උසස්පෙළ ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය මෙහෙයුම් කළමනාකරණය සමච්ඡේදන ලක්ෂ්‍යය
මෙහෙයුම් කළමනාකරණයේ වැදගත්කම හා කාර්යභාරය
Topic Progress Bar
0%
පරිශිලකයන් විසින් ලියන ලද ලිපි.
පාඩම.
  • නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය තුළ යෙදවුම්‌ (සම්පත්‌) නිමවුම්‌ (භාණ්ඩ හෝ සේවා) බවට පරිවර්තනය කිරිමට අදාළ ව සිදු කරන සියලු කටයුතු මෙහෙයුම්‌ කටයුතු ලෙස හඳුන්වයි.
  • භාණ්ඩ නිෂ්පාදන ව්‍යාපාරවල මෙන්‌ ම සේවා නිෂ්පාදන ව්‍යාපාරවල ද මෙහෙයුම්‌ කටයුතු සිදු වේ.
  • භාණ්ඩ නිෂ්පාදන ව්‍යාපාරවල මූලික වශයෙන්‌ නිෂ්පාදනය කරනු ලබන භෞතික භාණ්ඩය (Physical goods)
            නිදසුන්‌ : පාවහන්‌, කිරිපිටි, සිසිල්‌ බීම
  • සේවා නිෂ්පාදන ව්‍යාපාරවල නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ අස්පෘශ්‍ය භාණ්ඩය (Intangibal goods)
            නිදසුන්‌: වෛද්‍ය සේවා, ප්‍රවාහන සේවා, රක්ෂණ සේවා

    "සංවිධානයක අරමුණු හා පරමාර ඉටු කර ගැනීම සඳහා මෙහෙයුම්‌ කටයුතු, සැලසුම්‌ කිරීම, සංවිධානය කිරීම, මෙහෙයවීම හා පාලනයට අදාළ කළමනාකරණ කටයුතු සමූහය මෙහෙයුම්‌ කළමනාකරණයයි".

  • ඒ අනුව මෙහෙයුම්‌ කළමනාකරණය නිෂ්පාදන සැලසුම්කරණය, සම්පත්‌ කළමනාකරණය, සේවකයන්‌ හා ක්‍රියාකාරකම්‌ මෙහෙයවීම, කාර්ය සාධනය නියාමනය කිරීම අන්තර්ගත සංකීර්ණ කළමනාකරණ ක්‍රියාදාමයක්‌ ලෙස හැඳින්විය හැකි ය.
  • ආයතනයක අරමුණු හා පරමාර්ථ ඉටුකර ගැනීම සඳහා මෙහෙයුම්‌ කළමනාකරණය දායක වන අතර, සම්පත්‌ ( යෙදවුම්‌) උපයෝගී කරගෙන ඉහළ ගුණත්වයෙන්‌ යුත්‌ භාණ්ඩ හා සේවා නිශ්පාදනය කිරීම මෙහෙයුම්‌ කළමනාකරණයේ මූලික කාර්යය වේ.


මෙහෙයුම්‌ කළමනාකරණයේ වැදගත්කම

  • ඉහළ ගුණත්වයකින්‌ යුත්‌ භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය කළ හැකි වීම
  • මෙහෙයුම්‌ ක්‍රියාවලියේ කාර්යක්ෂමතාව හා ඵලදායීතාව වැඩි කර ගත හැකි වීම
  • නිෂ්පාදන පිරිවැය අවම කර ගත හැකි වීම හා ලාභය වැඩි කර ගත හැකි වීම
  • ගෝලීය ව්‍යාපාර පරිසරය තුළ තරගකාරිත්වයට සාර්ථක ව මුහුණ දීමට හැකි වීම
  • නව්‍යතාවයෙන්‌ යුක්ත ව භාණ්ඩ හා සේවා හඳුන්වා දිය හැකි වීම
  • සමාජ වගකීම්‌ නිසි ලෙස ඉටු කිරිමෙන්‌ ව්‍යාපාරයේ තිරසර සංවර්ධනයට දායකත්වයක්‌ ලබා දීමට හැකිවීම

