අධ්යාපන ලෝකයට
ඔබේ දැනුම වර්ධනය කරගන්නා ගමන අදම අරඹන්න. නව තාක්ෂණය සමඟ පෙරට යන්න.
සාදරයෙන් පිළිගනිමු!
ඇතුලත් වීමට ඔබගේ ගිණුමේ තොරතුරු ලබා දෙන්න
පළමු පාඩම අවසාන කොට දෙවන පාඩමට පිවිසෙන ඔබ ව්යාපාර සංකල්පය පිළිබඳ පුළුල් අදහසක් ලබාගෙන ඇතැයි අපි සිතමු. ව්යාපාර විවිධ පදනම් ඔස්සේ වර්ග කළ හැකි ය. මෙසේ හඳුනාගත හැකි එක් පදනමක් වනුයේ ව්යාපාරවල ප්රමාණය අනුව ව්යාපාර වර්ග කිරීම යි. එම පදනම මත ව්යාපාර වර්ග තුනකට බෙදිය හැකි ය. එනම්
ඉහත ව්යාපාර වර්ග අතුරින් ඔබ ප්රදේශයේ බහුල ව පැතිර පවතින ව්යාපාර වර්ගය කුමක් දැ යි හොඳින් නිරීක්ෂණය කරන්න. අදාළ නිරීක්ෂණවලින් පසු ව ඒවා බොහොමයක් කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර වන බව ඔබට අවබෝධ වනු ඇත. මෙය ඕනෑම රටකට පොදු තත්ත්වයකි. මින් පැහැදිලි වන්නේ කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර ආර්ථිකය තුළ වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරන බව යි.
කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර පිළිබඳ සාකච්ඡා කරන විට දී ඒ සඳහා විවිධ පාර්ශ්ව නිර්වචන ඉදිරිපත් කර තිබෙන අතර ඉන් එක් අර්ථ නිරූපණයක් පහත දැක්වේ.
පෞද්ගලික හිමිකාරත්වය යටතේ ස්වාධීන ව මෙහෙයවනු ලබන සාපේක්ෂ ව කුඩා සේවක සංඛ්යාවක් හා අඩු ආයෝජනයක් සහිත ව්යාපාර කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර නම් වේ.
ඔබ විසින් කුඩා ව්යාපාරවල හඳුනාගත් ගති ලක්ෂණ පහත සඳහන් ඒවා දැයි සොයා බලන්න.
මෙම ඒකකය අධ්යයනයට පැමිණි ඔබ කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර හා ව්යවසායකත්වය පිළිබඳ අවබෝධයක් මේ වන විටත් ලබාගෙන ඇතැයි සිතමු. මෙහි දී බොහෝ සාර්ථක ව්යවසායකයන් ඔවුන්ගේ ආරම්භය කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර තුළින් සිදු ව ඇති බව ඔබට අවබෝධ කරගත හැකි වනු ඇත.
ව්යවසායකත්ව කුසලතා මෙන් ම සැඟ ව තිබෙන ශක්ති (විභව්යතා) ප්රායෝගික ව භාවිත කරමින් ව්යාපාර වර්ධනය කර ගැනීමට අවස්ථාව උදා වේ. බොහෝ නවෝත්පාදන බිහි වී ඇත්තේ කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර තුළිනි. ඔවුන්ට තම නිර්මාණශීලී චින්තනය අවදි කරමින් අලුත් නිෂ්පාදිත අත්හදා බැලීමට පහසු වේ.
වර්තමානයේ දී වෙළඳපොල තුළ ක්රියාත්මක වන මහා පරිමාණ ව්යාපාර වෙළඳපලේ පවතින කුඩා ව්යාපාර අවස්ථා කෙරෙහි උනන්දු නොවෙයි. මෙහි ප්රතිඵලය පාරිභෝගික අවශ්යතා හා වුවමනා සපුරාලීමට නොහැකි වූ වෙළඳපල කොටසක් (වෙළඳපලේ පවතින හිදැස) නිර්මාණය වීමයි. මෙවැනි වෙළඳපල හිදැස් හොඳින් අධ්යයනය කරමින් එතුළින් සාර්ථක ව්යාපාර අවස්ථාවක් උදා කර ගැනීමට කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර ඉවහල් වේ.
මෙසේ ඉහත සඳහන් පරිදි තම කුසලතා සහ විභව්යතා හඳුනා ගනිමින්, නිර්මාණශීලී චින්තනය ඔස්සේ කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර තුළින් වෙළඳ ලොව ජයගත් ශ්රී ලාංකිකයන් බොහොමයකි.
