උසස්පෙළ ගිණුම්කරණය ගිණුම්කරණය හා එහි අවශ්‍යතාවය
ආයතනයක් කෙරෙහි ඇල්මක් දක්වන පාර්ශ්වයන්ට තීරණ ගැනීම සඳහා ගිණුම්කරණ තොරතුරු වැදගත්වන ආකාරය
Topic Progress Bar
0%
පරිශිලකයන් විසින් ලියන ලද ලිපි.
පාඩම.
ගිණුම්කරණ නිර්වචන

විවිධ ආයතන විසින් ගිණුම්කරණය පහත සඳහන් ආකාරයට නිර්වචනය කර ඇත.

ඇමරිකානු ගිණුම්කරණ සංගමය

(American Accounting Association)

"තොරතුරු ප්‍රයෝජනයට ගන්නා පාර්ශ්වයන්ට විනිශ්චයක් කිරීමටත්, තීරණ ගැනීමටත් හැකිවන අයුරින් ආර්ථික තොරතුරු හඳුනා ගැනීමේ, මැනීමේ සහ සන්නිවේදනය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ගිණුම්කරණයයි."

ඇමරිකානු පොදු සහතිකලත් ගණකාධිකාරී ආයතනය

(American Institute of Certified Public Accountants)

"ව්‍යාපාරයක, යටත් පිරිසෙයින් අර්ධ වශයෙන්වත් මූල්‍ය ස්වරූපයක් ගන්නා ගනුදෙනු හා සිද්ධි සුවිශේෂී ආකාරයට මුදල් මාධ්‍යය උපයෝගී කරගෙන සටහන් කිරීමේ, වර්ග කිරීමේ, සාරාංශ කිරීමේ සහ එම ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිඵල විවරණය කිරීමේ කලාව ගිණුම්කරණයයි."

ගිණුම්කරණ නිර්වචනය සහ අරමුණ

පළමු නිර්වචනය ගිණුම්කරණය පිළිබඳව පොදු නිර්වචනයක් වන අතර, දෙවන නිර්වචනය මූල්‍ය ගිණුම්කරණය ගැන අවධාරණය කරයි. මෙම නිර්වචන දෙක අධ්‍යයනය කිරීමෙන් පසුව ''ගිණුම්කරණය'' යන්නට පොදු නිර්වචනයක් ගොඩනැගිය හැකිය.

"උනන්දුවක් දක්වන පාර්ශ්වයන්ට තීරණ ගැනීම සඳහා ගිණුම්කරණ ඒකකයට අදාළ ආර්ථික තොරතුරු සැපයීමේ සමස්ත ක්‍රියාවලිය ගිණුම්කරණයයි."

මෙම නිර්වචනය තුළින් පහත කරුණු හඳුනාගත හැකිය:

  • ආර්ථික තොරතුරු
  • ගිණුම්කරණ ඒකකය
  • ගිණුම්කරණ ක්‍රියාවලිය
  • උනන්දුවක් දක්වන පාර්ශ්වයන්
  • ඔවුන් ගනු ලබන තීරණ
ගිණුම්කරණයේ අරමුණ

"ගිණුම්කරණ ඒකකය පිළිබඳ උනන්දුවක් දක්වන පාර්ශ්වයන්ට තීරණ ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය වන්නා වූ ආර්ථික තොරතුරු සන්නිවේදනය කිරීම" ගිණුම්කරණයේ ප්‍රධාන අරමුණ වේ.

ගිණුම්කරණ ඒකකය, පුද්ගලයෙක්, රජයක්, ව්‍යාපාර සංවිධානයක්, ව්‍යාපාරයක් හෝ වෙනත් ඕනෑම කටයුත්තක් විය හැකිය. මෙහි දී ආර්ථික තොරතුරු ලෙස හඳුනා ගන්නේ මූල්‍යමය තොරතුරු ය.