යෙදවුම් නිමැවුම් බවට පත් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය පරිවර්තන ක්‍රියාවලිය ලෙස හැඳින්වෙන අතර එය පහත රූප සටහනින් දැක්වේ:

text{font-family:'Noto Sans Sinhala','Arial Unicode MS',sans-serif;} යෙදවුම් භූමිය ශ්‍රමය ප්‍රාග්ධනය ව්‍යවසායකත්වය තොරතුරු දැනුම කාලය පරිවර්තන ක්‍රියාවලිය නිෂ්පාදන ක්‍රියා පටිපාටි අනුගමනය කිරීම නිෂ්පාදන ක්‍රම තීරණය කිරීම අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට සම්පත් යෙදවීම තාක්ෂණික දැනුම යොදා ගැනීම නිමැවුම නිෂ්පාදිත (භාණ්ඩ හා සේවා)
යෙදවුම් නිමැවුම් බවට පත් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය
  • පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේ විවිධ අවස්ථාවල දී යෙදවුම්වලට වටිනාකමක්‌ එකතුවීමෙන්‌ නිෂ්පාදිතයේ වටිනාකම වැඩි වන අතර එය එකතු කළ අගය ලෙස හඳුන්වයි.
    නිද : ඇඟලුම්‌ නිෂ්පාදනයේ දී රෙදි කැපීම, මැසීම, ඇසිරීම යන අවස්ථාවල දී ඇඟලුම්වලට වටිනාකමක්‌ එකතු වේ.


මෙහෙයුම්‌ කළමනාකරණයට අයත්‌ කාර්යන්‌ පහත පරිදි දක්විය හැකිය.

  • නිෂ්පාදන ඉංපීනේරුකරණය - Production Engineering
  • නිෂ්පාදන සැලසුම්කරණය - Prodeution Planning
  • ද්‍රව්‍ය මිලදී ගැනීම Be - Purchasing
  • නිෂ්පාදන පාලනය - Prodcution Controling
  • පර්යේෂණ හා සංවර්ධනය. - Research and Development


නිෂ්පාදන ඉංජිනේරුකරණය - Production Engineering
නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය, අවශ්‍ය යන්ත්‍රාගාර සහ යන්ත්‍රෝපකරණ, නිෂ්පාදන කාලසටහන, අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය, අවශ්‍ය දව්‍යවල ප්‍රමාණය හා ගුණත්වය යනාදිය තීරණය කිරීම නිෂ්පාදන ඉංජිනේරුකරණය වේ.

නිෂ්පාදන සැලසුම්කරණය - Prodeution Planning
කිසියම්‌ නිෂ්පාදන ආයතනයක්‌ සිය නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියට අවශ්‍ය යන්ත්‍රාගාර, යන්ත්‍රසූත්‍ර, අමුද්‍රව්‍ය, ශ්‍රමය ආදී අවශ්‍යතා තීරණය කිරිමට අදාළ කටයුතු නිෂ්පාදන සැලසුම්කරණය වේ. එසේ නිෂ්පාදන කටයුතු සැලසුම්කරණය කරමින්‌ සකස්‌ කරනු ලබන වැඩ සටහන්‌ නිෂ්පාදන සැලැස්මක්‌ ලෙස හඳුන්වයි. එසේ සකස්‌ කරනු ලබන නිෂ්පාදන සැලසුම්‌ කෙටිකාලීන නිෂ්පාදන සැලසුම්‌ හා දිගුකාලීන නිෂ්පාදන සැලසුම්‌ ලෙස වර්ග කෙරේ.

ද්‍රව්‍ය මිලදී ගැනීම Be - Purchasing 
නියමිත ද්‍රව්‍ය අවශ්‍ය ප්‍රමාණයෙන්‌, අවශ්‍ය අවස්ථාවේ දී ම, අවම පිරිවැයකින්‌ යුතු ව සපයා ගැනීම ද්‍රව්‍ය මිල දී ගැනීමයි.

නිෂ්පාදන පාලනය - Prodcution Controling
නිෂ්පාදන ඉංපිනේරුකරණය සහ නිෂ්පාදන සැලසුම්කරණය අනුව ස්ථාපිත කොට ඇති  ඉලක්ක ළඟා කර ගන්නේ ද, යන්න සොයා බැලීම හා එසේ නොවන විට ඒ සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රතිකර්මීය ක්‍රියාමාර්ග තීරණය කිරීම නිෂ්පාදන පාලනය යටතේ සිදුවේ. යාන්ත්‍රික පාලනය, තොග පාලනය, තත්ත්ව පාලනය, පිරිවැය පාලනය යනාදිය නිෂ්පාදන පාලනයට අයත්‌ වේ.

පර්යේෂණ හා සංවර්ධනය -  Research and Development
පවත්නා නිෂ්පාදිතය පිළිබඳවත්‌, නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය පිළිබඳවත්‌ නව නිෂ්පාදන සැලසුම්‌ පිළිබඳවත්‌ තොරතුරු ඒකරාශී කිරීම හා ඒවා වැඩි දියුණු කිරීම පර්යේෂණ හා සංවර්ධනය ලෙස හැඳින්වේ.

භාණ්ඩ නිෂ්පාදන ක්‍රම
Topic Progress Bar
0%
පරිශිලකයන් විසින් ලියන ලද ලිපි.
පාඩම.