මේ අනුව:
ආදිය කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර හා ව්යවසායකත්වය අතර ඇති සම්බන්ධතා ලෙස හඳුනා ගත හැකි ය.
දේශීය ආර්ථික සංවර්ධනයේ දී කුඩා පරිමාණ ව්යාපාරවල දායකත්වය පහත සඳහන් සාධක ඔස්සේ සාකච්ඡා කළ හැකි ය.
ග්රාමීය හා ප්රාදේශීය වශයෙන් කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර ආරම්භ වීම හේතු කොට ගෙන ඒවායේ රැකියා අවස්ථා පුළුල් වේ. එවිට එම රැකියාවන්හි පුද්ගලයන් නිරත වීම තුළින් සේවා නියුක්තිය වර්ධනය වේ.
කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර තුළින් විවිධ නිෂ්පාදිත බිහි වේ. ඒවායේ අගය එකතු කිරීම තුළින් රටේ ජාතික නිෂ්පාදනය වර්ධනය වේ.
කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර රට පුරා ව්යාප්ත වීම තුළින් ඒවායේ රැකියා අවස්ථා පුළුල් වේ. එමගින් අදාළ පාර්ශ්ව වෙත ආදායම් හිමිවේ. මෙසේ වැඩි පිරිසක් වෙත ආදායම් ලැබීම තුළින් ආදායම් බෙදී යාමේ විසමතාව අවම වේ.
වෙළඳපලේ සියලු ම පාර්ශ්වයන්ගේ අවශ්යතා හා වුවමනා මහා පරිමාණ ව්යාපාරවලින් සපුරාලීම අපහසු කාර්යයකි. එම වෙළඳපොල හිදැස මනාව හඳුනාගත හැකි කුඩා පරිමාණ ව්යවසායකයාට ඉතා පහසුවෙන් අදාළ නිෂ්පාදිත වෙළඳපලට ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාව උදාවේ.
කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර හිමිකරුවන්ට තම උනන්දුව, කැපවීම, තම නිර්මාණශීලිත්වය තුළින් කාලයත් සමග තම ව්යාපාරය මහා පරිමාණ ව්යාපාර බවට පත්කර ගැනීමේ අවස්ථාව උදා කරගත හැකි ය.
කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර ස්වකීය ව්යාපාර කටයුතු සඳහා බොහෝ විට භාවිත කරන්නේ දේශීය දැනුම හා සම්පත් ය. එම නිසා ඒවා අපතේ නොයාම, ඒවාට වෙළඳපලක් ඇති වීම සහ ආර්ථික අගයක් එකතු වීම ආදී තවත් ප්රතිලාභ විවෘත වේ.
සෑම රටක ම ආර්ථික සංවර්ධනයේ දී කුඩා පරිමාණ ව්යාපාරවල සාර්ථක පැවැත්ම අත්යවශ්ය සාධකයකි. ඒ සඳහා කුඩා පරිමාණ ව්යාපාරවල ශක්තීන් වැදගත් වේ.
ව්යාපාරයක් ආරම්භ කොට පවත්වාගෙන යාම පිණිස යොදාගන්නා සහ යොදා ගත හැකි සියලු ම වාසිදායක සාධක ශක්තීන් යනුවෙන් අදහස් වේ.
වර්තමානයේ දී සෑම රටක ම ආර්ථිකය තුළ කුඩා පරිමාණ ව්යාපාරවල ව්යාප්තිය බහුල ව දක්නට ලැබෙන සුලබ දසුනකි. නමුත් ඒවා ආරම්භ කොට පවත්වාගෙන යාමේ දී ඊට ම ආවේනික වූ සීමා පවතී.
මෙහි දී සීමා ලෙස හැඳින්වෙන්නේ ව්යාපාරයක් ආරම්භ කොට පවත්වාගෙන යාමේ දී එම ක්රියාකාරීත්වයට බාධා පමුණුවන හෝ ක්රියාකාරිත්වය සීමා කරවන සාධක සමූහය වේ. කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර ආශ්රිත සීමා කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
ව්යාපාර ප්රාග්ධනය රැස්කර ගැනෙන්නේ අයිතිකරුගෙනි. එය ප්රමාණවත් නොවූ විට වෙනත් පාර්ශ්වයකින් ණය මුදල් ලබා ගැනීමට අවශ්ය වුවත් මෙවැනි ව්යාපාරවලට එහි දී විවිධ වූ සීමා පැවැතිය හැකි ය.
