අධ්යාපන ලෝකයට
ඔබේ දැනුම වර්ධනය කරගන්නා ගමන අදම අරඹන්න. නව තාක්ෂණය සමඟ පෙරට යන්න.
සාදරයෙන් පිළිගනිමු!
ඇතුලත් වීමට ඔබගේ ගිණුමේ තොරතුරු ලබා දෙන්න
ප්රජනනය යනු එක් ජීවී පරම්පරාවකින් නව ජීවී පරම්පරාවක් බිහි කිරීමේ ජීව ක්රියාවලියයි. මෙය ජීවීන්ගේ අඛණ්ඩතාව පවත්වා ගැනීම සඳහා අත්යවශ්ය වේ. ජීවීන්ගේ ප්රජනනය සිදු වන ප්රධාන ආකාර දෙකකි.
පරිණත ජීවියකුගේ ඇති බීජාණු හා වර්ධක කොටස් මගින් නව ජීවියකු ඇතිවීම අලිංගික ප්රජනනය ලෙස හැඳින්වේ.
ලිංගික ප්රජනනය යනු ලිංගික ප්රජනක ව්යුහ මගින් නිපදවනු ලබන ජන්මාණු සංයෝජනය වීමෙන් සිදු වන ප්රජනන ක්රියාවලියයි. මෙය පරිණාමිකව උසස් ජීවීන් තුළ දැකිය හැකි ය. ශාකවල ලිංගික ප්රජනනය සඳහා විශේෂයෙන් ම නිර්මාණය වී ඇති ව්යුහය පුෂ්පය යි. සතුන්ගේ ස්ත්රී හා පුරුෂ වශයෙන් ප්රජනක පද්ධති පිහිටයි.
ලිංගික ප්රජනනය හා අලිංගික ප්රජනනය අතර වෙනස්කම් පහත සඳහන් වගුවේ දැක්වේ.
| අලිංගික ප්රජනනය | ලිංගික ප්රජනනය |
|---|---|
| තනි මාතෘ ජීවියකු පමණක් දායක වේ. | මාතෘ හා පීතෘ ලෙස ජීවින් දෙදෙනකු දායක වේ. |
| මාතෘ ජීවියාට බොහෝදුරට සමාන දුහිතෘ ජීවීන් බිහි වේ. | මාතෘ හා පීතෘ ලක්ෂණ මිශ්ර වූ ජීවීන් බිහි වේ. |
| ජන්මාණු නිපදවීමක් සිදු නොවේ. | ජන්මාණු නිපදවීමක් සිදු වේ. |
| ඌනන විභාජනය සිදු නොවේ. | ඌනන විභාජනය සිදු වේ. |
| නව ජීවී විශේෂ ඇති නොවේ. | පරිසරයට උචිත ලක්ෂණ දරන නව විශේෂ ඇති විය හැකි ය. |
| විශාල ජනිතයන් ප්රමාණයක් කෙටි කාලයකින් බිහි කළ හැකි ය. | ජනිතයින් සංඛ්යාව වැඩි වන්නේ ඉතා සෙමිනි. |
| ශාකවල හා පරිණාමිකව නොදියුණු සත්ත්වයින් තුළ දැකිය හැකි ය. | ශාකවල හා පරිණාමිකව දියුණු සත්ත්වයින් තුළ දැකිය හැකි ය. |
ශාකවල ප්රජනනය හෙවත් ශාක තම වර්ගයා බෝ කර ගැනීම ප්රධාන ආකාර දෙකකට සිදු කර ගනී. එනම්,
ශාකවල සිදුවන වර්ධක ප්රජනනය අලිංගික ප්රජනන ක්රමයකි. ශාකයක භූගත හෝ වායව කොටස් මගින් නව ශාක බිහිකර ගැනීමේ ක්රියාවලිය වර්ධක ප්රජනනය ලෙස හැඳින්වේ. මෙමගින් මව් ශාකයට සමාන ලක්ෂණ සහිත දුහිතෘ ශාක ලබාගත හැකි ය. වර්ධක ප්රජනනය ආකාර දෙකකින් යුක්ත ය. එනම්,
ශාකයක භූගත ව හෝ වායව ලෙස පිහිටන කොටස් මගින් ස්වාභාවික ව නව ශාක බිහි කිරීම ස්වාභාවික වර්ධක ප්රචාරණය ලෙස හැඳින්වේ. මෙය ශාකයක විවිධ වර්ධක කොටස්වලින් සිදු වේ. එම විවිධ වර්ධක කොටස් හා එම කොටස් මගින් ප්රචාරණය වන ශාක සඳහා නිදසුන් පහත දැක්වේ.