නිෂ්පාදන ආයතනයක්‌ නිෂ්පාදනය සිදු කරනු ලබන විවිධ ආකාර නිෂ්පාදන ක්‍රම ලෙස හැඳින්විය හැකි ය.

නිෂ්පාදන ක්‍රම පහත දැක්වෙන ආකාරයට වර්ග කළ හැකි ය.

  • කාර්ය නිෂ්පාදනය  / ඇණවුමට නිෂ්පාදනය - Job Prodcution
  • කාණ්ඩ නිෂ්පාදනය - Batch Prodction
  • ප්‍රවාහ නිෂ්පාදනය - Flow Production 
කාර්ය නිෂ්පාදනය -  Job Prodcution
ආරම්භයේ සිට අවසානය දක්වා ම එක්‌ අයිතමයක්‌ නිෂ්පාදනය කෙරෙන අතර  ගනුදෙනුකරුවෙකුගේ නිශ්චිත ඇණවුමක්‌ මත නිෂ්පාදනය සිදු කිරීම කාර්ය නිෂ්පාදනයයි.
  • මනාලියකට මංගල ඇඳුම්‌ මැසීම
  • උපන්දිනයක්‌ සඳහා කේක්‌ එකක්‌ නිර්මාණය කිරිම
  • පුද්ගලයෙකුගේ අවශ්‍යතාව මත නිවාස සැලසුමක්‌ නිර්මාණය කිරිම. 
කාර්ය නිෂ්පාදනයේ හිතකර ලක්ෂණ
  • ගනුදෙනුකරුගේ අවශ්‍යතා හා වුවමනාවලට අනුව නිෂ්පාදනය සිදු කෙරේ.
  • පාරිභෝගික තෘප්තිය ඉහළ මට්ටමක පවත්වා ගත හැකි වීම.
  • ඇණවුම මත නිපදවන බැවින්‌ අවදානමක්‌ නොමැති වීම.

කාර්ය නිෂ්පාදනයේ අහිතකර ලක්ෂණ

  • පිරිවැය ඉහළ වීම.
  • සැම විට ම කුසලතා සහිත පුහුණු සේවකයින්‌ අවශ්‍ය වීම.
  • විශේෂ උපකරණ හා මෙවලම්‌ අවශ්‍ය වීම.
  • වෙළෙඳපොළ මුල්කර ගෙන නිෂ්පාදනය සිදු නොවීම.

කාණ්ඩ නිෂ්පාදනය - Batch Prodction
එක් වරකට එක සමාන භාණ්ඩ සමූහයක්‌ නිෂ්පාදනය කිරීමෙන්‌ පසුව තවත්‌ සමාන භාණ්ඩ සමූහයක්‌ නිෂ්පාදනය කිරීම කාණ්ඩ නිෂ්පාදනයයි.

  • බේකරි නිෂ්පාදනය
  • පෙර පාසල්‌ ළමුන්ට නිල ඇඳුම්‌ මැසීම

කාණ්ඩ නිෂ්පාදනයේ හිතකර ලක්ෂණ

  • කාණ්ඩයෙන්‌ කාණ්ඩයට නිෂ්පාදිතයේ නිමාව වෙනස්‌ කළ හැකි වීම.
  • සාපේක්ෂව විශාල තොග වශයෙන්‌ මිලදී ගත හැකි නිසා වට්ටම්‌ ලැබීම.
  • ඇණවුම් නිෂ්පාදනයට සාපේක්ෂ ව ඒකක පිරිවැය අඩු වීම.

කාණ්ඩ නිෂ්පාදනයේ අහිතකර ලක්ෂණ

  • කාණ්ඩයෙන්‌ කාණ්ඩයට යන්ත්‍ර හා උපකරණ නැවත සැකසීමට සිදු වීම නිසා පිරිවැය වැඩි වීම.
  • ප්‍රවාහ නිෂ්පාදනයට සාපේක්ෂව  ඒකක පිරිවැය වැඩි වීම.
  • මහා පරිමාණ පිරිමැසුම්‌ අඩු වීම.


ප්‍රවාහ නිෂ්පාදනය -  Flow Production
                   
එක ම වර්ගයක භාණ්ඩයක්‌ අඛණ්ඩ ව, රේඛීය ව ගලා යන ආකාරයට විශාල ඒකක ප්‍රමාණයකින්‌ නිෂ්පාදනය කිරීම ප්‍රවාහ නිෂ්පාදනයයි.