නිදසුන් : -
  •         ✽ ව්‍යාපාරයේ ගිණුම් වර්ෂයක ලාභය රු. 200,000 කි.
  •         ✽ ව්‍යාපාරයේ මුළු වත්කම් රු. 2,000,000 කි.
  •         ✽ ව්‍යාපාරයේ මුළු වගකීම් රු. 500,000 කි.
    මූල්‍යමය නොවන තොරතුරු

    උනන්දුවක් දක්වන පාර්ශ්වයන්ට තීරණ ගැනීම සඳහා වැදගත් වන මූල්‍යමය නොවන තොරතුරු ද ඇත. නිදසුන් කිහිපයක් පහත දැක්වේ:

    • ආයතනයේ සේවක මණ්ඩලය 500කි.
    • තත්ත්වයෙන් සහ ගුණයෙන් උසස් භාණ්ඩ අලෙවි කිරීම හේතුවෙන්, ව්‍යාපාරය පිළිබඳව මහජනයා තුළ යහපත් ප්‍රතිචාරයක් ගොඩනැගී ඇත.
    • සේවක අභිප්‍රේරණය සඳහා වූ යහපත් වැඩපිළිවෙළක් ආයතනය තුළ ක්‍රියාත්මක වේ.
    ආයතනයට ඇල්මක් දක්වන පාර්ශ්ව සහ ඔවුන්ගේ තොරතුරු අවශ්‍යතා

    ආයතනයකට ඇල්මක් දක්වන විවිධ පාර්ශ්වයන් සහ ඔවුන් එසේ ඇල්මක් දැක්වීමට හේතු වන තොරතුරු අවශ්‍යතා පහත වගුව මගින් පැහැදිලි කරයි.

    ඇල්මක් දක්වන පාර්ශ්ව අවශ්‍ය වන තොරතුරු
    1. අයිතිකරු / අයිතිකරුවන්
    • ➤ ආයෝජනයට සතුටුදායක ප්‍රතිලාභයක් ලබා තිබේද?
    • ➤ තවදුරටත් ආයෝජනය කළ යුතුද?
    2. කළමනාකරුවන්
    • ➤ සැලසුම් නිසි පරිදි ක්‍රියාත්මක වන්නේද?
    • ➤ අනාගත වර්ධනය සඳහා ගත යුතු තීරණ/සැලසුම් මොනවාද?
    3. සේවකයෝ
    • ➤ රැකියාවේ සුරක්ෂිත බවක් තිබේද?
    • ➤ වැටුප් වැඩි කිරීමට ව්‍යාපාරයට හැකියාවක් තිබේද?
    4. රාජ්‍ය ආයතන
    (නිද: දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව)
    • ➤ නියමිත පරිදි බදු ගෙවන්නේද?
    • ➤ අවශ්‍ය වාර්තා අදාළ ආයතනවලට සපයන්නේද?
    5. ගනුදෙනුකරුවන්
    • ➤ සාධාරණ මිලකට ගුණත්වයෙන් යුතු නිෂ්පාදිත ලබා දෙන්නේද?
    • ➤ වගකීම් සහතික (ප්‍රතිඥාභාර) ඉටු කිරීමට ව්‍යාපාරයට හොඳ පැවැත්මක් තිබේද?
    6. ණය හිමියෝ සහ ණය සපයන ආයතන
    • ➤ සපයා ඇති ණය ආපසු ලබා ගත හැකිද?
    • ➤ තවදුරටත් ණය සැපයීම සිදු කිරීම සුදුසුද?
    ගිණුම්කරණයේ ප්‍රභේද

    ගිණුම්කරණ තොරතුරු ප්‍රයෝජනයට ගන්නා පාර්ශ්වයන් අනුව ගිණුම්කරණය ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට බෙදේ.

    මූල්‍ය ගිණුම්කරණය

    ගිණුම්කරණ ඒකකයක අතීත ගනුදෙනු හා සිදුවීම්වලට අදාළ තොරතුරු, ආර්ථික තීරණ ගැනීමට සුදුසු වන ආකාරයට සකස් කර, බාහිර පාර්ශ්වයන් වෙත ඉදිරිපත් කිරීම මූල්‍ය ගිණුම්කරණයයි.

    කළමනාකරණ ගිණුම්කරණය

    ආයතනයක සියලුම කළමනාකරණ මට්ටම්වලට අවශ්‍ය වන පරිදි සැලසුම් කිරීම, පාලනය කිරීම, තීරණ ගැනීම සහ වගකීම් ඉටු කිරීමට හැකි වන සේ මූල්‍ය හා මූල්‍ය නොවන තොරතුරු සැපයීම කළමනාකරණ ගිණුම්කරණයයි.

