එනම්:

  1. ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනය ලබාදී ස්වදේශිකයන් පාලනයට යොමුකර වියදම අඩුකර ගැනීම
  2. ස්වදේශිකයන් බටහිරගැති මානසිකත්වයකට යොමු කිරීම තුළින් පාලන කටයුතු තවදුරටත් රදවාගැනීම.
  • පළාත් බෙදීම වෙනස් කිරීම

     පලාත් බෙදීමේ යෝජනාව සළකාබලන කළ මේ වනතෙක් පාලන කටයුතු සිදුකරනු ලැබුවේ පළාත් 16කට වෙන් කිරීමෙනි. එය වියදම් අධික ක්‍රමයක් විය. ආණ්ඩුවේ මුදල් අවම කරගැනීමට නම් පළාත් බෙදීම වෙනස් කළයුතු බව කෝල්බෘෘක් සාමිවරයාගේ මතය විය. ඒ අනුව උතුර, නැගෙනහිර, දකුණ, මධ්‍යම, බස්නාහිර, ලෙස පළාත් පහකට වෙන් කරන ලදී.

  • එ්කීය පාලන ක්‍රමයක් ඇති කිරීම

     ඉතිහාසයේ සිටම මෙරට පාලනය වූයේ තුන් කොටසකට බෙදා වෙන් කිරීමෙනි. එම කොටස් තුන වෙන් වෙන් වශයෙන් පාලනය විය. උතුර නැගෙනහිර එක් කලාපයකුත්, උඩරට පළාත එක් ප්‍රදේශයකුත්, දකුණ කේනද්‍ර කරගෙන එක් ප්‍රදේශයකුත් ඇතුළත් විය. මෙම ක්‍රමය වෙනස් කරමින් ඒකීය පාලනයක් ඇකි කරන ලදී.

  • විධායක සභාවක් හා ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් පිහිටුවීම

     1802 දී බ්‍රිතාන්‍ය නිකුත් කළ රාජ ආඥාවක ආණ්ඩුකාරවරයාට සහය වීම පිණිස මන්ත්‍රන මණ්ඩලයක් පිහිටුවීය. ඒ අනුව ඊට ඇතුළත් වූයේ උප ආණ්ඩුකාරවරයා, ප්‍රධාන සේනාධිපති, අග්‍ර විනිශ්චයකාරවරයා, මහ ලේකම් හා තවත් නිළදාරීන් දෙදනකි. නමුත් ඉන් ආණ්ඩුකාරවරයාට බලපෑම් වූයේ නැත. විධායක සහ මුදල් කටයුතු සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුකාරවරයාට උපදෙස් දීමට විධායක සභාවක් සහ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ බලතල පාලනය වීමට ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් යෝජනා විය. විධායක සභාව වෙනුවෙන් යෝජනාවලිය තුළ 6 දෙනකු යෝජනා වුවත් ප්‍රතිසංස්කරණයට ඇතුළත් කළෙ 5 දෙනකි. එනම:

  • යුධ ප්‍රධානියා
  • මහ ලේකම්
  • රජයේ නීතිපති
  • භාණ්ඩාගාරික
  • මධ්‍යම පළාත් ඒජන්ත   වන අතර ආණ්ඩුකාරවරයා මෙහි සභාපති වේ.

ව්‍යවස්ථාදායක සභාව 15 දෙනකුට සීමාකර තිබුනි. එය නිල ලත් ාමාජිකයින් 9කින් සහ නිල නොලත් සාමාජිකයින් 6කින් සමන්විත විය. ඒ පහත ආකාරයෙනි.

     නිල ලත් සාමාජිකයින්

  • රජයේ ප්‍රධාන රේගු අධිකාරී
  • අග්‍ර විනිශ්චයකාර
  • රජයේ ප්‍රධාන අණදෙන නිළධාරී
  • මහ ලේකම්
  • විගනකාධිපති
  • භාණ්ඩාගාරික
  • බස්නාහිර පළාත් මහ ඒජන්ත
  • මධ්‍යම පළාත් මහ ඒජන්ත
  • නීතිපති

     නිල නොලත් සාමාජිකයින්

  • යුරෝපීයයන්  -03
  • සිංහල         -01
  • මුස්ලිම්        -01
  • බර්ගර්         -01