  • සිසිල්‌ බීම නිෂ්පාදනය
  •  මෝටර්‌ රථ නිෂ්පාදනය
ප්‍රවාහ නිෂ්පාදනයේ හිතකර ලක්ෂණ
  • මහා පරිමාණ පිරිමැසුම්‌ නිසා ඒකක පිරිවැය අඩු වීම.
  • බොහෝ විට එක්‌ පුද්ගලයකු මගින්‌ වුවද නිෂ්පාදන ප්‍රවාහය පාලනය කළ හැකි වීම.
  • සමස්ත වෙළෙඳපොළ පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීම.
  • නවීන තාක්ෂණය පහසුවෙන්‌ යොදා ගත හැකි වීම.
ප්‍රවාහ නිෂ්පාදනයේ අහිතකර ලක්ෂණ
  • විශාල ආයෝජනයක්‌ අවශ්‍ය වීම නිසා මූල්‍ය දුෂ්කරතා  වීම.
  • කලින්‌ තීරණය කරන ලද පිළිවෙළකට අනුව නිෂ්පාදනය සිදුවන බැවින්‌ වෙනස්කම්‌ කිරීම අපහසු වීම.
  • වෙළෙඳපොළ අවදානමකට මුහුණ දීමට සිදු වීම.

නිෂ්පාදන ක්‍රමයක්‌ තෝරා ගැනීමේ දී අවධානය යොමු කළ යුතු කරුණු
  • නිෂ්පාදිතයේ ස්වභාවය
  • වෙළෙඳපොළ ප්‍රමාණය
  • යොදා ගන්නා තාක්ෂණය හා අවශ්‍ය උපකරණ
  • දැරිය යුතු පිරිවැය
  • මිල දී ගැනීමේ රටාව (නිරන්තර ව ද/ඉඳහිට ද )
  • සම්පත්‌ ලබා ගැනීමේ පහසුව
නිර්ණායක කාර්ය නිෂ්පාදනය කාණ්ඩ නිෂ්පාදනය ප්‍රධාන නිෂ්පාදනය
1. නිමැවුම් පරිමාණය
Volume of Output
ඉතා පහළ ය මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ වේ ඉතා විශාල ය
2. නිෂ්පාදන පෙළ
Product range
විවිධ ය කිහිපයක්‌ පමණි එකක්‌ පමණි
3. නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ නම්‍යශීලී බව
Flexibility of Production Person
නම්‍යයිසාමාන්‍යයයි අනම්‍යයි
4. නිෂ්පාදිත ඇණවුමට ද තොග සඳහා ද
Make to order or for sale
ඇණවුමකට ය ඇණවුම්වලට සහ කුඩා තොග වශයෙන් විශාල තොග වශයෙන්

කම්හල්‌ පිරියත සැලසුම්‌ කිරීම
කාර්යක්ෂම නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියක්‌ සඳහා අවශ්‍ය හෞතික පහසුකම්‌ එනම්‌ කාර්ය මධ්‍යස්ථාන ද්‍රව්‍ය , යන්ත්‍ර උපකරණ , සහාය සේවා, යනාදිය කම්හල්‌ පිරියත සැලසුම්‌ කිරීම ලෙස හැඳින්විය හැකියි.

කම්හල්‌ පිරියත සැලැස්මක අවශ්‍යතාව පහත දක්වෙන ආකාරයට දැක්විය හැකිය.

  • ද්‍රව්‍ය හා යන්ත්‍ර භාවිත කිරීමේ කාර්යක්ෂමතාව වර්ධනය වීම.
  • ඉඩකඩවලින්‌ උපරිම ප්‍රයෝජන ගැනීමට හැකි වීම.
  • ද්‍රව්‍ය භාවිත කිරීමේ පිරිවැය අඩු කර ගත හැකි වීම.
  • ද්‍රව්‍ය හා සේවකයින්‌ චලනය වීමේ දී ඇති වන බාධා අවම වීම.
  • වෘත්තීය අනතුරු අවම වීම.
  • සන්නිවේදනය, සමායෝජනය හා සුපරික්ෂණය පහසු වීම.
  • සේවකයින්ගේ චිත්ත ධෛර්ය ඉහළ යාම.
  • කාලය මනා ලෙස කළමනාකරණය කර ගැන්මට හැකි වීම.


කම්හල්‌ පිරියත සැලසුම්‌ වර්ග පහත දක්වෙන ආකාරයට වර්ග කළ හැකි ය.