මිනිසාගේ මැදිහත් වීමෙන් සිදු කර ගන්නා ශාක බෝ කර ගැනීම කෘත්රිම වර්ධක ප්රචාරණය ලෙස හැඳින්වේ. මෙය ප්රධාන ක්රම කිහිපයකට සිදු කරනු ලැබේ.
මව් ශාකයෙන් කපා ගත් අතු කැබලි සිටුවීමෙන් නව ශාක බෝ කර ගැනීම මෙහිදී සිදු කෙරේ. මෙහිදී ඵල දැරූ ශාකයකින් නිරෝගී අතු තෝරා ගතයුතු අතර දළු, පුෂ්ප හෝ ඵල නොමැති නම් වඩා යෝග්ය වේ. ඇතැම් ශාක සඳහා මෙම ක්රමය සුලභව යොදා ගනී. උදා :- රෝස, වද, අරලිය, රත්මල්, බෝගන්විලා, ක්රෝටන්
මව් ශාකයට සම්බන්ධ ව තිබිය දී ම අතු කැබලි මුල් අද්දවා ගැනීම අතු බැඳීම ලෙස හැඳින්වේ. අතු බැඳීම ක්රම දෙකකට සිදු කරයි. එනම්,
මෙම ක්රමය පොළොවට ආසන්න අතු මුල් අද්දවා ගැනීමට යොදා ගනී. මෙහිදී පොළොවට ආසන්න අත්තක් තෝරාගෙන එහි යට පැත්තේ සුළු කැපුමක් යොදා එම ස්ථානය පසට යට කරයි. සති කිහිපයක් යන විට එම ස්ථානයේ මුල් හට ගනී. එවිට අත්ත කපා මව් ශාකයෙන් වෙන් කර සිටුවයි. නිදසුන් :- සමන් පිච්ච, වැල් දෙහි
පොළොවෙන් ඉහළ ඇති අතු, මුල් අද්දවා ගැනීමට යොදා ගනී. මෙහිදී පොළොවෙන් ඉහළ පිහිටන අත්තක් තෝරාගෙන එහි කුඩා පොතු වළල්ලක් ඉවත් කර එම ස්ථානයට කොම්පෝස්ට් සහ කොහුබත් මිශ්රණයක් තබා පොලිතිනයකින් වෙළනු ලැබේ. සති කිහිපයක් යන විට එම ස්ථානයේ මුල් හට ගනී. එවිට අත්ත කපා මව් ශාකයෙන් වෙන් කර සිටුවයි. නිදසුන් :- දෙළුම්, දෙහ
ශාක අතු බැඳීම මගින් පහත සඳහන් වාසි අත් කර ගත හැකි ය.
භුමි අතුබැඳීම සඳහා යොදා ගත හැකි ශාකයක් ගෙවත්තෙන් හඳුනාගන්න. නියමිත ආකාරයට භුමි අතු බැඳිම සිදු කරන්න. සති දෙකක් පමණ ගත වූ පසු, පසට යට කරන ලද ස්ථානයෙන් අත්ත ඔසවා මුල් හටගෙන ඇති ආකාරය නිරීක්ෂණය කරන්න.
ශාකයක අංකුරයක් හෝ රිකිල්ලක් එම විශේෂයේ ම හෝ බන්ධුතා ඇති විශේෂයක ශාකයකට (පටක සම්බන්ධයක් ඇතිවන පරිදි) සම්බන්ධ කිරීම බද්ධ කිරීම ලෙස හැඳින්වේ. බද්ධ කිරීමේ දී සම්බන්ධ කරන ශාක කොටස් දෙක එකම විශේෂයේ හෝ බන්ධුතා ඇති විශේෂ දෙකක විය යුතුය. ඒවා පහත දැක්වෙන ආකාරයට නම් කරයි.
