අධ්යාපන ලෝකයට
ඔබේ දැනුම වර්ධනය කරගන්නා ගමන අදම අරඹන්න. නව තාක්ෂණය සමඟ පෙරට යන්න.
සාදරයෙන් පිළිගනිමු!
ඇතුලත් වීමට ඔබගේ ගිණුමේ තොරතුරු ලබා දෙන්න
මානව සමාජයේ සෑම පුද්ගලයකු ම අනිවාර්යයෙන් සම්බන්ධ වන, එසේ ම තම ජීවිතය කෙරෙහි දැඩි ලෙස බලපාන මූලික ඒකකය පවුලයි. යම් කෙනෙක් මෙලොව උපත ලබන්නේ පවුල ආශ්රය කොට ගෙන ය. ඔහුට සමාජයේ ජීවත් වීමේ දී මානව පවුල වටා සැකසෙන සම්බන්ධතා ඉතා වැදගත් වේ. මානව සම්බන්ධතා ගොඩනැගීමේ අඩිතාලම වනුයේ පවුල් ඒකකයයි. සමාජ ව්යුහයේ කුඩා ම සංවිධානාත්මක ඒකකය වශයෙන් ද පවුල හැඳින්විය හැකි ය. පවුලේ සියලු සාමාජිකයින්ගේ කායික, මානසික, සාමාජයීය හා භෞතික අවශ්යතා මනාව සපුරා ගැනීමට යහපත් පවුල් පරිසරයක් පවත්වා ගැනීම මෙන් ම ඔවුන් ජීවත් වන නිවස ක්රමවත් ව සැලසුම් කිරීම හා සංවිධානය කිරීම වැදගත් වේ. එමඟින් ප්රසන්න ජීවන පරිසරයක් ගොඩනගා ගැනීමට හැකි වනු ඇත.
මෙලොව බිහිවන සෑම පුද්ගලයෙකු ම අයත් වන පළමු වැනි සමාජ ඒකකය පවුල වේ. පවුල සමාජයේ කුඩා ම සංවිධානාත්මක ඒකකය යි. කුඩා ම සමාජ ඒකකය වුවත් සමාජය තුළ එයට වැදගත් ස්ථානයක් හිමිවේ. එයට හේතු වන්නේ පුද්ගලයින්ගේ කායික, මානසික, සමාජයීය හා භෞතික අවශ්යතා සපුරා ගැනීමට පවුල දායක වන බැවිනි.
‘පවුල’ යන සංකල්පය වඩාත් පැහැදිලි කර ගැනීම සඳහා විවිධ සමාජ හා මානව විද්යාඥයින් විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති අදහස් කිහිපයක් විමසා බලමු.
එමෙන් ම කැත්ලින් ගෆ් (Kathleen Gough) නමැති මානව විද්යාඥවරිය පවුල නමැති සංකල්පය නිර්වචනය කර ඇත්තේ මෙසේ ය.
‘පවුල’ යනු ආර්ථික වශයෙන් හා දරුවන් හදා වඩා ගැනීමේ දී සහයෝගී ව කටයුතු කරන, පොදු නිවසක් තුළ ජීවත් වන විවාහක යුවළක් හෝ පිරිපුන් වයසැති ඥාතීන් සිටින ඒකකයක් බව යි.
හොක් සහ පැවොලුසිගේ අදහස් අනුව
‘පවුලක් යනු ජීවත් වීමට අවශ්ය ඉඩ ප්රමාණය සහ මුලාශ්ර, සම්පත්, බෙදාහදා ගනිමින් කාලයක් තිස්සේ එක ම ඉලක්කයක් කරා යාමට සංවිධානය වන, එකිනෙකා අතර බලපෑමක් ඇති කරන පුද්ගලයින්ගෙන් සමන්විත සහයෝගී ඒකකයකි.’
ඉහත දැක්වූ අදහස් අනුව
ඔබ පවුලේ හෝ ඔබ දන්නා වෙනත් පවුල් කිහිපයක ජීවත්වන සාමාජිකයින් පිළිබඳ ව මතකයට නගා ගන්න. ඒවායින් සමහර පවුල්වල සිටිනුයේ දෙමාපියන් හා දරුවන් පමණක් බව පෙනීයන්නට ඇත. එමෙන් ම දෙමාපියන් හා දරුවන්ට අමතර ව මව් පාර්ශවයේ හෝ පිය පාර්ශවයේ ලේ ඥාතීන් ද ඔවුන් සමග ජීවත් වන ආකාරය ඇතැම් පවුල් තුළ ඔබ දකින්නට ඇත. මෙවැනි සුවිශේෂි ගතිලක්ෂණ පදනම් කරගෙන මානව හා සමාජ විද්යාඥයින්, පවුල් ප්රධාන ස්වරූප දෙකකින් දක්වා ඇත.
රූපය 1.1 හොඳින් නිරීක්ෂණය කරන්න. එහි දැක්වෙන්නේ දෙමාපියන් හා දරුවන්ගෙන් පමණක් සැදුම් ලත් පවුලක් බව පෙනෙනවා ඇත. මෙම පවුල න්යෂ්ටික පවුල යනුවෙන් හැඳින්වේ. න්යෂ්ටික පවුල, පරම්පරා දෙකකට පමණක් (දෙමාපියන් හා දරුවන්) සීමා වූවකි.
රූපය 1.1 න්යෂ්ටික පවුල
කෘෂිකාර්මික ජීවන රටාවක් අනුව සරල ලෙස ජීවත් වූ ජනතාව විවිධ සමාජ ආර්ථික හේතූන් නිසා නාගරීකරණය විය. මේ නිසා වර්තමානයේ නගර ආසන්නයේ න්යෂ්ටික පවුල් වැඩිපුර දක්නට ඇත. විවිධ සමාජ හා මානව විද්යාඥයින් න්යෂ්ටික පවුල විවිධ නම්වලින් හඳුන්වා දී ඇත.
න්යෂ්ටික පවුලේ ව්යුහය පහත සඳහන් සටහන තුළින් හඳුනා ගන්න
| න්යෂ්ටික පවුලේ ව්යුහය |
|---|
න්යෂ්ටික පවුලක් ලෙස ජීවත් වීමේදී ලබන අත්දැකීම් පිළිබඳ ව දැන් අපි විමසා බලමු. න්යෂ්ටික පවුලේ සාමාජික සංඛ්යාව අඩු බැවින් සාමාජිකයින්ගේ ස්වාධීනත්වය මෙන් ම පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා වීම ද කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයකි. එහෙත් පවුලේ ආරක්ෂාව පිළිබඳ ගැටලු මතුවිය හැකි ය.
උදා:
දරුවෙකු වැඩිහිටියෙකු බවට පත්වන විට නොයෙක් මානසික ප්රශ්නවලට මුහුණ දීමට අවශ්ය ශක්තිය ඇති කළ හැකි වන්නේ කුඩා කල පවුලෙන් ලබන අත්දැකීම් තුළිනි. මේ නිසා මව්පියන් හා දරුවන් අතර සම්බන්ධතාව දරුවාගේ පෞරුෂ වර්ධනයට ප්රබල ලෙස බලපාන සාධකයක් ලෙස දැක්විය හැකි ය.
න්යෂ්ටික පවුලක් තුළ සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් ගැටලු විසඳා ගැනීමට යාමේදී පහසුවෙන් තීරණ ගැනීමට හැකිවේ. එමෙන් ම වෙනත් වැඩිහිටි ඥාතීන් මෙම පවුලේ නොමැති නිසා වැඩිහිටි පරම්පරාව හා අදහස් ගැටීම් අවම වේ.
න්යෂ්ටික පවුලේ සාමාජිකයින් තුළ ඇතැම් විට ආත්මාර්ථකාමී බව දක්නට ඇත. ජී. පී. මර්ඩෝක් (G. P. Murdock) නම් ඇමෙරිකානු මානව විද්යාඥයා න්යෂ්ටික පවුලක පුද්ගලාන්තර සම්බන්ධතාව පිළිබඳ මෙසේ අදහස් දක්වා ඇත.
රූපය 1.2 - න්යෂ්ටික පවුල තුළ පුද්ගලාන්තර සම්බන්ධතා
මෙසේ පවුලේ සාමාජිකයන් අතර පවතින සම්බන්ධතා පවුලේ සුහදතාවට බෙහෙවින් ඉවහල් වන බව ද පෙන්වා දිය හැකි ය.
රූපය 1.3 - විස්තෘත පවුල
විස්තෘත පවුලක, දෙමාපියන් හා දරුවන්ට අමතර ව වෙනත් ලේ ඥාතීන් ද සිටිය හැකි ය. එනම් මව් පාර්ශවයේ මෙන් ම පිය පාර්ශවයේ ඥාතීන් ය. පහත දැක්වෙන පින්තූරය නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් තව දුරටත් එය පැහැදිලි කර ගත හැකි වේ. පරම්පරා තුනක හෝ හතරක සාමාජික සංඛ්යාවක් ද වුව ද සිටිය හැකි ය.මානව හා සමාජ විද්යාඥයන් විස්තෘත පවුල ද විවිධ නම්වලින් අවස්ථාවෝචිත ව හඳුන්වා දී ඇත.
විස්තෘත පවුලේ ව්යුහය පහත සඳහන් සටහන තුළින් හඳුනා ගන්න
| විස්තෘත පවුලේ ව්යුහය |
|---|
විස්තෘත පවුලක ජීවත් වීමේ දී ලබන අත්දැකීම් පිළිබඳ ව දැන් අපි විමසා බලමු. ඒ අනුව විස්තෘත පවුලේ වැඩි සාමාජීක සංඛ්යාවක් සිටින බැවින් සාමාජිකයින් අතර අන්යොන්ය බැඳීම, සහයෝගය, සුරක්ෂිතභාවය වැඩි වශයෙන් ඇති බව පෙනේ. එමෙන් ම මව්පස හා පියපස ඥාතීන් ද මෙම පවුලේ වෙසෙන බැවින් පවුලේ අවධානය තම දරුවන්ට පමණක් සීමා නොවී වැඩිහිටි පරම්පරාව සහ බාල පරම්පරාව යන දෙපිරිසට ම පොදුවේ යොමු වේ. මේ නිසා මෙම පවුලේ සාමාජිකයන් තුළ
වැනි යහපත් ගති ලක්ෂණ ඇති බව පිළිබිඹු කරයි.
සාමාජික සංඛ්යාව වැඩි නිසා සාමාජිකයන්ගේ ස්වාධීනත්වය අඩුවේ. විවිධ අවස්ථාවලදී තීරණවලට එළඹීම අපහසු වේ. පෞද්ගලිකත්වයට ඉඩ ප්රස්තා අඩු වේ. ඇතැම් විට වැඩිහිටි හා බාල පරම්පරා අතර අදහස් ගැටීම් ද ඇති විය හැකි ය.
විස්තෘත පවුල සිංහල ජන සමාජයේ ඉතා අගය කොට සලකන ලද පවුල් ඒකකයකි. එකල ගොවි පවුලේ කෘෂිකාර්මික ආර්ථික ක්රියාවලිය සාර්ථක අන්දමින් පවත්වා ගෙන යාමට විස්තෘත පවුලෙන් විශාල අනුබලයක් ලැබුණි. විශේෂයෙන් පවුල තුළින් ම වැඩි ශ්රම සැපයුමක් ලැබීමත් ආර්ථික ප්රතිලාභ පවුල තුළ සම සේ භුක්ති විඳීමත් විස්තෘත පවුලේ ආවේණික ලක්ෂණ විය. වර්තමානයේ ද ඇතැම් ග්රාමීය ප්රදේශවල මෙම විස්තෘත පවුල් ඒකක බහුල ව දක්නට ඇත. නගරයට ආසන්නයේ මෙවැනි පවුල් ඒකක විරල බවක් පෙනේ.
‘පවුල’ හෙවත් පවුල් ඒකක විවිධ අවධි පසු කරයි. පවුලක පැවතුම් කාලය ප්රධාන අවධි තුනක් යටතේ දැක්විය හැකිය.
පහත දැක්වෙන සටහන හොඳින් නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් එම අවධි පිළිබඳ ව මනා අවබෝධයක් ලබා ගත හැකි ය.
| පවුල් අවධි | විස්තර |
|---|---|
| ආරම්භක අවධිය | නව යුවළ එකිනෙකා සහ දෙදෙනාගේ නව ඥාතීන්ට අනුව හැඩ ගැසෙන අවධිය. පළමු දරුවා ලැබීමෙන් පසු ආරම්භක අවධිය අවසන් වේ. |
| වර්ධක අවධිය | විවාහ වී දරුවන් ලැබීමෙන් පසු වර්ධක අවධිය ආරම්භ වේ. දරුවන් විවාහ වී නිවෙසින් වෙන් වී යාමෙන් වර්ධක අවධිය අවසන් වේ. |
| සංකෝචන අවධිය | පවුලේ දරුවන් විවාහ වී නිවෙසින් වෙන් ව ගිය පසු දෙමාපියන් තනි වන අවධිය. දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙකු මිය ගිය පසු තනි ව එම ජීවිතයට හැඩ ගැසීමට සිදුවේ. |
පවුල පිළිබඳ අධ්යයනය කිරීමේදී පවුල් ඒකකයේ වැදගත්කම පිළිබඳව ද අවධානය යොමු කළ යුතු ය. පවුලේ සාමාජිකයින්ගේ අන්යෝන්ය සබඳතා මැනවින් ගොඩ නගා ගැනීමෙන් නිවසේ විවිධ කාර්යයන් පහසුවෙන් ඉටුකර ගැනීම වඩා පහසු වනු ඇත.
පවුලක් තුළින් එහි සාමාජිකයින්ගේ කායික, මානසික, සමාජයීය හා භෞතික අවශ්යතා සපුරා ගැනීමට හැකිවන බැවින් පවුල් ඒකකය ඉතා වැදගත් වේ. මීට අමතර ව තම සංස්කෘතිය පවරා දීම, මානව සංහතියේ පැවැත්ම තහවුරු කිරීම ද පවුල තුළින් ඉටු විය යුතු ඉතා වැදගත් අවශ්යතාවන් වේ.
පහත දැක්වෙන සටහන හොඳින් නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ අවශ්යතා පවුල තුළින් සපුරා ගන්නා ආකාරය පිළිබඳ ව පහසුවෙන් අවබෝධ කර ගැනීමට හැකි වනු ඇත.
මෙම රූපයෙන් දැක්වෙන තොරතුරු පිළිබඳ ව විමසා බැලීමේ දී ඔබට හැඟී යන්නේ කුමක් ද ?
එය සශ්රීක ව වර්ධනය වූ ශාකයක් බව ඔබට පැහැදිලි වනු ඇත. ආහාර, ජලය, උෂ්ණත්වය හා හිරුඑළිය ප්රමාණාත්මක ව ශාකයේ ප්රධාන මූලයට ලැබීමෙන් එහි මුල් ශක්තිමත් වී මලින්, ඵලින් බර වූ ශාකයක් ලෙස වර්ධනය වන බව ඔබ උගෙන ඇත. රූපය හොඳින් නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් මෙම පවුල නමැති ශාකය සශ්රීක වන්නේ ප්රධාන මූලයන්ගේ අවශ්යතා වන සාමාජිකයන්ගේ මූලික අවශ්යතා එනම් කායික අවශ්යතා, මානසික අවශ්යතා, සාමාජයිය හා භෞතික අවශ්යතා නිසි ලෙස සපුරාලීමෙනි. ඒ අනුව ප්රසන්න ජීවන පරිසරයක් ගොඩනගා ගැනීම සඳහා පවුල දායක වන ආකාරය ඔබට පැහැදිලි වන්නට ඇත. එසේ ම පවුලේ සාමාජිකයන් සතු යුතුකම් හා වගකිම් පිළිබඳ ව අවබෝධය ද ඉතා වැදගත් ය.
නවීන විද්යාවේ හා තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමග ශීඝ්රයෙන් වෙනස් වන සමාජය තුළ ජීවත් වීමේ රටාව ද වෙනස් වෙමින් පවතියි. අතීතයේ නිවසේ වැඩි වගකීම ගෘහණිය වෙත පැවරී තිබුණ ද වර්තමානයේ එය ක්රමයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතී. වර්තමාන සමාජයේ බිරිඳ ද රැකියාව සඳහා නිවෙසින් බැහැරව යන බැවින් පවුලේ කාර්ය පිළිබඳ වගකීම සෙසු සාමාජිකයන් අතර බෙදී යෑමක් දක්නට ඇත. එවන් වාතාවරණයක් තුළ නිවෙස ප්රසන්න සුවදායි ස්ථානයක් කර ගැනීමේ වගකීම පවුලේ සියලු සාමාජිකයින් වෙත පැවරී ඇත. ඒ අනුව නිවසේ සාමාජිකයින් සතු යුතුකම් හා වගකීම්වල ද වෙනසක් පවතින බව ඔබට වැටහෙනු ඇත.