  • ක්‍රියාවලි පිරියත - Proces Layout
  • නිෂ්පාදිත පිරියත - Prodcut Layout
  • කුටි පිරියත - Cellular Layout
  • ස්ථාවර ස්ථානීය පිරියත - Fixed - Proces Layout
ක්‍රියාවලි පිරියත - Proces Layout
නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ එක්‌ අදියරක්‌ සම්පුර්ණ කිරීමට අවශ්‍ය සියලු දේ එක්‌ ස්ථානයක සිදු වන ආකාරයට පිරියත පිළියෙල කිරිම ක්‍රියාවලි පිරියත ලෙස හැඳින්විය හැකිය. මෙහි දී සමාන කාර්යක
නියුක්ත සේවකයන්‌ එක ස්ථානයක ස්ථානගත කෙරේ. නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය වටා කාර්යන්‌ ගලා යන ආකාරයට සැලසුම්‌ කරයි.

Eg:- ගෘහ භාණ්ඩ නිෂ්පාදන කර්මාන්ත ශාලාවක පිරියත සැලසුම්‌ කිරීම

නිෂ්පාදිත පිරියත - Prodcut Layout
සමස්ත නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය එක්‌ කාර්ය ස්ථානයකින්‌ ඊළඟ කාර්ය ස්ථානයට රේඛීය ව ගලා යන ආකාරයට පිරියත සකස්‌ කිරීම නිෂ්පාදිත පිරියත වේ.
Eg:- මෝටර්‌ රථ නිෂ්පාදන ආයතනයක පිරියත සැලසුම්‌ කිරීම.

කුටි පිරියත - Cellular Layout
නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ දී එක සමාන යන්ත්‍ර හා විෂම යන්ත්‍ර වෙන වෙන ම කුටිවල  සවිකර නිෂ්පාදන  කටයුතු ගලා යන ආකාරයට සිදු කිරීම සඳහා පිරියත සැලසුම්‌ කිරීම කුටි පිරියත වේ.
Eg: ඇඟලුම්‌ කම්හලක පිරියත සැලසුම්‌ කිරීම.

ස්ථාවර ස්ථානීය පිරියත - Fixed - Proces Layout
අමුද්‍රව්‍ය, ශ්‍රමය, බලය, උපකරණ ආදී යෙදවුම්‌ නිෂ්පාදනය සිදු කරන ස්ථානයට ම ගෙනැවිත්‌ නිෂ්පාදනය සිදු කිරීම සඳහා පිළියෙල කරන පිරියත ස්ථාවර ස්ථානීය පිරියත වේ.
Eg: ගොඩනැගිලි ඉදි කිරීම. 


සමච්ඡේදන ලක්ෂ්‍යය
Topic Progress Bar
0%
පරිශිලකයන් විසින් ලියන ලද ලිපි.
පාඩම.
  • කිසියම්‌ නිෂ්පාදන මට්ටමක්‌ දක්වා නිෂ්පාදනය කරනු ලබන ඒකක සංඛ්‍යාව අනුව වෙනස්‌ නොවන පිරිවැය ස්ථාවර පිරිවැය (Fixed Cost) වේ.
          නිද : කම්හල්‌ කුලී, කම්හල්‌ වරිපනම්‌
  • කෙටි කාලයක්‌ තුළ උපරිම ධාරිතාව නිෂ්පාදනය කළ ද, කිසිඳු නිෂ්පාදනයක්‌ සිදු නොකළ ද ස්ථාවර පිරිවැය වෙනස්‌ නොවේ.
  • නිෂ්පාදනය කරනු ලබන ඒකක සංඛ්‍යාව අනුව වෙනස්‌ වන පිරිවැය විචල්‍ය පිරිවැය (Variable Cost) වේ.
         නිද : සෘජු දුව්‍ය පිරිවැය, සෘජු ශ්‍රම පිරිවැය වේ.

  • ස්ථාවර පිරිවැය හා විචල්‍ය පිරිවැයෙහි එකතුව මුළු පිරිවැය වේ.
             මුළු පිරිවැය = ස්ථාවර පිරිවැය + විචල්‍ය පිරිවැය

  • ව්‍යාපාරයක්‌ යම්‌ නිශ්චිත කාලච්ඡේදයක එහි නිෂ්පාදිත අලෙවියෙන්‌ ලබන ආදායම මුළු ආදායම (Total Revenue) වේ.
            මුළු ආදායම = විකුණුම්‌ ඒකක ගණන X ඒකකයක විකුණුම්‌ මිල

  • මුළු ආදායමෙන් විචල්‍ය පිරිවැය අඩු කිරීමෙන් දායකය ගණනය කල හැක

  • දායකය මුළු දායකය හා ඒකකයක දායකය ලෙස ගණනය කල හැක

  • මුළු ආදායමෙන්‌ මුළු පිරිවැය අඩු කිරීමෙන්‌ ලාභය ගණනය කළ හැකි ය.
            ලාභය = මුළු ආදායම - මුළු පිරිවැය

  • ව්‍යාපාරයක්‌ ලාභ හෝ අලාභ නොලබන නිෂ්පාදන හෝ අලෙවි මට්ටම සමච්ඡේදන ලක්ෂ්‍යයි. Break-even point (BEP)

  • මෙම ලක්ෂ්‍යයේ දී මුළු ආදායම මුළු පිරිවැයට සමාන වේ. මෙම ලක්ෂ්‍යයේ විකුණුම්‌ ඒකක හෝ නිෂ්පාදන ඒකක ගණන හෝ සමච්ඡේද ලක්ෂ්‍යයේ ඒකක ගණන වේ.