තාක්ෂණය පිළිබඳ ව පවතින අවබෝධය අඩු වීමත් ඒවා ලබාගැනීමට අධික මුදලක් වැය වීමත් නිසා නවීන තාක්ෂණය භාවිත නොකෙරෙයි.
කුඩා පරිමාණ ව්යාපාරවල වෙළඳ කටයුතු තම ප්රදේශයට, ගමට පමණක් සීමා වීම නිසා වෙළඳපල කුඩා වේ.
ව්යාපාරික කටයුතුවලට පවුලේ සාමාජකයන්ගේ මැදිහත් වීම අනවශ්ය පරිදි සිදු වීම දක්නට ලැබේ. ඒ හේතුකොට ගෙන ව්යාපාරික කටුයුතුවලට බාධා පැමිණීම සිදුවිය හැකි ය.
බොහෝ විට කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර හිමිකරුවන් සතු දැනුම හා පලපුරුද්ද ඉතා සීමිත ය. එම නිසා තම ව්යාපාරික කටයුතු සාර්ථක ව පවත්වාගෙන යාමේ දී ඊට බාධා පැමිණේ.
බොහෝ කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර විවිධ හේතු නිසා අසාර්ථක වී තිබෙන අයුරු ඔබ දැක තිබේද? එවැනි ව්යාපාරයක් පිළිබඳ ඔබගේ අවධානය යොමු කළහොත් ඊට හේතු වූ කරුණු බොහොමයක් ම ප්රායෝගික හේතු වන බව ඔබට අවබෝධ වනු ඇත. මෙසේ කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර අසාර්ථක වීම සම්බන්ධ ව ඔබ කළ නිරීක්ෂණ ඔස්සේ ඊට හේතු වූ කරුණු ලැයිස්තුගත කළහොත් ඒවා බොහොමයක් පහත සඳහන් හේතූ සමග සැසඳෙනු ඇත.
කුඩා පරිමාණ ව්යාපාර බොහොමයක් විවිධ හේතු මත අසාර්ථක විය හැකි බව ඉහත කරුණු තුළින් ඔබට වැටහෙනු ඇත. එසේ නම් සාර්ථක ව්යවසායකයෙකුගේ කාර්යභාරය විය යුත්තේ ඒවා අසාර්ථක වීමට හේතු හඳුනාගෙන සාර්ථක විසඳුම් සොයා ගනිමින් ව්යාපාරය නිවැරදිව මෙහෙයවීම වේ.
ව්යාපාර සාර්ථක කර ගැනීමට අනුගමනය කළ හැකි ක්රියාමාර්ග කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
යම් කටයුත්තක් කිරීමේ දී එයට අදාළ එක් එක් පාර්ශ්වය විසින් ඉටු විය යුතු කාර්යභාරය භූමිකා යනුවෙන් අදහස් කෙරේ. කුඩා පරිමාණ ව්යාපාරයක කටයුතු කරන විට දී ද ව්යවසායකයෙකුට බොහෝ කාර්ය ඉටු කිරීමට සිදු වේ. ව්යවසායකයෙකු ලෙස ඉටුකරනු ලබන එම කාර්යභාරය ව්යවසායකයෙකුගේ භූමිකාව ලෙස හඳුනා ගැනේ.
නිදසුනක් ලෙස පවුල නැමති ආයතනයේ පියාගේ කාර්යභාරය පිළිබඳ ව මදක් සිතා බලන්න. ඔහු ආරක්ෂකයෙකු ලෙස, මග පෙන්වන්නෙකු ලෙස, සේවා නියුක්තිකයෙකු ලෙස, ගුරුවරයෙකු ලෙස ආදී වශයෙන් විවිධ භූමිකා රාශියක නියැලෙමින් පවුල නැමති ආයතනය සාර්ථක ව පවත්වාගෙන යයි. මෙසේ ම ඔබගේ විදුහලේ විදුහල්පති තුමා ද විවිධ භූමිකා රාශියක නියැලෙන බව ඔබට වටහාගත හැකිවනු ඇත.
ව්යවසායකයෙකු ලෙස ක්රියාත්මක වන විට දී ඔහු අයිතිකරුවෙකු ලෙස, කළමනාකරුවෙකු ලෙස සහ නායකයෙකු ලෙස විවිධ භූමිකාවල නියැලේ. මෙම ව්යවසායකත්ව භූමිකා වෙන වෙන ම දැක්වුව ද ව්යාපාරයක සාර්ථකත්වය උදෙසා අදාළ භූමිකා අතර පවතින අන්තර් සම්බන්ධතාව ඉතා වැදගත් වේ.