මූල්‍ය ගිණුම්කරණ ක්‍රියාවලිය
යෙදවුම්

ගනුදෙනු හා සිද්ධීන්

ක්‍රියාවලිය
  • හඳුනා ගැනීම හා මැනීම
  • සටහන් කිරීම
  • වර්ග කිරීම
  • සාරාංශ කිරීම
  • විශ්ලේෂණය කිරීම
නිමවුම්

මූල්‍ය ප්‍රකාශන

කළමනාකරණ ගිණුම්කරණ ක්‍රියාවලිය
යෙදවුම්
  • ✦︎ ඓතිහාසික තොරතුරු
  • ✦︎ පුරෝකථන තොරතුරු
ක්‍රියාවලිය
  • සැලසුම් කිරීම
  • අයවැය සැකසීම
  • පාලනය කිරීම
නිමවුම්
  • ❯❯❯❯ අයවැය ලේඛන
  • ❯❯❯❯ ගිණුම්කරණ අනුපාත
  • ❯❯❯❯ පොදු කාර්ය විභജന පත්‍රිකා
  • ❯❯❯❯ ආන්තික පිරිවැයකරණ තොරතුරු
  • ❯❯❯❯ ආයෝජන තීරණ ගැනීමේ තොරතුරු
මූල්‍ය ගිණුම්කරණය හා කළමනාකරණ ගිණුම්කරණය අතර වෙනස්කම්
මූල්‍ය ගිණුම්කරණය කළමනාකරණ ගිණුම්කරණය
ඓතිහාසික තොරතුරු පමණක් යොදා ගනියි. ඓතිහාසික හා පුරෝකථන තොරතුරු යොදා ගනියි.
බාහිර හා අභ්‍යන්තර පාර්ශ්වයන්ට තොරතුරු ඉදිරිපත් කරයි. අභ්‍යන්තර පාර්ශ්වයන්ට පමණක් තොරතුරු ඉදිරිපත් කරයි.
ගිණුම්කරණ කාලච්ඡේදයක් සඳහා තොරතුරු ඉදිරිපත් කරයි. කළමනාකරණයට අවශ්‍ය වන අවස්ථාවන්හි තොරතුරු ඉදිරිපත් කරයි.
ගිණුම්කරණ සංකල්ප, නීති රීති, සම්ප්‍රදායයන් සහ ගිණුම්කරණ ප්‍රමිත යොදා ගනියි. ගිණුම්කරණ සංකල්ප, නීති රීති සහ ගිණුම්කරණ ප්‍රමිත අදාළ නොවේ.
ගිණුම්කරණ පරිසර සාධකවල වෙනස්වීම් මත ගිණුම්කරණයේ වෙනස්වීම් හා ප්‍රවණතා සිදුවන ආකාරය
Topic Progress Bar
0%
පාඩම.
ගිණුම්කරණ පරිසරය

ව්‍යාපාරයක ගිණුම්කරණ ක්‍රියාවලියට බලපෑම් ඇති කරන පරිසරය ගිණුම්කරණ පරිසරයයි.

ව්‍යාපාරයක ගිණුම්කරණ ක්‍රියාවලියට බලපෑම් ඇති කරන ප්‍රධාන පරිසර සාධක පහත ආකාරයට වර්ග කළ හැකිය.