සමච්ඡේදන ලක්ෂ්‍යය සමීකරණයක්‌ මගින්‌ දැක්විය හැකි ය.

සමවච්ඡේදන ලක්ෂ්‍යය

සමවච්ඡේදන ලක්ෂ්‍යය සමීකරණයක්‌ මගින්‌ දැක්විය හැකි ය.

text{font-family:'Noto Sans Sinhala','Arial Unicode MS',sans-serif;} සමවච්ඡේදන ලක්ෂ්‍යයේ ඒකක ගණන = මුළු ස්ථාවර පිරිවැය ඒකකයක දායකය
සමවච්ඡේදන ලක්ෂ්‍යය සමීකරණය
text{font-family:'Noto Sans Sinhala','Arial Unicode MS',sans-serif;} ඒකකයක දායකය = ඒකකයක විකුණුම් මිල ඒකකයක විචල්‍ය පිරිවැය
ඒකකයක දායකය සමීකරණය
නිෂ්පාදන තොරතුරු සහ ගණනය කිරීම්

නිෂ්පාදන ආයතනයක එක්තරා නිෂ්පාදනයක නිෂ්පාදන ධාරිතාව මසකට ඒකක 1000 කි. එම නිෂ්පාදිතයට අදාළ අනෙකුත් තොරතුරු පහත පරිදි වේ.

  • ඒකකයක විකුණුම් මිළ රු. 10
  • ඒකකයක විචල්‍ය පිරිවැය රු. 5යි
  • ස්ථාවර පිරිවැය රු. 3000.
  • අපේක්ෂිත නිෂ්පාදන ඒකක සංඛ්‍යාව ඒකක 800යි.

සමතුලිත ලක්ෂ්‍යයේ ඒකක සංඛ්‍යාව = ස්ථාවර පිරිවැය (F) ඒකකයක දායකය (C)

= 3000 5

= 600 (ඒකක)

• ඒකකයක දායකය = ඒකකයක විකුණුම් මිළ (s) - ඒකකයක විචල්‍ය පිරිවැය (v)

= 10 - 5

= 5 (රුපියල්)

සමච්ඡේදන ලක්ෂ්‍ය ප්‍රස්තාරිකව නිරූපනය කිරීමට පහත පරිදි වගුවක් ගොඩනගා ගත හැකිය:
ඒකක ගණන ඒකකයක මිල මුළු ආදායම ස්ථාවර පිරිවැය විචල්‍ය පිරිවැය මුළු පිරිවැය
රු. රු. රු. රු. රු.
100 10 1000 3000 500 3500
200 10 2000 3000 1000 4000
300 10 3000 3000 1500 4500
400 10 4000 3000 2000 5000
500 10 5000 3000 2500 5500
600 10 6000 3000 3000 6000
700 10 7000 3000 3500 6500
800 10 8000 3000 4000 7000
සමච්ඡේදන ලක්ෂ්‍ය ප්‍රස්තාරය
Break-Even Point Graph

සමච්ඡේදන ලක්ෂ්‍ය ප්‍රස්තාරිකව පහත පරිදි පෙන්විය හැකිය:

text { font-family: 'Noto Sans Sinhala', 'Arial Unicode MS', sans-serif; fill: #333; } .axis-label { font-size: 16px; } .tick-label { font-size: 14px; } .line-label { font-size: 15px; font-weight: 600; } .bep-label { font-size: 16px; font-weight: bold; } .region-label { font-size: 15px; font-weight: 500; } 0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 0 1000 2000 3000 4000 5000 6000 7000 8000 BEP මුළු ආදායම මුළු පිරිවැය අලාභ ලාභ මුළු පිරිවැය මුළු ආදායම (රුපියල්) සමච්ඡේදන ලක්ෂ්‍යයේ ඒකක සංඛ්‍යාව නිෂ්පාදන / විකුණුම් ඒකක විචල්‍ය පිරිවැය ස්ථාවර පිරිවැය
සමච්ඡේදන ලක්ෂ්‍ය ප්‍රස්තාරය

නිෂ්පාදනයේ හෝ අලෙවියේ විවිධ මටටට්වල දී ලාහය හෝ අලාභය පහත පරිද පෙන්විය 
හැකිය.