සෑම ව්යාපාරයක ම අයිතිය (හිමිකාරත්වය) යම් පාර්ශ්වයකට හිමි වනුයේ ඊට සම්පත් යෙදවීම තුළිනි. මෙසේ ව්යාපාරයක හිමිකාරත්වය ලබා ගැනීම උදෙසා සම්පත් විවිධ අයුරින් යෙදවිය හැකි වේ. එනම් මුදලින් යෙදවීම හෝ ලී බඩු, ඉඩ කඩම් ආදී භෞතික සම්පත් යෙදවීම හෝ තම හැකියාව දක්ෂතාව ආදිය යෙදවීම කළ හැකි ය.
ව්යවසායකයෙකු ව්යාපාරයේ අරමුණු හා පරමාර්ථ ළඟා කරගැනීම පිණිස අවශ්ය සම්පත් සැපයීම, අවදානම් දැරීම, වැදගත් තීරණ ගැනීම ආදී කාර්ය ඉටු කිරීම අයිතිකරුගේ භූමිකාව වේ.
නිදසුන්:
ව්යාපාරයක සම්පත් එහි අරමුණු හා පරමාර්ථ නිවැරදි ව ඉටුකරගත හැකි වන පරිදි හැසිරවීම වැදගත් අවශ්යතාවකි. මෙය සරල ව කළමනාකරණය ලෙස හඳුනාගත හැකි ය. ව්යාපාරවල සාර්ථකත්වය සඳහා අයිතිකරු කළමනාකරණ භූමිකාවේ දක්ෂ ලෙස නියැලිය යුතු ය.
ඒ අනුව ව්යාපාර හිමිකරුවන් ලෙස සපයා ගත් සම්පත් ව්යාපාරයේ අරමුණු ළඟා කර ගැනීම පිණිස නිසි ලෙස භාවිත කිරීම කළමනාකරණ භූමිකාව ලෙස හැඳින්වේ.
නිදසුන්:
ව්යාපාරයක ස්ථාපිත අරමුණු හා පරමාර්ථ ඉටුකර ගැනීමේ දී විශේෂයෙන් ම සජීවී සම්පතක් ලෙස මානව සම්පත හැසිරවීම උදෙසා නිවැරදි නායකත්වයක් සැපයීම අවශ්ය වනු ඇත. මානව සම්පත සැමවිට ම අදාළ කාර්යයන් හි දී ඔවුන් ප්රතිචාර දක්වන බැවින් ඊට නිසි නායකත්වයක් සැපයීම අවශ්යතාවකි.
ව්යවසායකයෙකු ව්යාපාරයේ විවිධ කාර්යයන්හි නියැලි මානව සම්පත නිසි පරිදි මෙහෙයවමින්, උනන්දු කරවමින් හා අවශ්ය පරිදි බලපෑම් කරමින් සිදුකරන කාර්යභාරය නායකයාගේ භූමිකාව ලෙස හඳුනා ගැනේ.
නිදසුන්:
ඉහත භූමිකා වෙන් වෙන් වශයෙන් සලකා බැලුව ද කුඩා පරිමාණ ව්යාපාරයක මෙම සෑම භූමිකාවක ම නිරත වීමට ව්යවසායකයාට සිදු වේ. මේවා එකිනෙක මත අන්තර් සම්බන්ධතාවක් ඇත.
මේ වන විට ඔබ ව්යවසායකයෙකුගේ අයිතිකරුගේ භූමිකාව, නායකයාගේ භූමිකාව සහ කළමනාකරුගේ භූමිකාව පිළිබඳ ව හොඳ අවබෝධයක් ලබාගෙන ඇතැයි අපි සිතමු.
මෙවැනි භූමිකා නිරූපණය කිරීම පිණිස ව්යවසායකයාට හැකියා හා කුසලතා අවශ්ය වේ. ශිෂ්යයෙකු වශයෙන් ඔබගේ භූමිකාව නිරූපණය කිරීම පිණිස මනා අවබෝධය, මතක තබා ගැනීමේ හැකියාව, නිවැරදි ව ලිවීමේ හැකියාව, විනයවත් බව ආදී ඔබ සතු කුසලතා කොපමණ ප්රයෝජනවත් වේ ද යන්න නිදසුනක් ලෙස ඉදිරිපත් කළ හැකි ය.
