ආදායම් සහ වියදම්
මූලික ගිණුම්කරණ සංකල්ප
- ✔ ව්යාපාරයක් සිය මෙහෙයුම් කටයුතුවලින් ආදායම් උපදවනු ලබයි.
- ✔ ගිණුම් කාලච්ඡේදයේ දී ව්යාපාරයට මුදල් ගලා ඒම හෝ වත්කම් වැඩි කිරීමේ හෝ වගකීම් අඩු කිරීමේ ස්වභාවයෙන්, අයිතිකරුවන්ගේ දායකත්වයෙන් තොරව හිමිකම ඉහළ නැංවීමට හේතු වන ආර්ථික ප්රතිලාභයන්ගේ ඉහළ යාම “ආදායම්” ලෙස හැඳින්වේ.
- ✔ ව්යාපාරයක් මෙහෙයුම් කටයුතු කරගෙන යාමේ දී විවිධ වර්ගයේ වියදම් දරන අතර ගිණුම් කාලච්ඡේදයක් තුළ දී ව්යාපාරයෙන් පිටතට මුදල් ගලායාම් හෝ වත්කම්වල අගය අඩුවීම් හෝ වගකීම් වැඩිවීමේ ස්වභාවයෙන් අයිතිකරුවන්ට කරන බෙදාහැරීම් හැර, හිමිකම් අඩුවීමට හේතු වන ආර්ථික ප්රතිලාභයන්ගේ අඩුවීම “වියදම්” ලෙස අර්ථ දැක්වේ.
- ✔ වියදම ඉක්මවා ඇති ආදායම ලාභය වන අතර, ආදායම ඉක්මවා යන වියදම් අලාභය වේ.
- ✔ කාලච්ඡේදයේ ආදායම හා වියදම අතර වෙනස මෙහෙයුම් ප්රතිඵලයයි.
- ✔ ව්යාපාරයේ අයිතිකරු සිය පුද්ගලික ප්රයෝජනයට ව්යාපාරයෙන් ලබා ගන්නා භාණ්ඩ, මුදල් හෝ දේපළ පාවිච්චි කිරීම ගැනිලි නමින් හඳුන්වන අතර, ගැනිලි සිදු කිරීම නිසා හිමිකම් අඩු වේ.
- ✔ ව්යාපාරයේ ආරම්භක හිමිකම හා අවසාන හිමිකම අතර වෙනසට ගැනිලි එකතු කිරීමෙන් හා අමතර යෙදූ ප්රාග්ධනය අඩු කිරීමෙන් ලාභය හෝ අලාභය ගණනය කළ හැකි ය. මේ සඳහා,
| විස්තරය | රු. |
|---|---|
| අවසාන ශුද්ධ වත්කම් (CNA) / අවසාන හිමිකම | xxx |
| - ආරම්භක ශුද්ධ වත්කම් (ONA) / ආරම්භක හිමිකම | (xx) |
| xx | |
| + ගැනිලි (D) | xx |
| xx | |
| - අමතර ප්රාග්ධනය (AC) | (xx) |
| ලාභය / අලාභය (P/L) | xx / (xx) |
P/L = CNA - ONA + D - AC
✔ ඉහත සිද්ධියට අදාළ පිළිතුර මේ ආකාරයට දැක්විය හැකි ය.