පියා, මව සහ දරුවන් ආදී වශයෙන් විවිධ භූමිකා නිරූපණය කරන පවුලේ සාමාජිකයින් සියලු දෙනා ම පවුලේ පොදු අරමුණු මුදුන්පත් කර ගැනීම සඳහා ක්රියා කරති. පවුලේ දියුණුව, සමගිය වැනි පොදු කරුණු මෙන් ම පවුලේ යම් යම් සිරිත් විරිත් ආදිය ගොඩනගා ගෙන ඇත්තේ ද අරමුණු ඉටුකර ගැනීමේ පහසුව සඳහා ය. පවුලේ සාමය, සමගිය, දියුණුව රඳා පවතින්නේ මේ සියල්ල අතර අන්යෝන්ය සම්බන්ධතා අවබෝධ කරගෙන ක්රියා කිරීම තුළිනි.
පහත දැක්වෙන සටහන නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් පවුලේ අන්යෝන්ය යුතුකම් හා වගකීම් පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගත හැකි වනු ඇත.
පහත රූප සටහන්වලින් ස්වාමිපුරුෂයාගෙන් බිරිඳට හා බිරිඳගෙන් ස්වාමිරුෂයාට ද, ඔවුන් දෙමාපියන් වූ පසු දරුවන්ට ද, දරුවන්ගෙන් තම දෙමාපියන්ට ද, සහෝදරයාගෙන් සහෝදරියට ද, සහෝදරියගෙන් සහෝදරයාට ද, පවුල තුළින් සමාජයට ද, අන්යෝන්ය වශයෙන් ඉටුවිය යුතුකම් හා වගකීම් ඇත.
මෙවන් යුතුකම් හා වගකීම් නිසි ලෙස ඉටු කිරීම යහපත් පවුල් පරිසරයක් ඇතිවීම කෙරෙහි බලපායි. මෙතෙක් ඔබ උගත් කරුණු තුළින් ප්රසන්න ජීවන පරිසරයක් ඇති කිරීම සඳහා එවැනි පවුලක දායකත්වය කොතරම් ඉවහල් වන්නේ දැ යි ඔබට දැන් අවබෝධ වන්නට ඇත.
පවුල සමාජයේ කුඩා ම සංවිධානාත්මක ඒකකයි. පවුලේ සාමාජිකයින්ගේ කායික මානසික, සාමාජීය හා භෞතික අවශ්යතා මනාව සපුරාලීම තුළින් ප්රසන්න ජීවන පරිසරයක් ගොඩනගා ගත හැකි ය. පවුලේ සාමාජිකයින් ලෙස ඔබ හැම තම යුතුකම් හා වගකීම් නිසි ලෙස ඉටු කරමින් ප්රසන්න පවුල් පරිසරයක් ඇති කරලීම සඳහා දායක විය යුතු ය.
හිසට සෙවණක්, ගතට සුවයක්, සිතට සැනසීමක් ලබා දිය හැකි වන්නේ නිවසක් මනා ව සැලසුම් කිරීම තුළිනි. පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ අන්යෝන්ය සම්බන්ධතාව, ආදරය, සෙනෙහස, කායික හා මානසික සුවය, පෞද්ගලිකත්වය, නිදහස, සෞඛ්ය සම්පන්න බව හා ආරක්ෂාව නොමඳ ව ලැබෙනුයේ ද නිවස තුළිනි. භෞතික අවශ්යතා සපුරා ගැනීමට ද නිවස බෙහෙවින් ඉවහල් වේ. නිවැසියන්ගේ ජීවිතය වඩා සාර්ථක හා යහපත් වීමට නම් නිවස මැනවින් සැලසුම් කිරීම හා සංවිධානය කිරීම ඉතා වැදගත් කාර්යයකි.
‘නිවස’ පිළිබඳ සමාජ විද්යාඥයින් දැක්වූ අදහස් කිහිපයක් පිළිබඳ ව අවධානය යොමු කරමු.
විලියම් ගිල්බ්රත් විසින් රචිත ‘නිවස කළමනාකරණය’ යන ග්රන්ථයෙහි “නිවස” යන සංකල්පය පිළිබඳ ව මෙසේ අදහස් දක්වා ඇත.
පුද්ගලයෙකුගේ කායික, මානසික, සමාජයීය හා භෞතික අවශ්යතා සපුරා ගැනීම තුළින් ජීවිතයේ සාර්ථකත්වය සඳහා නිවසින් ලැබෙන පිටිවහල ඉමහත් ය.
පවුලේ සාමාජික සංඛ්යාව අනුව නිවසේ ප්රමාණය හා ස්වභාවය ද වෙනස් විය හැකි ය. නමුත් සැමගේ අවශ්යතාවන් අවම වශයෙන් හෝ ඉටුවන සේ නිවසක් ගොඩනගා ගැනීමට අප උත්සාහ කළ යුතු ය. නිවසක් ඉදිකිරීමේදී ප්රාදේශීය වශයෙන් ඇති සම්පත් උපයෝගී කරගැනීම වඩාත් ඵලදායි වේ. ප්රදේශයේ ඇති පහසුකම්, ජීවන රටාව, පවුලේ ආර්ථිකය, පුද්ගල අවශ්යතා යනා දී කරුණු නිවෙස් අතර විවිධතා ඇතිවීමට හේතු වේ.
නිවසක් ගොඩනැගීමට ප්රථමයෙන් ඒ සඳහා සුදුසු භූමියක් තෝරාගැනීම වැදගත් ය. එමගින් නිවසේ ශක්තිමත් බව මෙන් ම ප්රසන්න බවක් ද ඇති වේ.
භූමියක් තෝරා ගැනීමේදී ඒ සඳහා තමන්ට වැය කළ හැකි මුදල පළමු ව තීරණය කළ යුතු ව ඇත. මිලදී ගන්නා භූමියේ තත්ත්වය, ප්රමාණය හා වටිනාකම වැය කරන මුදලට සරිලනවා ද යන්න සලකා බැලීම ඉතා වැදගත් වේ.