ව්යවසායකයෙකුට තම භූමිකා සාර්ථක ව ඉටු කිරීම පිණිස තිබිය යුතු මූලික කුසලතා සමූහයකි. මේවායින් කිහිපක් පිළිබඳ ව අවබෝධ කර ගනිමු.
කිසියම් ආයතනයක හෝ සංවිධානයක කාර්යයන් හි නියැලීමේ දී ඊට අදාළ සුවිශේෂී ක්රමයක් හෝ තාක්ෂණයක් හෝ භාවිත කිරීමට ව්යවසායකයෙකුට ඇති දැනුම, පළපුරුද්ද මෙන් ම හැකියාව තාක්ෂණ කුසලතාව වශයෙන් හඳුනා ගැනේ. මේවා අවශ්ය වන්නේ වැඩ කිරීමට පමණක් ම නොව අන් අය නිවැරදි ව හැසිරවීම සඳහා ද වේ.
නිදසුන්:
ආයතනයක අභ්යන්තර හෝ බාහිර ව සිටින පුද්ගලයන් සමග යහපත් අන්තර් පුද්ගල සම්බන්ධතා ගොඩනගා ගැනීමට අවශ්ය පසුබිම නිර්මාණය කිරීම, උනන්දු කිරීම හා ඒ සඳහා අදාළ පාර්ශ්ව පෙළඹවීම වැනි කාර්ය කිරීමට ව්යවසායකයෙකුට ඇති හැකියාව මානව කුසලතාව වේ. විශේෂයෙන් ම සජීවී සම්පතක් වශයෙන් පුද්ගල කණ්ඩායම් සමග කටයුතු කරන විටදී මානව කුසලතා වැදගත් වේ.
නිදසුන්:
ව්යාපාරය සමස්තයක් ලෙස සලකා බලමින් අනාගතයේ දී ව්යාපාරික කටයුතු සාර්ථක කරගැනීමට අවශ්ය තීරණ ගැනීම, ඒවා වැඩි දියුණු කිරීම සහ ඊට අවශ්ය උපාය මාර්ග තීරණය කොට ක්රියාත්මක කිරීම වැනි කාර්ය කිරීමට ව්යවසායකයෙකුට ඇති හැකියාව සංකල්පනාත්මක කුසලතා වේ.
නිදසුන්:
ව්යාපාරික කටයුතුවල දී විවිධ කණ්ඩායම්, විවිධ පුද්ගලයන් සමග එකතු වී කටයුතු කිරීමට ව්යවසායකයෙකුට සිදු වේ. මෙසේ ආයතනයක සිටින විවිධ පුද්ගලයන් එකතු කොට සමූහයක් ලෙස කටයුතු කරමින් ව්යාපාරයේ අරමුණු හා පරමාර්ථ ඉටු කර ගැනීමට ව්යවසායකයෙකුට ඇති හැකියාව කණ්ඩායමක් සමග කටයුතු කිරීමේ කුසලතාව ලෙස නම් කෙරේ.
නිදසුන්:
ආයතනයේ විවිධ පාර්ශ්ව අතර තොරතුරු බෙදාහැරීමට, අවශ්ය තොරතුරු රැස් කරගැනීමට මෙන් ම ඒවා ක්රමානුකූල ව වාර්තා කිරීමට ව්යවසායකයෙකු සතු හැකියාව සන්නිවේදන කුසලතාව ලෙස නම් කෙරේ.
නිදසුන්:
ව්යාපාරික කටයුතුවල දී ඊට විශාල සේවක පිරිසක් සම්බන්ධ වේ. එවැනි විටෙක දී ඔවුන් අතර විවිධ ප්රායෝගික ගැටලු ඇති වේ. එවැනි ගැටලුකාරී අවස්ථාවල ව්යවසායකයෙකු අදාළ පාර්ශ්වයන්ට නිවැරදි මග පෙන්වීම හා උපදෙස් ලබා දෙමින් කටයුතු කිරීමේ හැකියාව උපදේශන කුසලතාව ලෙස හඳුනා ගැනේ.
නිදසුන්:
ආයතනයක හෝ සංවිධානයක සැලසුම්ගත අරමුණු ළඟා කරගැනීම පිණිස තම සේවක කණ්ඩායම් නිවැරදි ව මෙහෙයවමින් අවශ්ය මග පෙන්වීම් ලබා දෙමින් සැම විට ම මූලිකත්වය ගෙන ක්රියා කරමින් කටයුතු කිරීමට ව්යවසායකයෙකු සතු හැකියාව ආදර්ශවත් ව කටයුතු කිරීමේ කුසලතා ලෙස හඳුනාගත හැකි ය.
නිදසුන්: