සිදත් සඟරාවේ සමස්ථ සන්ධි විග්‍රහයම කෙටියෙන්


සන්ධී (සද)

 

                   සිදත් සගරාව සං අදියරේදි කෙටියෙන් සන්ධි පිළිබදව පැහැදිළි කර දෙයි.

 

                     “ පෙර පර වණන් ගළපනු සද නම්

 

                          සදෙව් මොහොර ඈ ගී,

 

පුර්ව සහ අපර වර්ණ ගැළපිම සන්ධි නම් වේ.සදෙව් ,මොහොර උදාහරණ වේ.

 

“සද =එව්                            මහ +උර

 

ද් + +ව්                        මහ් + +

 

සදෙව්                                 මහ් + +ර

 

                                          මහොර       =මොහොර

 

 

 

පළවෙනි පදයේ අග අකුරත් දෙවන පදයේ මුල අකුරත් ගැලපිමට ලෝප ,අදේශ ආදි ක්‍රම අවශ්‍ය බව ඉහත උදාහරණ දෙකෙන් පැහැදිළි වේ. පළමු උදාහරණයේ පුර්ව ස්වරය ලොප් කොට පළමු පදයේ අග හල් අකුරත් දෙවන පදයේ මුල් ස්වරයත් එකතු වි ඇත.දෙවන උදාහරණයේ පළමු පදයේ අග ස්වර අකුර හා දෙවන පදයේ මුල ස්වර අකුර වෙනුවට වෙනත් අකුරක්  අදේශ විමෙන් වචන දෙක ගැළපි සන්ධිය සිදු වි ඇත.මේ මාතෘකාව යටතේ සමස්ථ සන්ධි පාඩම සාකච්ඡා කිරිමට අපේක්ෂා කරමි.ඒ අනුව සං අදියරේ ඇති ලොප, අදේශ, ආගම, පුර්ව රුපවිදිය  ද්විත්ව රුප විදිය මගින් සමස්ථ සන්ධියම විග්‍රහ කිරිමට බලාපොරොත්තු වෙමි.

 

ලෝපය

 

ලොපය යනු වර්ණයක් හෙවත් අකුරක් නොකියා හැරිම .නොකියා යැවිමයි.

 

“වණන් අණුසුරු විම් ලොප් නම්“ යනුවෙන් සිදත් සගරා කතු ලොපය හදුන්වා දි ඇත.

 

 

   *      ඇතැම් සන්ධි පදයක් සකස් කර ගැනිමේදි පුර්ව ස්වරය ලොප් වන අවස්ථා දක්නට ලැබේ.

 

 

උදා - විදුරු +අවිය

 

         විදුර් +  + අවිය

 

         විදුරවිය

 

 

*        ඇතැම් සන්ධි පද සකස් කර ගැනිමේදි පරස්වරයද ලොප් වන අවස්ථා දක්නට ලැබේ.

 

 

උදා  -ඌලේ  + සුම්              ගුරු + තුමා

 

         ඌලේසුම්                         ගුරුතුමා

 

 

  *         ඇතැම් සන්ධි පදයක් සකස් කර ගන්නා විට පළමු පදයේ අග ස්වරය ලොප් කොට ඉතිරි වන හල් අකුර 2ක් කර ගැනිමටද සිදුවේ.

 

 

උදා  -හෙළිලි  + අඹු

 

         හෙළිල් + +අඹු

 

         හෙළිල්ල් +ඹු

 

         හෙළිල්ලඹු

 

 

 

ආදේශය

 

ආදේශය නම් තිබෙන අකුරක් වෙනුවට වෙනත් අකුරක් ගැනිමයි. ඇතැම් විට අකුරු දෙකක් වෙනුවට එක අකුරක් ගැනිමටද සිදුවේ .සිදත් සගරාව එය,

 

“ වණක්හු ලොපා වණක්හු කිරිම් අදේස් නම් ,

 

යනුවෙන් හදුන්වා වර්ණයක් හෙවත් අකුරක් ලොප් කොට ඒ වෙනුවට වර්ණයක් ගැනිම ආදේශ නම් වන බවයි.ඒ අනුව ආදේශය මගින් ද සන්ධි පදයක් සකසා ගත හැකිය.

 

·         උදා - සර්ව + උදය                           දෙ +අත

 

              සර්ව්  +   +දය                    ද්  +   +

 

              සර්ව්  + +දය                         ද්  + +අත

 

             සර්වෝදය                                දෑත

 

 

 

ආගම

 

තිබෙන අකුරුවලට කිසිදු හානියක් නොකොට අලුතින්ම සන්ධි පද දෙක අතරට පැමිණ වචනයක් නිර්මාණය කිරිම ආගමයි.