  • නිෂ්පාදන ඒකක 600දී
    මුළු ආදායම රු. 6000
    මුළු පිරිවැය රු. 6000
    ලාභයක්‌ හෝ අලාභයක්‌ නොමැත.

  • නිෂ්පාදන ඒකක 400 දී
    මුළු ආදායම රු. 4000
    මුළු පිරිවැය රු. 5000
    අලාභය රැ. 1000

  • නිෂ්පාදන ඒකක 700දී
    මුළු ආදායම රු. 7000
    මුළු පිරිවැය රු. 6500
    ලාභය රු. 500

සමච්ඡේදන ලක්ෂ්‍ය විග්‍රහයේ ප්‍රයෝජන 

  • ව්‍යාපාර කටයුතු සැලසුම්‌ කිරීම සඳහා පිරිවැය ලාහය හා පරිමාව පාලනය කිරීමේ උපකරණයක්‌ ලෙස භාවිත කළ හැකි වීම.
  • නිෂ්පාදන සැලසුම්කරණයට මෙන්‌ ම මිල නියම කිරීමේ දී ද ප්‍රයෝජනවත්‌ වීම.
  • ව්‍යාපාර ආදායම පිරිවැය සහ මිල යන අංශවල ඇති වන වෙනස්වීම්‌ විග්‍රහ කළ හැකි වීම.
  • නිමැවුමේ හෝ අලෙවියේ විවිධ මට්ටම්වල දී ලාභය හෝ අලාභය පෙන්නුම්‌ කළ හැකි වීම.
  • ආරක්ෂිත ආන්තිකය සොයා ගැනීමෙන්‌ විකුණුම්‌ පහත වැටීමේ අවදානම්‌ ස්වරුපය තේරුම්‌ ගත හැකි වීම.

සමච්ඡේදන ලක්ෂ්‍ය විග්‍රහයේ සීමා

  • සමච්ඡේදන ලක්ෂ්‍ය විග්‍රහය කෙටි කාලීන තීරණ ගැනීමේ දී වැදගත්‌ සාධකයක්‌ වූවත්‌ දිගු  කාලීන තීරණ ගැනීමේ දී යොදා ගැනීම සාර්ථක නොවේ.
         නිදසුන්‌ : කෙටි කාලයක දී ස්ථාවර පිරිවැය නිෂ්පාදන හෝ විකුණුම්‌ ඒකක ගණන අනුව වෙනස්‌ නොවුන ද දිගු කාලයේ දී වෙනස්‌ විය හැකි ය.
ද්‍රව්‍ය මිලදී ගැනීම
Topic Progress Bar
0%
පරිශිලකයන් විසින් ලියන ලද ලිපි.
පාඩම.

නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ දී විවිධ දේ මිල දී ගැනීමට අවශ්‍ය වන අතර ඒවා ප්‍රධාන වශයෙන්‌ ද්‍රව්‍ය හා සේවා ලෙස වෙන්‌ කර ගත හැකිය.

මිල දී ගන්නා ද්‍රව්‍ය

  • ව්‍යාපාරයේ නිෂ්පාදන කටයුතු සඳහා අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය
               නිදසුන්‌ : අමුද්‍රව්‍ය, ප්‍රාග්ධන උපකරණ, යන්ත්‍රෝපකරණ, අංගෝපාංග, ඉන්ධන.

  • ව්‍යාපාරයේ පරිහරණය සඳහා අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය
             නිදසුන්‌: ලිපි ද්‍රව්‍ය, කාර්යාලයීය උපකරණ

මිලදී ගන්නා සේවා
නිදසුන්‌ :  ආරක්ෂක සේවා, නඩත්තු සේවා, ප්‍රවාහන සේවා, පවිත්‍ර කිරිමේ සේවා, විදුලිය, ජලය ආදිය.

ඇතැම්‌ ව්‍යාපාරවල ද්‍රව්‍ය මිල දී ගැනීම සඳහා වෙන ම දෙපාර්තමේන්තුවක්‌ හා වෙන ම කළමනාකරුවෙකු සිටී (Purchasing Manager)

මිලදී ගැනීමේ ක්‍රියාවලියේ පියවර පහත පරිදි දැක්විය හැකි ය.

  • ද්‍රව්‍ය අවශ්‍යතාව මිල දී ගැනීමේ දෙපාර්තමේන්තුවට දනුම්‌ දීම
  • සැපයුමිකරුවකු සොයා ගැනීම
  • ඇණවුම් කිරීම
  • භාණ්ඩ ලැබීම
  • මුදල් ගෙවීම

ද්‍රව්‍ය මිල දී ගැනීමේ දී සැලකිලිමත්‌ විය යුතූ කරුණු කිහිපයක්‌ පහත දක්‌ වේ.