     මේ ආකාරයට ගොඩනැගුනු ව්‍යවස්ථාදායකය 1889 වනතෙක් ඒකාධිකාරීව ක්‍රියාත්මක විය. ආරම්භක අවස්ථාවේ ව්‍යවස්ථායක සභාවේ කටයුතු සිදුවූයේ එතරම් පිළිවෙලකට නොවේ. විශේෂයෙන්ම කොමිසමේ යෝජනාව පරිදි ව්‍යවස්ථාදායකය තුළින් ආණ්ඩුකාරවරයාගේ බලතල ඈත් කළයුතු බව සදහන් කළත් යටත්විජිත භාර ඇමතිවරයා ඊට කමැත්ත දැක්වූයේ නැත. එමනිසා ව්‍යවස්ථාදායකයේ කටයුතු සිදුකළේ කෙටුම්පත් යෝජනාවක් ගෙන ඒමට පෙර ආණ්ඩුකාරවරයාට දැන්විය යුතු බවත් ඒවි සලකා බැලීමට සත් තුනකට පෙර ගැසට් පත්‍රය දැක්විය යුතු බවත්ය. එසේම අදාල යෝජනාව ව්‍යවස්ථාදායකයේ සාකච්ඡා වූ පසු ආණ්ඩුකරු අනුමත කරන තෙක් නීති බවට පත්වන්නේ නැත. 1833 ඔක්තොම්බර් 1 වනදින අභිනව ව්‍යවස්ථාදායකය පිහිටුවනු ලැබුවේ නිලලත් සාමාජිකයින්ගෙන් පමනි. මෙයට හේතුව ලෙස හෝර්ටන් ආණඩුකාරවරයා කියා සිටියේ කුල බේදය නිසා ලාංකිකයන් තෝරාගැනීම අපහස් බවයි. හෝර්ටන් ආණ්ඩුකාරවරයා සහ යුරෝපීයයන් අතර ඇති මතභේදය නිසා ඔහු කටයුතු කළේ ස්වදේ්ශිකයන්ට මුල්තැන දෙමිනි. නිල නොලත් සාමාජිකයින් තෝරාගනු ලැබුවේ ධනහිමි පදනම යටතේය.

     මෙලෙස ගොඩනැගුනු ව්‍යවස්ථාදායකය 1889 දී සුළු වෙනසක් සිදුවිය. එනම් නිල ලත් සාමාජිකයෙක් සහ න්ල නොලත් සාමාජිකයන් දෙදෙනකු අලුතින් පත් වීමයි. නිල ලත් සාමාජිකයා සෞඛ්‍ය ප්‍රධානී ලෙස නම් කළ අතර නිල නොලත් සාමාජිකයන් දෙදෙනා වූයේ සිංහල පුද්ගලයෙක් හා මුස්ලිම් පුද්ගලයෙක් වශයෙනි.

     මෙම ව්‍යවස්ථාදායකයේ වැදගත්කම සැලකීමේදී මෙපමන කාලයක් ආණ්ඩුකරු සතුව තිබූ ව්‍යවස්ථාදායක සහ විධායක බලතල නාමිකව හෝ අඩු කිරීමක් දක්නට ලැබුනි. එසේම යටත්විජිතය වෙනුවෙන් ගන්නා යෝජනා කිහිප දෙනකු අතර සාකච්ඡාවට බදුන්වීම වැදගත්ය.

    එමෙන්ම ප්‍රථම වතාවට බලතල බෙදීමේ සිද්ධාන්තය ආරම්භ වු අවධිය ලෙස සැලකිය හැකිය. ඒ යටතේ ව්‍යවස්ථාදායක බලය සහ අධිකරණ බලය අධිකරණයටත්, විධායක බලය විධායක සභාව සහ ආණ්ඩුකාරවරයා අතර ක්‍රියාත්මක විය. 1847 වනතෙක් එනම් පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයකට ගමන් කරන තෙක් එහි ප්‍රාථමික අවධියේ මූලාරම්භය 1833 දී සනිටුහන් වේ. එයද වැදගත් කරුණකි. කෙසේවුවත් වාර්ගික මතභේදයට ආරම්භක අවස්ථාව මෙයවන අතර සමාජ, ආර්ථික, දේශපාලන යන සෑම අංශයකම පුළුල් වෙනසක් ඇති කරමින් ලිබරල් ක්‍රමයකට හුරු පුරුදු කිරීමේ වගකීම මෙතුළින් ඉටුවිය.

  • නීති හා අධිකරණ ක්‍රමයේ ඇතිකළ වෙනස්කම්

     නීති පද්ධතියේ අධිකරණ ක්‍රමයේ වෙනස්කම් ගෙනඑනු ලැබුවේ චාල්ස් කැමැරන් විසිනි. ඔහු විසින් මෙරට රාජනීති සොයා අධිකරණ ක්‍රමයක අවශ්‍යතාව දන්වනු ලැබීය. ඒ අනුව ඉහලම අධිකරණය ශ්‍රේෂ්ටාධිකරණය වශයෙනුත්, ඉහලම අභියාචනාධිකරණය ශ්‍රේෂ්ටාධකරණය වශයෙනුත් පිහිටවූයේය. එසේම අධිකරණයට ස්වාධීනත්වයක් ඇතිකරනු ලැබීය. ඊට අමතරව දිස්ත්‍රික් මට්ටමින් දිස්ත්‍රික් උසාවි පිහිටවනු ලැබීය.