භූමියක වටිනාකම රඳා පවතින්නේ ඔප්පුවේ නිරවුල් බව මත ය. ඔප්පුවෙහි නිරවුල් බව යන්නෙන් අදහස් වන්නේ භූමියක් නිත්යානුකූල ව, තනි අයිතියකින් යුතු බව ය. එමෙන් ම උකස්, බදු හෝ වෙනත් බැඳීමකට යටත් නොවී භූමියේ අයිතිය පිළිබඳ ව තහවුරු කෙරෙන ලේඛනයකි.
ඉඩම් ලියාපදිංචි කිරීමේ කාර්යාලයේ ලේඛන පරීක්ෂාවකින් පසු නීතිඥයෙකු මගින් ලබාගන්නා හිමිකම් වාර්තාව තුළින් ඔප්පුවේ නිරවුල් බව තහවුරු කරගත හැකිවේ. එමෙන් ම නිරවුල් භුක්තිය, නිරවුල් මායිම් ද, ප්රවේශය ලබාගන්නේ පෞද්ගලික පාරක් මගින් නම් භූමියට අවතීරණය වීමේ මාර්ග අයිතිය ද, ඔප්පුව මගින් ලබාගැනීමේ හැකියාව ඇත. භූමිය මිල දී ගැනීමේදී හෝ නිවස ඉදිකිරීමේදී අවශ්ය වූ විට ණය මුදලක් ලබා ගැනීමේදී ඔප්පුවේ නිරවුල් බව අනිවාර්යයෙන් ම තිබිය යුතු වේ.
භූමියක් තෝරා ගැනීමේදී එම ප්රදේශයට අයත් වන පළාත් පාලන ආයතනය මගින් සැපයෙන සේවාවන් අනුව යටිතල පහසුකම් ලැබෙනු ඇත.
ඒවා නම්
ප්රසන්න ජීවන පරිසරයක් ඇතිකර ගැනීම සඳහා අවට පරිසරයෙන් ලැබෙන පිටිවහල ඉතා අගනේ ය.
අවට පරිසරය, දැකුම්කලු, සෞන්දර්යාත්මක බවින් යුත්, නිදහස්, පරිසරයක් වූ විට එහි ජීවත් වීමට ප්රියමනාප බවක් ඇති වේ. එසේ ම අවට පරිසරය, පරිසර දූෂණයන්ගෙන් තොර වීම ද අවශ්ය වේ. එබඳු පරිසරයක තිබිය යුතු ලක්ෂණ පහත දැක්වේ.
සෘජුකෝණාස්රාකාර හෝ සමචතුරස්රාකාර භූමියක් නම් නිවසක් සඳහා සැලසුම් ඇඳීමට සහ ගොඩනැගීමට පහසු වේ. වෙනත් හැඩයකින් යුත් භූමියක් හෝ බෑවුම් සහිත භූමියක් නම් විශේෂ බිම් සැලසුම් නිර්මාණය කළ යුතු අතර සමහර විට අමතර වියදමක් දැරීමට ද සිදුවනු ඇත.
නිවැසියන්ගේ ජීවන රටාවට හා ඔවුන්ගේ අවශ්යතා සපුරාලීමට හැකි වන ආකාරයට නිවෙස සැලසුම් කිරීමේදී භූමියේ ප්රමාණය තීරණය වේ. ගෙවතු වගාව, සත්ත්ව පාලනය වැනි ගෘහ කර්මාන්ත නිවෙසේදී ම සිදු කරන්නේ නම් ඊට අදාළ වන සේ භූමි ප්රමාණය තෝරාගෙන ඒ අනුව සැලැසුම් ඇඳීම කළ හැකි ය. පවුලේ අවශ්යතා අවම වශයෙන් ඉටුකර ගැනීමට හැකි වන සේ නිවෙසක් සැලසුම් කිරීම අවශ්ය වේ. බොහෝ නාගරික ප්රදේශවල භූමි වටිනාකම ඉහළ බැවින් සීමිත භූමි ප්රමාණයක් තුළ නිවෙස් ඉදි කරනු ලැබේ.
නිවසක් ඉදිකිරීමේදී නාගරික සංවර්ධන අධිකාරියේ ගොඩනැගිලි රෙගුලාසි හෝ නිවාස සහ නගර නිර්මාණ සංවර්ධන ආඥා පනතේ විධිවිධාන හෝ පළාත් පාලන ආයතනය විසින් පනවා ඇති රීතීවලට අනුකූල වන සේ අනුමැතිය ලබා ගත යුතු වේ.
නිවසක් සැලසුම් කිරීමේදී මූල්යමය පහසුකම් පිළිබඳ ව අවධානය යොමු කළ යුතු ව ඇත.
නිවසක් සඳහා සැලසුම නිර්මාණය කිරීමේ දී ඒ සඳහා වැය කළ හැකි මුදල් ප්රමාණය ගැන අවධානය යොමු කළ යුතු ය. ආර්ථිකය අනුව තම පවුලේ අවශ්යතා ඉටු කර ගැනීමට හැකි වන ලෙස එය නිර්මාණය වීම අත්යවශ්ය වේ. නිවසක් ඉදිකිරීමේ දී අමුද්රව්ය සඳහා වියදම් දැරීමට සහ නිවස ඉදිකරන්නන් සඳහා (ශ්රමිකයන්) මුදල් ලබාදීමට සිදුවනු ඇත. නිවසක් ගොඩනැගීමේ දී තමන් සතු මුදල් ප්රමාණවත් නොවන්නේ නම් ණය මුදල් ලබාගැනීමේ පහසුකම් පිළිබඳව ද දැනුම්වත් වීම වැදගත් වේ.
උදා : විවිධ බැංකු ආයතන, ණය දෙන සමිති යනාදී.
පවුලේ අනාගත සුබ සිද්ධිය අපේක්ෂා කිරීමේදී පවුලේ අවශ්යතා සලකා බලා නිවෙස සැලසුම් කිරීමට තීරණය කළ යුතු වේ. එසේ තීරණය කිරීමේ දී පවුලේ සාමාජික සංඛ්යාව සහ ඔවුන්ගේ ජීවන රටාව සැලකිල්ලට ගත යුතු ය.
උදා: න්යෂ්ටික පවුලක් සඳහා අවශ්ය නිවසේ ඉඩ ප්රමාණයට වඩා වැඩි ඉඩ ප්රමාණයක් විස්තෘත පවුලක් සඳහා අවශ්ය වේ.
නිවසක ජීවත් වීමේදී විවිධ කාර්යයන් රැසක් දෛනික ව ඉටුකර ගැනීමට ඇත. එබැවින් ඊට සරිලන අයුරින් නිවස කොටස් කිරීම ද සැලසුම් ඇදීමේ දී අවධානය යොමු කළ යුතු කරුණකි.
ආලෝකය හා වාතාශ්රය
සුවදායි පරිසරයක් ගොඩ නැගෙන ආකාරයට ස්වාභාවික ආලෝකය හා වාතාශ්රය ලැබෙන සේ නිවස සැලසුම් කළ යුතු වේ.
ඔබ ජීවත් වන ප්රදේශයේ දක්නට ලැබෙන නිවෙස්වල දොර, ජනේල සහ වා කවුළු පිහිටුවා ඇති ආකාරය අනුව සිසිලසක් හෝ උණුසුමක් ඇති වන බව දැනෙන්ට ඇත. එමෙන් ම සුව පහසුව, සෞඛ්යාරක්ෂිත බව බොහෝ විට රඳා පවතිනු ලබන්නේ ස්වාභාවික ආලෝකය හා වාතාශ්රය ලැබීම මත ය.
නිවස තුළට හිරු එළිය ලැබීමෙන් එහි අඩංගු වාතයෙහි උෂ්ණත්වය ඉහළ යයි. එවිට වායු අංශු සැහැල්ලු වී ඉහළට ගමන් කරයි. මේ හේතුවෙන් නිවසේ පහළ ස්ථානයේ රික්තයක් ඇති වීම කරණ කොට ගෙන පිටත සිසිල් වාතය එම ස්ථානය කරා ගලා ඒම සිදුවේ. ස්වාභාවික ව, නිරන්තරයෙන් ම සිදු වන සංවහන ක්රියාවලිය නිවස තුළ මනා වායු සංසරණයක් ඇතිකරයි. එහෙයින් නිවසෙහි සිසිල් බව ඇති කිරීමට සංවහන ක්රියාවලිය බලපායි. එමෙන් ම නිවස තුළ සිසිලස ඇති කිරීම සඳහා සංවාතනය ද බලපානු ඇත.
සංවාතනය යනු කාමරයක් තුළ මනාව වාතය සංසරණය වීමයි. මෙහිදී හරස් සංවාතනය ඉතා වැදගත් වේ.
හරස් සංවාතනය යනු කාමරයකට හෝ ශාලාවකට එක් පැත්තකින් වාතය ඇතුළු වී ඊට සමාන්තර අනික් පැත්තෙන් වාතය පිටවී යාමේ ක්රියාවලියයි. නිවසේ කාමරවල එකිනෙකට මුහුණ ලා දොර, ජනෙල් පිහිටුවීමෙන් නිවස තුළ වාතය හොඳින් සංසරණය වේ. එවිට නිවෙස තුළ සිසිලස ඇතිවීම නිසා නිවැසියන්ට සුව පහසුව ඇති වේ.
ස්වාභාවික ආලෝකය හා වාතාශ්රය මැනවින් ලබා ගැනීම සඳහා දොර, ජනේල සහ වා කවුළුවලට අමතර ව අනුයෝගී ක්රම ද යොදා ගත හැකි ය.
උදා
නිවෙස් තුළට ස්වාභාවික ආලෝකය හා වාතාශ්රය මැනවින් ලබා දීමෙන්, ඇතිවන වාසි පිළිබඳ අවධානය යොමු කරමු
මෙම කරුණු සියල්ල අවධාරණය කරමින් නිවස සැලසුම් කළ යුතු ය.
නිවෙසක් ගොඩ නැගීම සඳහා භූමියක් තෝරා ගැනීම සහ නිවස සැලසුම් කිරීමේ දී නිවසේ කොටස් නිසි පරිදි ස්ථානගත කිරීම පිළිබඳ කරුණු සිත තබා ගෙන නිවසක බිම් සැලැස්මක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කරමු.
බිම් සැලසුම් ඇඳීම පිළිබඳ ව අත්දැකීම් ලබා ගැනීම සඳහා පහත රූපයෙන් ඉදිරිපත් කර ඇති නිවසේ බිම් සැලැස්ම හොඳින් නිරීක්ෂණය කරන්න. එවිට ඉහත කරුණු පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගැනීම පහසු වනු ඇත.
බිම් සැලැස්මට අනුව එක් එක් කොටස්වල විවිධ මානවල (දිග හා පළල) ප්රමාණ කුඩාකර දැක්වීම පරිමාණය ලෙස හැඳින්විය හැකි ය. බිම් සැලැස්ම කඩදාසියක නිර්මාණය කිරීමේ දී නිවසේ මාන කුඩා කර ඇඳිය යුතු වේ.
පහත රූපයෙන් ඉදිරිපත් කර ඇති බිම් සැලැස්ම නිරීක්ෂණයේදී එහි ඇති පරිමාණය පිළිබඳ ව කිසියම් අදහසක් ඇති කර ගත හැකි ය.
එම සැලැස්මේ 8’ = 1” පෙන්නුම් කර ඇත.
ගෘහ සැලසුම් ඇඳීමේදී පරිමාණය දක්වන ක්රම දෙකකි.