 

·         තුන් +රුවන්

 

     තුන් + +රුවන්

 

    තුනුරුවන්

 

 

පුර්ව රුපවිදිය

 

පුර්ව රුප විදිය යනු පෙර පදයේ අග ඇති රුපය දෙවන පදයේ මුල ව්‍යාංඡනයට විමයි.සිදත එය,

 

“පර වණ හට පෙර රැ කරනු

 

පෙර රැ නම්,

 

         පෙර පදයේ රුපය අපර පදය විම පුර්ව රුපයයි.

 

 

              විස්සම්                                                                  ගෙත්තම්

 

             විස් +කම්                                                              ගෙත් +කම්

 

             විස් +ක් +අම්                                                        ගෙත් +ක් +අම්

 

             විස් +ස් +ම්                                                         ගෙත්+ත්  +ම්

 

             විස්සම්                                                                   ගෙත්තම්

 

 

 

ද්විත්ව රුප විදිය

 

පුර්ව පදයේ අග ව්‍යාංඡනය දෙකක් බවට පත් කර අපර පදය සමඟ එකතු කිරිමෙන් ගැළපෙන්නේ ද්විත්ව රුප විදියයි.සිදත එය,

 

“වණ හටද පද හටද

 

දෙරූ දෙන වු බැවින් දෙරූ නම්,

 

අකුරු වලටද පදවලටද රුප දෙකක් ඉපදවිම ද්විත්ව රුපයයි.

 

*       එසේ ද්විත්ව කිරිමෙදි පළමු පදයේ අග ස්වරය ලොප් කොට ඉතිරිවන හල් අකුර දෙකක් බවට පත් වන අවස්ථා දක්නට ලැබේ.

 

 

නෙතු + ආ                   බලු + ආ

 

නෙත් + + ආ            බල් + +අ

 

නෙත් +ත් +             බල්+ල් +

 

නෙත්තා                      බල්ලා

 

 

*         පුර්ව පදයේ අග ස්වරය ලොප් නොකොට තිබෙන අකුරම ද්විත්ව වන අවස්ථා දක්නට ලැබේ.

 

 

කොස්  + ඇට                                  වල් +අම්බලම

 

කොස්ස් +ට                                 වල්ල් +ම්බලම

 

කොස්සැට                                      වල්ලම්බලම

 

 

*        ද්විත්ව රුපය සිදු වන්නේ පළමු පදයේ පමණක් නොව දෙවන පදයේ මුල ව්‍යාංඡන අකුරද ද්විත්ව වන අවස්ථා ඇත.

 

·          

 

කරුම +කාර

 

කරුම +ක් +ආර

 

කරුම +ක්ක් +

 

කරුමක්කාර

 

 

 

 *         සිදත් සගරාවට අනුව අකුරු පමණක් නොව පදද ද්විත්ව වන අවස්ථා ඇත.

 

 

 

දිදි ,විඳ විඳ, දැන දැන, පැන පැන

 

 

 

 *         සිදත් සඟරාව පර රුප විදියක් දක්වා නැතත් භාෂා ව්‍යවහාරය තුළ පර රුප විදිය සිදුවන අවස්ථා දක්නට ලැබේ.පර රුප විදිය යනු දෙවන පදයෙ අග ව්‍යංඡනය පළමු පදයේ අග ව්‍යංඡනයට විමයි.

 

 

 

ලිප් +ගල

 

ලිප් +ග් +අල

 

ලිග් +

 

ලිග්ගල

 




ලිව්වේ : අනුර
අදාල විෂය : සිංහල
ලියු දිනය : Tue 28 Mar 2017
මෙම ලිපිය කියවා ඇති ගණන : 1922