  • පරිපාලන ක්‍රමයේ ඇතිකළ වෙනස්කම්

     කෝල්බෘෘක් කොමිසම විසින් පරිපාලන ක්‍රමයේද වෙනස්කම් ඇති කරනු ලැබීය. ඔවුන්ට වාසිදායක වන සමහර පරිපාලන රටා එලෙසින්ම ක්‍රියාත්මක කරන ලදී. උදාහරණ ලෙස ගම් මුලෑදෑනි ක්‍රමය දැක්විය හැකිය. එසේම බ්‍රිතාන්‍යයින් වඩාත්ම කැමැතිවූයේ කච්චේරි ක්‍රමයකට පරිපාලන ක්‍රමය සකස් කිරීමටය. ඒ අනුව සමස්ථයක් ලෙස සලකා බැලීමේදී කෝල්බෘෘක් කැමරන් ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනා මත ලංකා සමාජයේ සහ අාර්ථිකයේ මෙතෙක් තිබූ ගමන් මාර්ගය නව දිශාවකට යොමු විය.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 





උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
දේශපාලන ආයතන.. දේශපාලන විද්‍යාවේ විෂය ක්ෂේත්‍රය තුළ දක්නට ලැබෙන ඉතාම වැදගත් ආයතනයක් ලෙස දේශපාලන ආයතන හඳුන්වා දිය හැක.  දේශපාලන ආයතනයක් යනුවෙන්  අදහස් කරන්නේ "දේශපාලන ක්‍රියාවලිය හා සම්බන්ධ වන ආයතනය" දේශපාලන විද්‍යාව පමණක් නොව අනෙකුත් සමාජ විද්...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
       දේශපාලන න්‍යාය   දේශපාලන විද්‍යාව විශය ක්ෂේත්‍රය  තුළ දක්නට ලැබෙන ඉතාම වැදගත් සාධකයක් ලෙස දේශපාලන  න්‍යාය දැක්විය හැකිය.  දේශපාලන න්‍යාය යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ "සමාජයේ සිදුවන සංසිද්ධි  සිදු වන්න...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
දේශපාලන විද්‍යාව  විෂය කේෂ්ත්‍රය තුළ දක්නට ලැබෙන ඉතා වැදගත් අංගයක් ලෙස දේශපාලන මතවාද පෙන්වා දිය හැකිය.  දේශපාලන මතවාදයක් යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ සමාජයේ දේශපාලනයට බලපෑම් කරන ,දේශපාලන ක්‍රියාකාරීත්වයට හා ගමනට මඟ පෙන්වන සමාජයේ විශාල ජන කොට්ඨාසයක් ආකර්ශනය...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
  දේශපාලන විද්‍යාව ලොව ඇති අනුග්‍රහය තම සමාජ විද්‍යාව වේ .එය  සෑම සමාජ ක්‍රමයකම ව්‍යාප්ත වී පුළුල් විෂයයක් වේ . දේශපාලන විද්‍යාව ආරම්භ වන්නේ ක්‍රිස්තු පූර්ව 4 වන සියවසේදී ය.  එතැන් සිට මේ දක්වාම දේශපාලන විද්‍යාව  ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
රාජ්‍යයේ උපත රාජ්‍යය බිහි වූයේ කෙසේ ද යන්න පිළිබඳ ව ඉදිරිපත් වූ මතවාද රාශියක් දේශපාලන විද්‍යාව තුල දැකිය හැක. එසේ ම මෙම මතවාද එකිනෙකින් වෙනස් ද වේ. ඒ ඒ දාර්ශනිකයන්ගේ ගුරු කුලය තමන්ට ආවේණික දෘෂ්ටි කෝණයකින් රාජ්‍යයේ ආරම්භය දෙස බලා තිබීම මෙයට හේතුව වේ. සමහ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
දේශපාලන පක්ෂ වර්ග                                    ♠ කේඩර පක්ෂ හා බහු ඡන පදනමක් සහිත පක්ෂ   මෙහි පක්ෂ වර්ග දෙකක් දැකගත හැකිය. එනම්,     01) කේඩ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
04.ස්වාධිපත්‍යය • සමාජයේ කිසිදු සංවිධානයකට හිමිනොවන උත්තරීතර හා ශ්‍රෙෂ්ඨ බලයයි. • දේශ සීමාව තුළ පවතින සෙසු සියලු ම සංවිධාන මෙම බලයට යටත් විය යුතුය. • මෙය කොටස් 02 කට බෙදිය හැක        01.අභ්‍යන්තර ස්වාධිපත්‍යය  ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ ක්‍රමයේ විශේෂ ලක්ෂණ අපට හඳුනාගත හැකිය. ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ පවතිනුයේ ප්‍රධාන පක්ෂ දෙකක්ද, සුළු පක්ෂ බොහෝ ගණනක්ද සහිත බහු පක්ෂ ක්‍රමයකි. මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුවේ ලියාපදිංචි වී සිටයත් එව...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