පරිසර සාධකය හැඳින්වීම විචල්‍යයන්
01. ආර්ථික හා දේශපාලන පරිසරය කිසියම් රජයක් තම ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සැලසුම් කර, ක්‍රියාත්මක කිරීමේ දී ගන්නා තීරණ ආර්ථික හා දේශපාලන පරිසරය ලෙස හැඳින්වේ.
  • ➤ බදු ප්‍රතිපත්තිය
  • ➤ විනිමය අනුපාත
  • ➤ මිල මට්ටම්
  • ➤ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති (පොළී අනුපාත, වැටුප් තීරණ)
  • ➤ වෙළඳපොල තත්ත්වය (මූල්‍ය /ප්‍රාග්ධන)
02. ශිල්පීය හා වෘත්තීය පරිසරය ගිණුම්කරණ ක්‍රියාවලියේ දී ව්‍යාපාර සම්පත් ප්‍රමාණාත්මකව හා මූල්‍යමය වශයෙන් මැනීම හා තක්සේරු කිරීමට යොදා ගන්නා විවිධ ශිල්පීය ක්‍රම ඇතුළත් පරිසරය ශිල්පීය හා වෘත්තීය පරිසරය වේ.
  • ➤ ගිණුම්කරණ ප්‍රමිත
  • ➤ ගිණුම්කරණ ශිල්ප ක්‍රම
  • ➤ ගිණුම්කරණ වෘත්තීය ආයතන
03. නෛතික පරිසරය ව්‍යාපාර විසින් ගිණුම්කරණ ක්‍රියාවලියේ දී අනුගමනය කළ යුතු නෛතික තත්ත්වයන්, නෛතික පරිසරය ලෙස හැඳින්වේ.
  • ➤ 2007 අංක 07 සමාගම් පනත
  • ➤ 1890 හවුල් ආඥා පනත
  • ➤ දේශීය ආදායම් පනත
  • ➤ ගිණුම්කරණ හා විගණන ප්‍රමිත පනත
  • ➤ ගිණුම්කරණයට අදාළ නඩු තීන්දු
04. සමාජ හා සංස්කෘතික පරිසරය සමාජයේ සිටින පුද්ගලයින්ගේ සිතුම්, පැතුම් හා ආකල්ප සහිත වටාපිටාව සමාජ හා සංස්කෘතික පරිසරය ලෙස හැඳින්වේ.
  • ➤ ආකල්ප
  • ➤ සිරිත්-විරිත්
  • ➤ පුරුදු
  • ➤ විශ්වාස
  • ➤ ජන සංඛ්‍යාව
  • ➤ ජන සංක්‍රමණය
  • ➤ පුද්ගල ජීවන රටා
05. තාක්ෂණික පරිසරය ව්‍යාපාරවල ගිණුම්කරණ කටයුතු පහසු කිරීම සඳහා විවිධ තාක්ෂණික උපකරණ භාවිත කිරීම තාක්ෂණික පරිසරය ලෙස හැඳින්වේ.
  • ➤ පරිගණක තාක්ෂණය
  • ➤ නව තාක්ෂණික උපකරණ භාවිතය
  • ➤ සන්නිවේදන තාක්ෂණය
 ගිණුම්කරණ පරිසර සාධකවල වෙනස්වීම් ගිණුම්කරණයට බලපාන ආකාරය
පරිසර සාධකය විචල්‍යය ගිණුම්කරණයට බලපාන ආකාරය
1. ආර්ථික හා දේශපාලන පරිසරය
  • පොළී අනුපාත
  • ❯❯ පොළී අනුපාතය අඩු කිරීම නිසා බැංකු ණය ලබා ගැනීමට ව්‍යාපාර පෙළඹේ.
  • ❯❯ අතිරේක ණය ලබා ගැනීම වැඩි වී ව්‍යාපාර වර්ධනයක් ඇති වන අතර ආදායම් වැඩි වේ.
2. ශිල්පීය හා වෘත්තීය පරිසරය
  • දේපළ, පිරිවැය හා උපකරණ ගිණුම්කරණ ප්‍රමිතිය අනුව ක්ෂය කිරීම.

බොහෝ ව්‍යාපාර විවිධ ක්ෂය ක්‍රම අතුරින් සරල මාර්ග ක්ෂය ක්‍රමය භාවිත කිරීම නිසා, ගිණුම් තොරතුරුවල ඒකාකාරී බව ආරක්ෂා වීම තුළින් ඒවායේ ගුණාත්මක බව වැඩි වේ.

3. නෛතික පරිසරය
  • 1890 හවුල් ආඥා පනත
  • 2007 අංක 07 දරන සමාගම් පනත
  • ❯❯ ලිඛිත ගිවිසුමක් නොමැතිව පවත්වාගෙන යන හවුල් ව්‍යාපාරයක ලාභය සම සමව බෙදා ගත යුතු වේ.
  • ❯❯ සෑම සීමිත පොදු සමාගමක්ම සමාගම් පනතට අනුව මූල්‍ය ප්‍රකාශන පිළියෙල කළ යුතුය.
4. සමාජ හා සංස්කෘතික පරිසරය
  • පුද්ගල ජීවන රටා

දේශීය ආහාර රටාවට ජනතාව වැඩි නැඹුරුවක් දැක්වීම නිසා, දේශීය ආහාර නිපදවන ව්‍යාපාර ආරම්භ වීමත්, එම ව්‍යාපාරවල අලෙවිය හා ලාභය වැඩිවීමත් සිදු වේ.

5. තාක්ෂණික පරිසරය
  • ගිණුම්කරණය සඳහා නව තාක්ෂණික උපකරණ භාවිත කිරීම.

රත්‍රන් අලෙවි කිරීමේදී ඝනත්වමානය (Densitometer) භාවිත කිරීම නිසා ව්‍යාපාරවල සිදුවිය හැකි වංචා අවම වී ආදායම් ඉහළ යයි.

ගිිණුම්කරණය ක්‍රියාවලිය
Topic Progress Bar
0%
පාඩම.
ගිණුම්කරණ ක්‍රියාවලිය

ගිණුම්කරණයේ යෙදවුම්, ක්‍රියාවලිය සහ නිමැවුම් පිළිබඳ සරල පැහැදිලි කිරීමකි.