අනුර කැකුලන්දර

සාමාන්‍යපෙළ සිංහල

විෂයට අදාල ලිපි

  1. short note
    (lalith / 2018-11-03)
  2. රාජකාරි ලිපියක් හා අත් පත්‍රිකාවක් සකස් කරමු
    (PUBUDU DILSHAN / 2017-10-09)
  3. භාෂාව යනු කුමක්ද ?
    (විජය / 2017-03-29)
  4. සිදත් සඟරාවේ සමස්ථ සන්ධි විග්‍රහයම කෙටියෙන්
    (අනුර / 2017-03-28)
  5. සිදත් සඟරාවේ ලිංගාධිකාරිය
    (අනුර / 2017-03-10)
  6. ඉඟි වැකි - 2
    (Uthpala / 2016-12-23)
  7. භාෂා ව්‍යවහාරය
    (Uthpala / 2016-12-22)
  8. අක්ෂර වින්‍යාසය 04
    (Uthpala / 2016-12-21)
  9. අක්ෂර වින්‍යාසය 03
    (Uthpala / 2016-12-09)
  10. අක්ෂර වින්‍යාසය 1
    (Uthpala / 2016-11-15)
  11. අක්ෂර වින්‍යාසය 02
    (Uthpala / 2016-09-21)
  12. දේශීය නර්තන හා බැදි වාද්‍ය භාන්ඩ
    (kelum / 2016-04-13)
  13. සාරාංශකරණය - 01
    (nipun / 2015-11-29)
  14. සිංහල භාෂාව තුළ තත්සම තත්භව පද නිවැරදිව භාවිතා කරමු
    (sandeepa / 2015-11-22)
  15. සිංහල භාෂාව හා සාහිත්‍යය ප්‍රශ්න පත්‍රය
    (nipun / 2015-11-09)
  16. සාමාන්‍ය පෙළ විචාර ලිවීම
    (උදාර ධනංජය / 2015-10-08)
  17. විචාර ලිවීමේදී උපදෙස්
    (උදාර ධනංජය / 2015-10-08)
  18. විචාර හා රසාස්වාද
    (උදාර ධනංජය / 2015-09-14)
  19. රචනා
    (උදාර ධනංජය / 2015-09-14)
  20. අපටත් දවසක ඉර පායාදෝ
    (sandeepa / 2015-08-22)
  21. අව්‍ය පද
    (widushika / 2015-05-20)
  22. ප්‍රස්තාව පිරුළු
    (තිලිණි / 2015-04-20)
  23. සමාන පද
    (ගයාන් / 2014-05-13)
  24. සිංහල අක්ෂර මාලාව
    (ගයාන් / 2014-01-23)

අනෙකුත් ලිපි
ශ්‍රිතයක සීමාව
(Prabath විසින් 2018-11-11 දින උසස්පෙළ යටතේ සංයුක්ත ගණිතය විෂයට අදාලව ලියන ලදි)

සීමාව ගණන් හදන්න පුළුවන් උනාට ගොඩක් වෙලාවට සීමාව ගැන හොඳ පැහැදිලි චිත්රයක් අපි අතරේ නැති වෙන්න පුළුවන්. ඇත්තටම මොකක්ද මේ ශ්රිතයක සීමාව කියන්නේ? ගණිත ගැටලුවක දේවල් ...


අන්තර්ජාතික වෙළඳාමෙ ගෙවීම් ක්‍රම-ණයවර ලිපිය හා එහි ක්‍රියාකාරීත්වය
(Eeshara විසින් 2018-11-07 දින වෙනත් යටතේ බැංකුකරණය සහ මූල්‍ය සේවා විෂයට අදාලව ලියන ලදි)

සලේඛන ණයවර මෙය අන්තර්ජාතික වෙළඳාම සඳහා යොදා ගන්නා වූ විශ්වාසවන්තම හා යම්කිසි පිරිවැයක් දැරීමට වන ගෙවුම් ක්රමයයි. ණයවර ලිපියක් යනු, එහි පද හා නියමයන් සපුරමින් නම් කළ ...


අන්තර්ජාතික වෙළඳාමෙ ගෙවීම් ක්‍රම- විනිමය බිල්පත සහ රැස් කිරීමකට සම්බන්ධ වන පාර්ශව
(Eeshara විසින් 2018-11-07 දින වෙනත් යටතේ බැංකුකරණය සහ මූල්‍ය සේවා විෂයට අදාලව ලියන ලදි)

විනිමය බිල්පත සහ රැස් කිරීමකට සම්බන්ධ වන පාර්ශව. සරලව ගත් කල විනිමය බිල්පතක් යනු පාර්ශවයක් විසින් තවත් පාර්ශ්වයක් වෙත යම්කිසි ගනුදෙනුවකට අදාළ කිසියම් වටිනාකමක් ඉල්ලූ විට ...


