බහු සෛලික ශාක සහ සත්ත්වයින්ගේ ජීවිත ඇරඹෙන්නේ තනි සෛලයක් ලෙසිනි. (යුක්තාණූව) එම සෛලය විභාජනය වීමෙන් යම් කෘත්යයක් සඳහා විශේෂණය වූ පටක ඇති වේ. මානව ලිංගික ප්රජනනයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස සෑදෙන යුක්තාණුව ගර්භාෂය තුළ දී කලලයක් බවට විකසනය වී පසුව ජනිතයකු බවට පත් වේ.මෙම ක්රියාවලිය අධ්යයනය කිරීම, ජීවියකුගේ වර්ධනය හා විකසනය පිළිබඳ අවබෝධ කර ගැනීමට ඔබට ප්රයෝජනවත් වේ.
ප්රධාන වශයෙන් ම බහු සෛලීය ජීවියකුගේ වර්ධනයට දායක වන්නේ සෛල විභාජනය මගින් සෛල සංඛ්යාව වැඩිවීමයි.ඒක සෛලික ජීවියකු ගේ වර්ධනය ලෙස හඳුන්වන්නේ සෛලයේ ප්රමාණය සහ පරිමාව වැඩිවීමයි.(පැරමීසියම්, යීස්ට්, ක්ලැමිඩොමොනාස් වැනි ඒක සෛලික ජීවින්) සෛල වර්ධනය යනු ජීවී සෛලයක ප්රත්යාවර්ත නොවන වියළි බරෙහි වැඩි වීමයි. විකසනය ලෙස හඳුන්වන්නේ සෛල සංකිර්ණභාවයෙන් ඉහළ යාමයි. මේ අනුව වර්ධනය හා විකසනය ප්රධාන පියවර තුනකින් දැක්විය හැකි ය.
- ප්රත්යාවර්ත නොවන පරිදි සෛල ප්රමාණයෙන් විශාල වීම.
- සෛල විභාජනය මගින් සෛල සංඛ්යාව වැඩි වීම
- සෛල විශේෂණය වීම.
ශාක වර්ධනය පෙන්වීමට වෘද්ධිමානය නම් උපකරණය භාවිත කෙරේ.
රූපයේ දක්වා ඇති ඇටවුමේ ආකාරයට පෝච්චියක සිටවූ පැළයක් ගෙන එහි අග්රස්ථයට තන්තුවක් සම්බන්ධ කර එය කප්පියක් හරහා යවා එහි කෙළවර බරක් එල්ලනු ලැබේ. පැළය ඉතා සෙමින් වර්ධනය වන නමුත් කප්පියට සම්බන්ධ කර ඇති දර්ශකය මගින් එම වර්ධන ප්රමාණය විශාල පරිමාණයකින් දක්වයි.
ඉහත සඳහන් කළ ලක්ෂණ අනුව ඔබට දැන් පරිසරයේ තිබෙන ජීවී හා අජීවී ද්රව්ය වෙන් කර හඳුනා ගැනීමට හැකියාවක් ඇත.
දිරාපත් වන කුණු ගොඩක තිබෙන සුදුපාට නූල් වැනි දෑ පරීක්ෂා කර බලන්න. ඒ දිලීරයක වර්ධක කොටසයි. පසුකාලීන ව හතු බවට පත්වන්නේ මෙහි ලිංගික ප්රජනනයට සෑදෙන උපාංගයි.
පොල් ගසක කඳක ලයිකන, තාප්පයක එල්ලී වැඩෙන විවිධ ආකාර පර්ණාංග ශාක, උඩවැඩියා වර්ග, මිදුලේ මිරිස් ගසක, පැපොල් අත්තක සිටින සුදු පාට පිටි මකුණන්, ළපටි කතුරුමුරුංගා පත්ර මත තිබෙන ඉතා සියුම් සුදු පාට බිත්තර, වැනි දෑ පරීක්ෂා කර බලන ඔබට ජීවී අජීවී බව මනාව පැහැදිලි වනු ඇත.
සමහර ද්රව්ය ජීවීද අජීවී ද යන්න හඳූනා ගැනීමට අපහසු අවස්ථා ඇති වේ. බැක්ටීරියා සෛල වියළා සරල කුඩක් බවට පත් කළ හැකි ය. පාන් සැකසීමට ගන්නා දිලීර වර්ගයක් වන යීස්ට් ද වියළි කුඩක් ලෙස වෙළෙඳපොළේ ඇත.
සමහර ජීවී ස්වරූප ජීවී හෝ අජීවී වස්තු ලෙස හඳුනාගැනීම අපහසු ය.
නිදසුන් - වෛරස
වෛරස (Virus)
වෛරස ප්රමාණයෙන් ඉතාමත් කුඩා වන අතර නිරීක්ෂණය කළ හැක්කේ ඉලෙක්ට්රෝන අන්වීක්ෂයෙන් පමණි. එහි විශාලත්වය බැක්ටීරියාවකින් 1000 න් පංගුවක් පමණ වේ. මේවා පවතින අවස්ථාව අනුව ජීවී මෙන්ම අජීවී ලක්ෂණ ද පෙන්වති. වෛරස සෛල ලෙස නොසැලකේ. ඒවා න්යෂ්ටික අම්ල සහ ඒ වටා සැකසුනු ප්රෝටීන් කොපුවකින් සෑදී ඇත. මෙම න්යෂ්ටික අම්ල කොටස DNA (ඩී.එන්.ඒ) හෝ RNA (ආර්.එන්.ඒ) හෝ වියහැකිය. විවිධ හැඩයෙන් සහ විශාලත්වයෙන් යුතු වෛරස හඳුනාගෙන ඇත.
වෛරස තුළ කිසිදු පරිවෘත්තිය ක්රියාවක් සිදු නොවේ. ඒ, ඊට අදාල ඉන්ද්රියිකා කිසිවක් වෛරස් තුළ නොමැති බැවිනි. වෛරසයකට ක්රියාත්මක විය හැක්කේ සජීවී ධාරක සෛලයක් තුළ පමණි.
ඉලෙක්ට්රෝන අන්වීක්ෂයෙන් පෙනෙන ආකෘතිමය රූපය
සුලභව දක්නට ලැබෙන ශාක වෛරස් රෝග ලෙස මිරිස් කොළ කොඩවීම හා කෙසෙල් වඳ පීදීම ද සත්ත්ව වෛරස් රෝග ලෙස ඩෙංගු, සෙම්ප්රතිශ්යාව, ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා සහ ඒඩ්ස් ද දැක්විය හැකි ය. වෛරස් රෝගවලින් වැළකීමට ඒ පිළිබඳව දැනුවත්වීම ඉතා වැදගත් ය.
ජීවීන් ජීවත් වන්නේ ඔවුන්ගේ ජීවී බව පවත්වාගත හැකි පරිසර තුළ ය. එම පරිසර සංරක්ෂණය කිරීමෙන් අපට ඔවුන් ආරක්ෂා කරගත හැකි වේ.