13,17,18,  ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධන වල පසුබිම හා 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ ව්‍යුහයට සිඳු කළ වෙනස්කම් හා එමගින් සිඳු වූ බලපෑම. 13 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය.  දෙවන ජනරජ ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට 1987 වසරේ දී 13 වන ආ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාව. රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාවේ ඓතිහාසික පසුබිම. ශ්‍රී ලංකාව, බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ යටත් විජිතයක්ව පැවති සමයේ දී, වර්ෂ 1946 මැයි මස 15 දිනැති ලංකා (ආණ්ඩුක්‍රම) රාජාඥාව මගින් ප්‍රථම රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාව ස්ථා...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
  පුරවැසියා සහ පුරවැසිභාවය පිලිබඳ ගැටලුව   ‘පුරවැසියා’ සහ ‘පුරවැසිභාවය’ යනු අපේ එදිනෙදා දේශපාලන ව්‍යවහාරයේ මෙන්ම දේශපාලන විද්‍යාවේත්, ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථා නීතියේත් කේන්ද්‍රීය ලෙස මතුවන සහ එකිනෙකට බැඳුනු සංකල්...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
දේශපාලන විද්‍යාවේ අධ්‍යන ක්‍රම දේශපාලන විද්‍යාව ස්වාධීන සමාජ විද්‍යාවක් ලෙස අධ්‍යයනය කිරීම ආරම්භ වී වසර 3000ක් පමණ ගත වී ඇතත් විධිමත් අධ්‍යයන ක්‍රමයක් සොයා ගැනීම කෙරෙහි අවධානය යොමු වන්නේ 19 වන සියවසේ ආරම්භයේ දී ය. මේ සම්බන්ධව ආරම්භක අවස්...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
දේශපාලන විද්‍යාව අධ්‍යයනය කරන විධි ක්‍රම  දේශපාලන විද්‍යාව සමාජ විද්‍යාවක් වන බැවින් එය අධ්‍යයනය කිරීමට භාවිත කරනුයේ සමාජ විද්‍යාවන් අධ්‍යයනය කරන විධි ක්‍රම යි. එනම් සමාජ විද්‍යාවක් ලෙස දේශපාලන විද්‍යාව සමස්ථ සමාජයම විද්...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
දේශපාලන විද්‍යාවේ විෂය ක්ෂේත්‍රය  දේශපාලන විද්‍යාව පිළිබඳව නිශ්චිත අර්ථකථනයක් අද වන තුරු ඉදිරිපත් වී නොමැත. මන්දයත් දේශපාලන විද්‍යාව සමාජීය විද්‍යාවක් වන බැවිනි. සමාජ විද්‍යාවන් තුළින් මිනිස් සමාජයේ විවිධ වු පැතිකඩ අධ්‍යයනය කරයි. ඒ අනුව...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
දේශපාලන විද්‍යාවේ මූලිකාංග දේශපාලන විද්‍යාව සම්බන්ධයෙන් පොදු අර්ථකථනයක් දිය නොහැක. එය රාජ්‍ය පාලනය පිළිබඳ කලාව ලෙසට ද දේශපාලන බලය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරන විෂය ලෙසට ද මූලික වශයෙන් සම්භාව්‍ය අර්ථදැක්වීම් ද්විත්වයකි. පසුකාලීනව දේශපාලන විද්‍යාව යනු රාජ්...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය හා අයිතිවාසිකම්. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යනු යන වචනය ලොව බොහෝ රටවල අද සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ පවතින වචනයක් වී ඇත.නූතනයේ බොහෝ ආණ්ඩුක්‍රම ගොඩනගා තිබෙන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මූලධර්ම පදනම් කරගෙන ය.එබැවින් දේශපාලන විද්‍යාව ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
ඩොනමෝර් ආණ්ඩු කමය  රී ලංකාවේ බ්රිතාන්ය පාලනය තුළ ඇති වූ වැදගත් ආණ්ඩුක්‍රම ඩොෝර් ආණ්ඩු ක්‍රමය ඒත් දැන් මම තිස්සේ කේසිට එතැනම 46 දක්වා ක්‍රියාත්මක වූ මෙම ආණ්ඩු කමය බිහි වීමට ප්‍රධාන කරුණු කිහිපයක් බලපෑවේය.මේවා අධ්‍යනයේ පහසුවට කොටස් දෙකකට යටතෙ වර්...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