අන්තර්ජාතික ගැටුම්
(Disna විසින් 2018-11-06 දින සාමාන්‍යපෙළ යටතේ පුරවැසි අධ්‍යාපනය විෂයට අදාලව ලියන ලදි)

රාජ්යයන් අතර පවත්නා ගැටුම් අන්තර්ජාතික ගැටුම් ලෙස සරලව හඳුනාගත හැකිය. මෙම ගැටුම් ප්රධාන කොටස් දෙකක් යටතේ දැක්විය හැකිය. එනම් මතවාදී ගැටුම් හා යුධමය ගැටුම් වශයෙනි. ...


අන්තර්ජාතික වෙළඳාමෙ ගෙවීම් ක්‍රම-විවෘත ගිණුම්
(Eeshara විසින් 2018-11-06 දින වෙනත් යටතේ බැංකුකරණය සහ මූල්‍ය සේවා විෂයට අදාලව ලියන ලදි)

විවෘත ගිණුම් ක්රමය මෙම ක්රමයේ දී ප්රථමයෙන්ම අපනයනකරු විසින් ආනයනකරු වෙත මුලින් ම භාණ්ඩ නැව්ගත කරන අතර නැව්ගත කිරීමේ දී අදාළ ලිපි ලේඛන ආනයනකරුට සෘජුවම යවනු ...


ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලනයක මූලික ලක්ෂණ
(Disna විසින් 2018-11-06 දින සාමාන්‍යපෙළ යටතේ පුරවැසි අධ්‍යාපනය විෂයට අදාලව ලියන ලදි)

ප්රජාතන්ත්රවාදී පාලනය යන්න සරලව හැඳින්විය හැකි වන්නේ ජනතාවගේ පාලනය යන්නයි. ප්රජාතන්ත්රවාදී පාලනය ආකාර දෙකකට ක්රියාත්මක වේ. 1. ඍජු ප්රජාතන්ත්රවාදය2. වක්ර ප්රජාතන්ත්රවාදය ග්රීසියේ ඇතෑන්ස් පෞර රාජ්යයේ පාලන කටයුතු ...

1 නෙක් කැමතියි

අන්තර්ජාතික වෙළඳාමෙ ගෙවීම් ක්‍රම- සලේඛන රැස් කිරිම
(Eeshara විසින් 2018-11-06 දින වෙනත් යටතේ බැංකුකරණය සහ මූල්‍ය සේවා විෂයට අදාලව ලියන ලදි)

අපි මේ ලිපියේදී සාකච්ඡා කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ අන්තර්ජාතික වෙළඳාමේ ඉතා වැදගත් ගෙවුම් ක්රමයක් වන සලේඛන රැස් කිරීම පිළිබඳවයි. මෙම අවස්ථාවේ දී අපනයනකරු (ප්රධානියා) වෙළඳ ගිවිසුමට අනුව ...


අන්තර්ජාතික වෙළඳාමෙ ගෙවීම් ක්‍රම
(Eeshara විසින් 2018-11-04 දින වෙනත් යටතේ බැංකුකරණය සහ මූල්‍ය සේවා විෂයට අදාලව ලියන ලදි)

අන්තර්ජාතික වෙළඳාමෙ ප්රධාන ගෙවුම් ක්රම හතරක් දැක ගත හැක.ඒවා පහත පරිදි වේ. අත්තිකාරම් ගෙවීම විවෘත ගිණුම් ක්රමය සලේඛන රැස් කිරිම සලේඛන ණයවර යන ප්රධාන ක්රම ...


short note
(lalith විසින් 2018-11-03 දින සාමාන්‍යපෙළ යටතේ සිංහල විෂයට අදාලව ලියන ලදි)

තොරතුරු සන්නිවේදන තාක්ෂණය - කෙටි සටහන දත්ත - වෙන් වෙන් වශයෙන් ගත් කළ අර්ථයක් දීමට නොහැකි අංක, වචන,සලකුණු දත්ත ලෙස හැඳින්වේ. තොරතුරු - දත්ත ගොනු කිරීමෙන් හා ...


ශිෂ්‍යත්ව විභාගය සදහා පෙර පුහුණු බුහුවරණ ප්‍රශ්න පත්‍ර 02
(Anura විසින් 2018-11-01 දින 3-වසර යටතේ සිංහල විෂයට අදාලව ලියන ලදි)

ප්රශ්නයක පිළිතුරකට ලකුණු 2.5 ක් ලබා දෙන්න (1 ) වැවක ජලය බැස යාමට ඇති දොරටුව කුමක්ද? සොරොව්ව (2) වක්කඩ (3) කවාඩුව (2)සපත්තු හදන තැනැත්තා කුමන නමකින් හැදින්වේද? ...