පහත රූපයේ සඳහන් බිම් සැලැස්මෙහි දක්වා ඇති කාමර හොඳින් නිරීක්ෂණය කර ඒවායෙහි දොර, ජනේලවල ප්රමාණ පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගන්න. මීට අමතර ව සැලසුම් ඇඳීමේදී භාවිත කර ඇති විවිධ සංකේත පිළිබඳව ද අවධානය යොමු කරන්න.
| අංක | නිවසේ කොටස් | දිග සහ පළල |
|---|---|---|
| 1 | ආලින්දය | 9’ 6” × 7’ 6” |
| 2 | විසිත්ත කාමරය | 17’ 7 21 × 16’ 3” |
| 3 | මුළුතැන් ගෙය | 11’ 9” × 10’ 0” |
| 4 | නාන කාමරය හා වැසිකිලිය | 7’ 0” × 5’ 3” |
| 5 | ප්රධාන නිදන කාමරය | 12’ 0” × 10’ 0” |
| 6 | නිදන කාමරය | 10’ 0” × 10’ 0” |
| දොර | ප්රමාණය | ජනේල / වා කවුළු | ප්රමාණය |
|---|---|---|---|
| D1 ලී දොර | 3’ 6” × 6’ 9” | W1 | 4’ × 5’ |
| D2 ලී දොර | 3’ 3” × 6’ 9” | W2 | 5’ × 6’ |
| D3 තුනී ලෑලි දොර | 2’ 9” × 6’ 9” | W3 | 4’ × 5’ |
| D4 තුනී ලෑලි දොර | 2’ 9” × 6’ 9” | W4 | 5’ 0” × 4’ 3” |
| D5 තුනී ලෑලි දොර | 3’ 0 × 6’ 9” | W5 | 5’ 0” × 4’ 3” |
| D6 දොර | 2’ 6” × 6’ 9” | W6 | 6’ 6” × 4’ 3” |
| D7 ලී දොර | 3’ 0” × 6’ 9” | W7 | 4’ 0” × 4’ 3” |
| W8 | 3’ 6” × 4’ 3” | ||
| W9 | 3’ 6” × 4’ 3” | ||
| W10 | 7’ 6” × 5’ 0” | ||
| F1 ෆෑන් ලයිට් | 3’ 6” × 1’ 9” |
සැලසුම් ඇඳීමේදී භාවිත කරනු ලබන්නේ ජාත්යන්තර වශයෙන් පිළිගත් සංකේත වේ. පහත දැක්වෙන සංකේත හොඳින් නිරීක්ෂණය කරන්න.
ගමන් මං
නිවෙස තුළ විවිධ කාර්යයන් ඉටුකර ගැනීමේ දී නිතර එහා මෙහා ගමන් කිරීමට සිදු වේ. ගමන් මං නිසි අයුරින් නො වූ විට නිවැසියන්ට එය මහත් බාධාවකි.
පහත රූපයෙන් ඉදිරිපත් කර ඇති බිම් සැලැස්ම හොඳින් නිරීක්ෂණය කරන්න. එහි එක් එක් කාමර සඳහා ගමන් කිරීමට නිසි පරිදි ගමන් මං යොදා ඇත. එක් කාමරයක් තුළින් අනෙක් කාමරයට ගමන් මං නොයෙදීම නිසා නිවැසියන්ගේ පෞද්ගලිකත්වයට බාධාවක් ඇති නොවේ.
ඉඩකඩ
නිවසේ සියලු කාර්යයන් කාර්යක්ෂම ලෙස ඉටුකර ගැනීම සඳහා ඉඩකඩ මනා ව සැලසුම් කළ යුතු ය. නිවසක එක් එක් කාමර සඳහා සම්මත වූ අවම ප්රමාණ ඇත. ඒ අනුව බිම් සැලසුම් ඇඳීමේ දී එම ප්රමාණ සැලකිල්ලට ගත යුතු ය.
ඉහත රූපයේ දැක්වෙන බිම් සැලැස්ම නිරීක්ෂණය කරන්න. එහි ප්රධාන නිදන කාමරය ව.අ. 120ක් (Square feet) ලෙසත් අනිත් නිදන කාමරය ව.අ. 100ක් (Square feet) වන ලෙසත් නිර්මාණය කර ඇත.
නිවසේ බිම් සැලැස්ම ඇඳීමේ දී කාමරවල දොර (Door) හා ජනේල (Window) යොදා ඇත්තේ පහත සඳහන් පරිදි ය.
රාශීකරණය
විවිධ කාර්යයන් අවම ශ්රමයකින් හා උපරිම පහසුකම් සලසා ගත හැකි ආකාරයට නිවසේ කොටස් එකිනෙකට යාබදව ගොනු කිරීම රාශිකරණය (Zoning) ලෙස හැඳින්වේ. ඉහත දක්වා ඇති බිම් සැලැස්මෙහි රාශිකරණය (Zoning) කෙතෙක් දුරට සිදුවී ඇති දැ යි නිරීක්ෂණය කරන්න. එහිදී
නිවෙස තුළ කෙරෙන කාර්යයන්වලට බාධාවක් නොවන අයුරින් කාමර එකිනෙකට ආසන්න ව වෙන් කිරීම නිසා නිවස තුළ රාශිකරණය (Zoning) මනා ලෙස ඇති බව පැහැදිලි වන්නට ඇත.
නිවෙසක් ගොඩ නැගීම සඳහා භූමියක් තෝරා ගැනීමේ දී නිවසක සැලැස්මක් ඇඳීමේ දී සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු පිළිබඳ ව දැනුවත් වූ ඔබ මීළඟට නිවස සංවිධානය කිරීම පිළිබඳ ව අවබෝධ කරගත යුතු වේ.
නිවස සංවිධානය කිරීම
නිවෙස් සංවිධානයේදී, එහි ව්යුහය, ඉඩකඩ, ගමන් මං, ගෘහභාණ්ඩ (Furniture), උපකරණ හා උපාංග සථානගත කිරීම වැනි කරුණු කෙරෙහි විශේෂ අවධානය යොමු කළ යුතු ය.
පවුලේ බොහෝ අවශ්යතා ඉටුකරගත හැකි වන සේ නිවස මනාව සංවිධානය කර ගැනීමේ දී පහත දැක්වෙන කරුණු සැලකිල්ලට ගත යුතු ය.
කාමරවල පිහිටීම
නිවෙසක භෞතික සංවිධානයේදී එහි කාමරවල පිහිටීම පිළිබඳ ව සැලකිල්ලට ගත යුතුය. ඉහත රූපයෙහි සඳහන් නිවසේ බිම් සැලසුමෙහි කාමර ස්ථානගත කර ඇති ආකාරය නිරීක්ෂණය කරන්න. අවම ශ්රමයකින් උපරිම අයුරින් කාර්යයන් ඉටු කර ගත හැකි වන ආකාරයට එහි කාමර පිහිටවා ඇති බව පෙනී යන්නට ඇත. ගෘහ කාර්යයන් එකිනෙකට සම්බන්ධ වන ආකාරයට කාමර ගොනු කිරීම නිසා නිවස මනාව සංවිධානය වී ඇත. එම සැලැස්ම අනුව
ආදි වශයෙන් ස්ථාන පිහිටුවීම නිසා එහි ක්රමවත් බවක් දක්නට ඇත.
එපමණක් නො ව කාමරවල දොර හා ජනෙල් ස්ථානගත කිරීම පිළිබඳ ව ද සැලකිලිමත් විය යුතු ය.
දොර හා ජනේල ස්ථානගත කිරීම
නිවෙසක බිම් සැලසුම් නිර්මාණයේ දී මෙන් ම නිවෙස සංවිධානයේදීත් දොර හා ජනේල පිහිටුවීම පිළිබඳ ව දැනුවත් විය යුතු ය.
ඒ සඳහා පහත දැක්වෙන කරුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම වැදගත් ය.
කාර්යක්ෂම බව හා ප්රසන්න බව ඇති වන ආකාරයට නිවෙස සංවිධානය කිරීමේ දී බහු කාර්ය ඒකක හා බහුකාර්ය ගෘහභාණ්ඩ යොදා ගැනීම ද වැදගත් වේ.
බහුකාර්ය ඒකක
ඉඩකඩ සීමිත අවස්ථාවක නිවසේ විවිධ කොටස් බහු කාර්ය ඒකක ලෙස සංවිධානය කරගත හැකි ය. කාර්යයන් කිහිපයක් ඉටුකර ගැනීම සඳහා එක් ස්ථානයක් යොදා ගැනීම බහු කාර්ය ඒකකයක් ලෙස හැඳින්විය හැකි ය. මෙහිදී එම ස්ථානයෙන් සිදු කෙරෙන ප්රධාන කාර්යයට බාධාවක් නොවන සේ වෙනත් කාර්ය ඉටුකර ගැනීමට එමගින් හැකි වේ.
බහුකාර්ය ගෘහ භාණ්ඩ
නිවෙසක ඉඩකඩ සීමිත අවස්ථාවලදී මෙන් ම කාලය, ශ්රමය හා මුදල් පිරිමසා ගැනීම පිණිස බහු කාර්ය භාණ්ඩ භාවිත කෙරේ. බහු කාර්ය ගෘහ භාණ්ඩ එයට අදාළ කාර්යයට අමතර ව වෙනත් කාර්ය සඳහා ද යොදා ගත හැකි වේ.
ඉඩකඩ පිරිමසන ගෘහභාණ්ඩ
නිවසක පහත සඳහන් ගෘහ භාණ්ඩ තැන්පත් කිරීමෙන් සීමිත ඉඩකඩකින් උපරිම ප්රයෝජන ලබාගත හැකි ය.
යනාදි ය.
නිවෙස සංවිධානයේ දී නිවෙස අලංකාර කිරීම සඳහා විවිධ උපාංග භාවිත කරයි.
උදා :
නිවසේ විවිධ ස්ථානවලට ගැළපෙන හා ප්රයෝජනවත් වන ආකාරයට උපාංග යොදා ගැනීමෙන් එහි අලංකාරය ඇති කරගත හැකි ය.
උදා :
නිවෙස් සංවිධානය කිරීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු සැලකිල්ලට ගනිමින් පවුලේ අවශ්යතා අනුව නිවස සංවිධානය කරගත හැකි ය.
සාරාංශය
නිවෙසක් සැලසුම් කිරීමේදී භූමිය, පවුලේ අවශ්යතා, නිවසේ විවිධ කොටස් සහ ඒවායෙන් කෙරෙන කාර්යයන් මෙන් ම නිවස තුළට ආලෝකය හා වාතාශ්රය ලැබීම වැනි දෑ කෙරෙහි විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් විය යුතු ය. සැලසුම් ඇඳීමේ දී භාවිත කරනු ලබන්නේ ජාත්යන්තර වශයෙන් පිළිගත් සංකේතයන් ය. නිවෙසක් සැලසුම් කිරීමේදී මෙන් ම භෞතික සංවිධානයේදී කාමරවල පිහිටීම, එහි ඉඩකඩ ගමන් මං සහ රාශීකරණය (Zoning) පිළිබඳ ව සැලකිලිමත් වීම වැදගත් ය. බහු කාර්ය ඒකක, බහු කාර්ය ගෘහ භාණ්ඩ හා ඉඩකඩ පිරිමසින ගෘහ භාණ්ඩ භාවිත කිරීමෙන් කාලය, ශ්රමය, ඉඩකඩ මෙන් ම මුදල් ද පිරිමැසේ. පවුලේ අවශ්යතා සපුරා ගැනීමට හැකි වන අයුරින් නිවස මනාව සංවිධානය කර ගැනීමෙන් එහි ප්රසන්න බව නිතැතින් ම ඇති කර ගත හැකි ය.