ශාක බද්ධ කිරීමේ දී සිදුවන්නේ ග්රාහකයේ සහ අනුජයේ කැම්බියම පටක මගින් ඒවා එකිනෙක සම්බන්ධ වීමයි. මේ අනුව බද්ධ කිරීම් සිදු කළ හැක්කේ කැම්බියම පටකය සහිත ශාකවලට පමණි. එනම් ද්විබීජ පත්රී ශාකවලට පමණි.
බද්ධ කිරීම ප්රධාන ක්රම දෙකකට සිදු වේ. එම ක්රම පහත දැක්වේ.
ශාකයක අංකුරයක් අනුජය ලෙස තෝරාගෙන ග්රාහකයකට බද්ධ කිරීම අංකුර බද්ධය ලෙස හැඳින්වේ. එය සිදුකරන ආකාරය පහත දැක්වේ.
ග්රාහක කඳේ යොදන කැපුමේ හැඩය අනුව අංකුර බද්ධය නම් කරනු ලැබේ. නිදසුන් - ඔ බද්ධය, ්ය බද්ධය, ඪ බද්ධය
ශාක රිකිල්ලක් අනුජය ලෙස තෝරාගෙන ග්රාහකයකට සම්බන්ධ කිරීම රිකිලි බද්ධය ලෙස හැඳින්වේ. රිකිලි බද්ධය සිදුකරන ආකාරය පහත දැක්වේ.
ග්රාහකයේ සහ අනුජයේ කෙළවරවල් කපා ගන්නා හැඩය අනුව රිකිලි බද්ධය ක්රම කිහිපයකට සිදු කරයි. නිදසුන් :- ආරුක්කු බද්ධය, කූඤා්ඤා බද්ධය
ඔබේ ගුරුතුමා/ ගුරුතුමියගේ සහාය ඇති ව අංකුර හෝ රිකිලි බද්ධයක් සිදු කිරීමට උත්සාහ කරන්න. බද්ධ පිහියක් සපයාගත නොහැකිනම් මුවහත් පිහිතලයක් යොදා ගන්න.
ශාක බද්ධ කිරීම මගින් පහත සඳහන් වාසි අත් කර ගත හැකි ය.
අවාසි
ශාකයකින් ලබාගත් ඕනෑම ජීවී වර්ධක පටක කොටසක් පාලනය කළ තත්ත්ව යටතේ රෝපණ මාධ්ය තුළ වගා කර මාතෘ ශාකයට ප්රවේණිකව සර්වසම නව ශාක බිහි කර ගත හැකි ය. එසේ ලබාගත් නව ශාක ක්ලෝනයක් ලෙස හැඳින්වේ.
පටක රෝපණය මගින් එසේ ප්රවේණිකව සර්වසම ක්ලෝන ලබා ගත හැකි ය. ඒ සඳහා සාමාන්යයෙන් අග්රස්ථ අංකුරය, පාර්ශවික අංකුරය හා මූලාග්රය වැනි විභාජක ස්ථානවලින් පටක ලබා ගනී.
පටක රෝපණය සඳහා යොදා ගන්නා රෝපණ මාධ්යයේ සුක්රෝස්, ඛනිජ ලවණ, විටමින්, හා වර්ධක ද්රව්ය අඩංගු ය. එම මාධ්යය ජෙලටිනීමය තත්ත්වයට පත් කර ගැනීමට ඒගාර් යොදා ගනී. පටක රෝපණය සාර්ථක කර ගැනීමට ජීවාණුහරණ තත්ත්ව ඇති කළ යුතු අතර උෂ්ණත්වය, ආලෝකය වැනි තත්ත්ව පාලනය කළ යුතු ය.
ශාක පටක රෝපණය මගින් පහත සඳහන් වාසි අත් කර ගත හැකි ය.