කෝල්බෘක් ප්‍රතිසංස්කරණ යෙදීමේ මෙරටට හඳුන්වා දුන්  යෝජනා මගින් මෙරට සමාජ ආර්ථික දේශපාලන විශාල වෙනසක් සිදු වන්නට විය.. විශේෂයෙන් මෙරට දේශපාලනය වඩා සමාජ සහ ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයේ පරිවර්තනයක් සිදු විය. එම පරිවර්තනීය සාධක මගින් හිතකර මෙන්ම අහිතකර ප්‍රතිපල විඳින්න...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
ශ්‍රි ලංකාවේ සටන් විජිත පාලනයේ ස්භාවය..... ශ්‍රි ලංකාව අධිරාජ්‍යවාදී පාලනයන් තුන් ගොල්ලකට යටත් විය.ඒ 1505 දී පෘතුග්‍රිසින්ටත්,1658 දී ලංදේසින්ටත්,1796 දී ඉංග්‍රින්ටත් වශයෙනි.ඉංග්‍රිසින් 1796 දී මුහුදු බල ප්‍රදේශ වල බලය අල්ලාගත් අතර,මෙම ප්&zw...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
  ලොව පැසිස්ට් ව්‍යාපාරයේ නැගීම. ඉතාලිය 1915 දී ඉතාලියේ මිලාන් හිදී බෙනිටෝ මුසෝලිනීගේ නායකත්වයෙන් ෆැසීකෝ යන සංවිධානය පිහිටුවා ගත් අතර පසුව එය සටන් කණ්ඩායම (Fighting Band) ලෙස ප්‍රතිසංවිධානගත කරන ලදී. කෙසේ නමුත් මොවුන් හට එකඳු ආසනයක් හෝ ලබා ගැනීමට නොහැකි ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
ලන්දේසීන්ගෙන් මුහුදුබඩ ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගැනීමෙන් හා උඩරට යටත් කරගැනීමෙන් පසුව ඉංග්‍රීසින් විසින් පාලන තන්ත්‍රය ඒ ඒ අවස්ථාවන්ට උචිත වන අයුරින් සකස් කරන ලදි. ඉංග්‍රීසින් විසින් හඳුන්වා දෙන ලද එම පාලන ව්‍යුහය පිළිබඳ විමසා බැලීමක් සිදු කිරීමට මෙහිදි අදහ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
යහපාලනය ආර්ථික සම්පත් හා මානව සම්පත් වලින් හිඟයක් නොමැති වුව ද තුන් වන ලෝකයේ රටවල ආර්ථික සංවර්ධනය වීම මන්දගාමී වීම හා සමාජ සාධාරණත්වය බිඳ වැටීම යන ප්‍රශ්න වලට බල පා ඇති හේතු සාධක මොනවාද යන්න පිළිබඳ 1980 දශකයෙන් පසු කාළය තුළ ඇති වන කතිකාවතකින් ඉස්මතු වූ දෙයක් ලෙස ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
අයිතිවාසිකම්             වනචාරී යුගයේ සිට වත්මන් ශිෂ්ට සම්පන්න සමාජය දක්වා ම මිනිසෙකුගේ අවසාන අරමුණ වී ඇත්තේ ප්‍රීතිමත් ජීවිතයක් ගත කිරීමයි. මෙම අරමුණ ළඟා කර ගැනීම සඳහා “මිනිසා විසින් කාලාන්තරයක් තිස්සේ ආ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
සමාජ වාදය................. 18 වන සියවසේ දෙවන භාගයේදී යුරෝපයේ පැතිරගිය කාර්මික විප්ලවය තුලින් බිහිවූ කාර්මික ධනේශ්වර ක්‍රමය හේතුකොට ගෙන සමාජයේ බහුතර ශ්‍රමිකයන් හෙවත් කම්කරු පංතිය ධනපත් පංතියේ සූරාකෑමට ගොදුරු වීමෙන් ඉතාමත්ම දුෂ්කර ජීවන තත්වයකට පත් වීම පිළිබද සමාජ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
දේශපාලන විද්‍යාව විද්‍යාවක් නොවේ.   “ලලිත කලා අධ්‍යනයකට වැඩි යමක් දේශපාලන විද්‍යාව තුල දක්නට නොමැත”. එංගලන්ත ජාතික එඩ්මන් බර්ක්               සමාජ විද්‍යා හා ස්වාභා...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
දේශපාලන විද්‍යවේ අන්තර් විෂයාත්මක ස්වරූපය    දේශපාලන විද්‍යාව වූ කලි මානවයා මුල් කොටගත් මානව කේන්ද්‍රීය විෂය මාලාවක් වන අතර එය හුදකලා විෂයක් නොව ඉතිහාසය, ආර්ථික විද්‍යාව, දර්ශනය, ආචාර විද්‍යාව, නීතිය, සමාජ විද්‍යාව, භූගෝල විද්‍යාව...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
  දේශපාලන සමාජානුයෝජනය හෙවත් පුද්ගලයා දේශපාලනය ඉගෙන ගන්නා ආකාරය...........   “මිනිසා දේශපාලන සත්වයෙකි.(Man is a Political Animal)”.                   &nbs...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
දේශපාලනය හා දේශපාලන ව්ද්‍යාව             දේශපාලනය යන සංකල්පය ග්‍රීක නගර රාජ්‍යයන් අර්ථවත් කල “Polis” යන පදයෙන් ප්‍රබවය ලබයි. එයින් අදහස් කළේ සමකාලීනව පැවති ග්‍රීක නාගරික රාජ්‍ය ක...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
ෆේබියන් සමාජවාදය (Fabian Socialism)           19 වන ශතවර්ශයේ අවසාන කාර්තුවේදී එංගලන්තයේ ඇතිවූ විකාශනාත්මක සමාජවාදයේ (Evolutionary Socialism) ප්‍රධාන මතවාදී දහරාවක් වශයෙන් ෆේබියන් සමාජවාදය හදුන්වා දිය හැක. එමෙන්ම 19 ශතවර...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
  ලිබරල් වාදය.................              ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ Liberty නම් වූ පදය තුලින් ලිබරල් යන වාග් සංකේතය නිර්මාණය වූ අතර Liberty යන ඉංග්‍රීසි පදයේ සංකේතාත්මක අර්ථය වන්නේ “ නිදහස ”...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
මැනින් ඩෙවෝන්ෂර් ප්‍රතිසංස්කරණය - 1924       මැනින් ඩෙවෝන්ෂර් ප්‍රතිසංස්කරණය ලබාදීම විෂයෙහි ප්‍රධානම හේතුව වන්නේ එවකට තිබූ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ආණ්ඩුකරුගේම ආණ්ඩුවක් බවට චෝදනා කිරීමයි. එසේම ජාතික ව්‍යාපාරය කළ ඉල්ලීම් ප්&...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
                                    මැනින් ආණ්ඩුක්‍රම ප්‍රතිසංස්කරණ - 1920.  &nbs...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
                                             ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
1833 කෝල්බෘෘක් - කැමරන් ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනා.      බ්‍රිතාන්‍යයින් විසින් 1829 වර්ෂයේදී ලංකාවේ සමාජ ආර්ථික තත්ත්වය පිළිබද මූල්‍ය වාර්තාවක් සකස් කිරීම සදහා විලියම් කෝල්බෘෘක්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුතු කොමිසමක් පත්කර එවීය. එයට මෙරට අධිකර...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
1833 කෝල්බෘෘක් - කැමරන් ප්‍රතිසංස්කරණ ඇති කිරීමට බලපාන ලද හේතු.       1505දී ශ්‍රී ලංකාව පෘතුගීසි පාලනයට නතු වේ. ඉන්පසු ලංදේසීන් හා ඉංග්‍රීසීන් විසිනුත් ලංකාවේ පාලනය නතුකර ගනී. නමුත් මෙයින් බලවත්ම ආක්‍රමනයක් ගෙන යන්නේ ඉංග්‍රීසින් විසි...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
ලංකා ජාතික සංගමය භාවිතා කළ ක්‍රම උපායන් සහ එහි බිදවැටීම.         ලංකාව තුළ ප්‍රථම වතාවට ආගමික, භාෂාත්මක, වාර්ගික ලෙස නොබෙදී එක්වූ සංවිධානයක් ලෙස ලංකා ජාතික සංගමය හැදින්විය හැකිය. ලංකා ජාතික සංගමය බිහිවීමට බලපාන ලද ප්‍රධාන සාධක දෙකකි. එනම...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
 ලංකාවේ ජාතික ව්‍යාපාරය බිහිවීම, වර්ධනය සහ එහි ස්වභාවය.        රටක් විදේශ ආධිපත්තියට නතු වී සිටින මොහොතක එයින් මිදීම සදහා ස්වදේශිකයන් තුළ ඇතිවන කැමැත්ත, ජාතික හැගීම ජාතිකත්වය ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය. මෙම ආධිපත්තියට විරුද්ධව  ගොඩනැගෙන්නා...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
වාමාංශික ව්‍යාපාරය මෙරට ජනතාවට සිදුකළ සේවය සහ එහි බිදවැටීම. වාමාංශික ව්‍යාපාරය මෙරට ජනතාවට විශාල සේවයක් සිදුකළේය. එය ආකාර තුනකින් දැක්විය හැකිය. එනම්: ගොවි කම්කරු ජනතාවට සිදුකළ සේවය ජනවාර්ගික එකමුතුකම අධිරාජ්‍යවාදී විරෝධයට පණ පෙවීම  යන කරුණු වේ. &...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය බිහිවීම        ජර්මන් ජාතික විද්‍යාඥයකු වූ කාල් මාක්ස් විසින් ප්‍රථම වතාවට විද්‍යාත්මක සමාජවාදය ලෝකයට ඉදිරිපත් කරන ලදී. නමුත් ඔහුට තනි රටක් ලෙස මෙය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කිරීමට ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
                       ජනමත විචාරණය යනු ආණ්ඩුව පැනවීමට අදහස් කරන වැදගත් නීතියක් හෝ ප්‍රතිපත්තියක් නැතිනම් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීම සදහා ගෙන එන යෝජනාවක් මහජනතාවට ඉදිරිපත් කොට ඒ සදහා ජනතාව...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
දේශපාලන විද්‍යාවේ ස්වභාවය 2     දේශපාලන විද්‍යාවේ ස්වභාවය බලය පිළිබඳ හැදෑරීම              දේශපාලන විද්‍යාවේ ස්වභාවය සම්බන්දයෙන් ගොඩනැගී තිබෙන රාජ්‍යය පිළිබඳ මතය ප්‍රතික්ශ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
දේශපාලන විද්‍යාවේ ස්වභාවය 1   දේශපාලන විද්‍යාවේ ස්වභාවය සම්බන්දයෙන් නිෂ්චිත පොදු අදහසක් කිව නොහැකිය.එයට හේතුව වන්නේ දේශපාලන විද්‍යාව සමාජ විද්‍යාවන් ඝණයට අයත් වීමයි.සමාජ විද්‍යාවන් තුළදී අධ්‍යයනය කරනුයේ මිනිසා සම්බන්දයෙනි. මිනිසා නිතර නි...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
  ජනතාව ඍජුවම පාලන කටයුතුවලට සහබාගි වූ ඍජු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පැවතියේ ග්‍රීසියේ ඇතන්ස් රාජ්‍ය තුළ ක්‍රයාත්මක වූ බවට දිතීයික මට්ටමේ මුලාශ්‍ර වලින් තොරතුරු ලබාගත හැකි ය. ඒ අනුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පිළිබද සංකල්පය ප්‍රබවය ලබන්නේ ඇතන්ස්...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී දේශපාලන පක්ෂ වැදගත් වන අන්දම ප්‍රජාතාන්ත්‍රවාදී රටක දේශපාලන පක්ෂ තිබීම ඉතාමත් වැදගත් වන අතර  ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමාන්යේ ලියාපදිංචි දේශපාලන පක්ෂ විශාල සංඛ්‍යාවක් පවතී.දේශපාලන  පක්ෂයක් යනු රට ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය   "ප්‍රජාව" යනු මහජනතාවයි තන්ත්‍රය යනු ආණ්ඩුව හෙවත් පාලන ක්‍රමය ඒ අනුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යනු මහජනතාවගේ ආණ්ඩුව,මහජනතාවගේ පාලන ක්‍රමය යන්න අර්ථ දැක්වේ.ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සංකල්පය දෙයාකාරයකින් විස්තර කෙරේ. &...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
සර්වජන ජන්ද බලය ලැබීමට අවශ්‍ය සුදුසුකම් මොනවාද? ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 14 වන පරිච්ජේදයේ ජන්ද ලැබීමට අවශ්‍ය කරුණු විස්තර වේ.ඒවා නම්, ශ්‍රී ලංකීය පුරවසියෙක් විය යුතුය. වයස අවුරුදු 18 සම්පූර්ණ විය යුතුයි. සිහිවිකල් පුද්ගලයකු නොවිය ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යනු කුමක්ද? රටක ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව එම රටේ මූලික නීතිය මෙන්ම උත්තරීතර නිතීයද වේ.බොහෝ රට වල ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ලිඛිත ව්‍යවස්ථාවයන්ය.අප රටේ ව්‍යවස්ථාවද ලිඛිත ව්‍යවස්ථාවකි. 1978 දී සම්මත කරන ලද ව්‍යවස්ථාව ...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
  නිවැරදි පිළිතුර යටින් ඉරක් අදින්න . 01) දේශපාලන විද්‍යාව හැදෑරීමේ අරමුණක් නොවන්නේ පොදු පුරවැසියකු වීමේ පුහුණුව ලබා ගැනීම රාජ්‍ය තනතුරු සදහා අවශ්‍ය විෂය දැන්ම හා ශිල්ප දැනුම ලබා ගැනීම ආණ්ඩුව හා එහි වැඩකටුතු පිලිබදව දැන ගැනීම දේශපාලන ක්‍රයා...
උසස්පෙළ - දේශපාලන_විද්‍යාව
නියෝජන ක්‍රමයක් යනු:   පුද්ගලයෙක් වෙනුවෙන් හෝ පුද්ගල කණ්ඩායමක් වෙනුවෙන් තවත් පුද්ගලයෙකු හෝ පුද්ගල කණ්ඩායමක් පෙනී සිටීමේ කාර්යය නියෝජනය යනුවෙන් ඉතා  සරලව හදුන්වාදිය හැක.නියෝජනය පිළිබද සංකල්ප ආකාර 4කින් අර්ථ දක්වයි . එනම් ,   1.විස්තරාත්මක නියෝජන ක්&zw...
sumali chathu