යෙදවුම්
  • ගනුදෙනු
  • සිද්ධි
ක්‍රියාවලිය
  1. මූලික සටහන් පොත්වල සටහන් කිරීම
  2. ලෙජරයට පිටපත් කිරීම
  3. ශේෂ පිරික්සුම පිළියෙල කිරීම
නිමැවුම්
  • ආදායම් ප්‍රකාශනය
  • මූල්‍ය තත්ත්ව ප්‍රකාශනය
  • හිමිකම් (ස්කන්ධය) වෙනස්වීමේ ප්‍රකාශනය
  • මුදල් ප්‍රවාහ ප්‍රකාශනය
  • ගිණුම්කරණ ප්‍රතිපත්ති හා සටහන්
ගිණුම්කරණ යෙදවුම්
Accounting Inputs

ගිණුම්කරණ නිමැවුම් වන මූල්‍ය ප්‍රකාශන (Financial Statements) බිහිකිරීමට 'පදනම්' වශයෙන් භාවිත කරන දෑ ගිණුම්කරණ යෙදවුම් ය. ඒවා ගනුදෙනු (Transactions) හා සිද්ධි (Events) වේ.

ගනුදෙනු (Transactions)

දෙපාර්ශ්වයක් අතර, හුවමාරුවක් සිදු වන මුදලින් මැනිය හැකි දෑ ගනුදෙනු වේ.

මෙම ගනුදෙනු නිසා ව්‍යාපාරයේ වත්කම්, හිමිකම් හා වගකීම්වල මූල්‍යමය ලෙස වෙනස්වීම් සිදු වේ.

    උදාහරණ:
  • විකිණීම සඳහා රු. 30,000 භාණ්ඩ තොගයක් මිල දී ගැනීම.
  • බැංකුවෙන් රු. 50,000ක ණය මුදලක් ලබා ගැනීම.
  • සේවක වැටුප් රු. 10,000 ගෙවීම.
සිද්ධි (Events)

දෙපාර්ශ්වයක් අතර හුවමාරුවක් සිදු නොවුව ද, ව්‍යාපාරයේ වත්කම්, වගකීම්, හිමිකම් කෙරෙහි බලපෑමක් ඇති වන මුදලින් මැනිය හැකි දෑ 'සිද්ධි' වේ.

උදාහරණ:
  • යන්ත්‍ර, ලී බඩු ආදී වත්කම් භාවිතයත් සමග ක්ෂය වීම (Depreciation) (අගය අඩු වීම).
  • භාණ්ඩ තොග විනාශයට පත් වීම.
ගිණුම්කරණ ක්‍රියාවලිය
ක්‍රියාවලියේ ප්‍රධාන පියවර
  1. ව්‍යාපාරයක ගනුදෙනු හා සිද්ධීන්වල වටිනාකම 'මුදල්' මාධ්‍යයෙන් මැනීම.
  2. මූලාශ්‍ර ලේඛන පදනම් කර ගෙන මූලික සටහන් පොත්වල වාර්තා කිරීම.
  3. මූලික සටහන් පොත්වල ඇතුළත් කළ දෑ ලෙජරයට පිටපත් කිරීම.
  4. ලෙජර් ගිණුම් තුලනය කර, ශේෂ පිරික්සුමක් පිළියෙල කිරීම.
  5. මූල්‍ය ප්‍රකාශන පිළියෙල කිරීම.
මූලාශ්‍ර ලේඛන
  • මුදල් ලැබීම් කුවිතාන්සි (ලදුපත්)
  • මුදල් ගෙවීම් වවුචරය
  • ගැනුම් ඉන්වොයිසිය
  • විකුණුම් ඉන්වොයිසිය
  • හරපත්
  • බැරපත්
  • සුළු මුදල් වවුචර
  • ජර්නල් වවුචර
මූලික සටහන් පොත්
  • මුදල් ලැබීම් ජර්නලය
  • මුදල් ගෙවීම් ජර්නලය
  • ගැනුම් ජර්නලය
  • විකුණුම් ජර්නලය
  • ආපසු යැවුම් ජර්නලය
  • ආපසු එවුම් ජර්නලය
  • සුළු මුදල් පොත
  • පොදු ජර්නලය
ලෙජර් ගිණුම්
  • වත්කම් ගිණුම්
  • වගකීම් ගිණුම්
  • හිමිකම් ගිණුම්
  • ආදායම් ගිණුම්
  • වියදම් ගිණුම්