උසස්පෙළ දේශපාලන විද්‍යාව

අනෙකුත් ලිපි
13-වසර - ආර්ථික විද්‍යාව
ආර්ථික විද්යාව පිළිබද සාමාන්ය දැනීම් ප්රශ්න මාලාවක් මෙම ලිපිය මගින් ඔබට සැපයේ.මෙහි පළමු කොටස මෙතනින්කියවන්න. බ්රෙට්න්වුඞ්ස් සිටර්ස් නමින් හදුන්වන ජාත්යන්තර සංවිධාන දෙක මොනවා ද? යුරෝ මුදල් භාවිතා ...

13-වසර - ආර්ථික විද්‍යාව
1.ආර්ථිකවිද්යාව යනු සමාජය විසින් ඵලදායි භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය සදහා සම්පත් භාවිතා කරනු ලබන්නේ කෙසේ ද එලෙස නිෂ්පාදනය කරනු ලබන භාණ්ඩ හා සේවා සමාජයේ විවිධ ...

උසස්පෙළ - ජනමාධ්‍ය
සන්නිවේදනයේ ස්වරූපය වඩා ක්රමානුකූලව හඳුනාගැනීමට සන්නිවේදන ආකෘති ඉවහල් වේ.මෙකී ආකෘති මගින් යම් කරුණක් පරීක්ෂා කර බලා ඒ පිළිබඳව සමාජයට පිළිගත හැකි අදහස්,කරුණු,මත ආදිය ඉදිරිපත් කිරීමට ...

සාමාන්‍යපෙළ - සිංහල හා සාහිත්‍යය
සාමාන්ය පෙළ සිංහල භාෂාව හා සාහිත්යය විෂයට නියමිත, සිංහල සාහිත්යය සංග්රහයේ එන "දෑතේ කරගැට සිඹසනසන්නට" නම් නිර්මාණය බිහි කළ සුප්රකට කලාකරුවා අන් කවරෙකුත් නොව මහගම ...

සාමාන්‍යපෙළ - සිංහල හා සාහිත්‍යය
සිංහල ගද්ය සාහිත්යය ඉතිහාසය අනුරාධපුර යුගය තරම් ඈතට විහිද යන්නකි. ඓතිහාසික සිංහල ගද්ය සාහිත්යය ඉතිහාසය පිළිබඳ ජීවමාන සාක්ෂි සීගිරි කුරුටු ලිපි අතරින් හමු වේ. හය ...

සාමාන්‍යපෙළ - නර්තනය (සිංහල)
වන්නම් දහ අට රාග තමයි පවසන්නේ - කවි සිංද කියන්නේ තොන්නන් තරිකිට වන්නන් දහ අට දන්නේ - මේ සැටි පවසන්නේ පලමුව ගාහක වන්නමටයි පවසන්නේ - පිළිවෙළ අහපන්නේ දෙවනුව ...

12-වසර - ජෛව පද්ධති තාක්ෂණවේදය
ශාක ප්රචාරණය ශාක සජිවී නිසා ප්රජනනය මගින් නව පරම්පරා ඇති කරයි.ලිංගික ප්රජනනය මගින් ඇතැම් ශාක පුෂ්පීකරණය ...

උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය
ව්යාපාර ගති ලක්ෂණ 1 විකුණුම් හෝ හුවමාරු වීම් සිදු වීම2 භාණ්ඩ හා සේවා ගනුදෙනු සිදු වීම3 ගනුදෙනු අඛණ්ඩ ව සිදු වීම4 ලාභයෙන් අභිපේ්ර්්රරණය වීම5 අවදානමක් තිබීම6 ...

උසස්පෙළ - ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය
ව්යවසායකත්වයේ ප්රවණතා  ගෝලීය ව්යවසායකත්වය සමාජයීය ව්යවසායකත්වය හරිත ව්යවසායකත්වය අභ්යන්තර ව්යවසායකත්වය ගෝලීය ව්යවසායකත්වය ගෝලීය වශයෙන් වෙළෙඳාමේ යෙදීමයි. එනම්, ලෝකයේ කුමන ස්ථානයක සිටිය ද, තාක්ෂණය භාවිතයෙන් ලෝකයේ වෙනත් ඕනෑ ...

12-වසර - ගිණුම්කරණය
යම් ව්යාපාරයක් පිළිබඳ උනන්දුවක් දක්වන පාර්ශව රාශියක් දක්නට ලැබේ. එම පාර්ශවයන්ට තීරණ ගැනීමට එම ව්යාපාරයේ තොරතුරු අවශ්ය වේ. එම පාර්ශවයන්ට අවශ්ය තොරතුරු සන්නිවේදනය කරනු ලබන්නේ ...