  • හාණ්ඩ පිරිවිතර (Product Specification)
  • ද්‍රව්‍ය වල ගුණත්වය
  • මිල
  • සැපයීමේ වේගවත්‌ බව
  • සැපයුමිකරුගේ විශ්වාසවන්තභාවය
  • පොරොත්තු කාලය
  • ගෙවීම්‌ කොන්දේසි
තොග පාලනය
Topic Progress Bar
0%
පරිශිලකයන් විසින් ලියන ලද ලිපි.
පාඩම.
  • නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය අඛණ්ඩ ව කරගෙන යාම සඳහා ප්‍රශස්ත මට්ටමින්‌ හා අවම පිරිවැයක්‌ යටතේ තොග පවත්වා ගැනීම තොග පාලනය නමින්‌ හැඳින්වේ.
  • ඌන හෝ අතිරික්ත තොග ඇති නොවන ආකාරයට රඳවා ගන්නා තොග ප්‍රමාණය ප්‍රශස්ත තොග මට්ටම යනුවෙන්‌ අදහස්‌ වේ.

තොග පාලනයේ අවශ්‍යතාව

  • නිෂ්පාදනය හා අලෙවි කටයුතු අඛණ්ඩ ව පවත්වාගෙන යාමට
  • ඌන හෝ අතිරික්ත තොග පවත්වා ගැනීමෙන්‌ සිදුවන වියදම අවම කර ගැනීමට
  • යන්ත්‍ර සූත්‍ර හා ශ්‍රමය ආදී සම්පත්වලින්‌ උපරිම ප්‍රයෝජන ගැනීම
  • අනපේක්ෂිත ඉල්ලුම්‌ තත්ත්වයන්ට සාර්ථක ව මුහුණ දීමට

තොග පාලන ක්‍රම

තොග මට්ටම නිශ්චය කිරීමේ ක්‍රමය
උපරිම තොග මට්ටම, අවම තොග මට්ටම, යළි ඇණවුම්‌ මට්ටම, ආර්ථික අණවුම්‌ ප්‍රමාණය ආදී ලෙස විවිධ තොග මට්ටම්‌ නිශ්චය කර ඒ අනුව තොග රඳවා ගැනීමට උත්සාහ ගැනීම තොග මට්ටම්‌ නිශ්චය කිරීමේ ක්‍රමය ලෙස හැඳින්වේ.

ABC විශ්ලේෂණ ක්‍රමය
ද්‍රව්‍ය අයිතම විශාල සංඛ්‍යාවක්‌ ඇති ආයතන බොහෝ විට තොග පාලනය සඳහා ABC විශ්ලේෂණ ක්‍රමය යොදා ගනී. මෙම විශ්ලේෂණය ද්‍රව්‍ය අයිතමයන්ගේ වටිනාකම හා අවශ්‍ය ඉඩකඩ මත සිදු වේ.

  • වටිනාකමෙන්‌ වැඩි එහෙත්‌ අයිතම සංඛ්‍යාවෙන්‌ අඩු තොග A වශයෙන්‌ ද මධ්‍යස්ථ වටිනාකමක්‌ සහිත, මධ්‍යස්ථ අයිතම සංඛ්‍යාවක්‌ සහිත තොග B වශයෙන්‌ ද, අඩු වටිනාකමන්‌ සහිත වැඩි අයිතම සංඛ්‍යාවක්‌ සහිත තොග C වශයෙන්‌ ද වෙන්‌ කර ගෙන තොග පාලනය කිරීම මෙම ක්‍රමයේ දී සිදු වේ. මෙම අදහස පහත වගුව ඇසුරින්‌ ද පැහැදිලි කළ හැකි ය.

ද්‍රව්‍ය අයිතම අවශ්‍ය ගබඩා ප්‍රමාණය වටිනාකම
A 10% 70%
B 30% 20%
C 60% 10%
ABC විශ්ලේෂණ සටහන

ද්විත්ව භාජන ක්‍රමය
විශාල හා කුඩා වශයෙන්‌ භාජන දෙකක යම්‌ වර්ගයක තොග රඳවා පළමු ව විශාල භාජනයේ තොග භාවිතා කර එය අවසන්‌ වූ පසු නැවත තොග ඇණුවුම්‌ කර එම තොග ලැබෙන තෙක්‌
කුඩා භාජනයේ තොග භාවිත කිරීමෙන්‌ තොග පාලනය කිරීම ද්විත්ව භාජන ක්‍රමය ලෙස හඳුන්වයි. ඇණවුම්‌ කරන ලද තොග ලැබුණු විට මුලින්‌ ම කුඩා භාජනය පුරවා තබා පසුව විශාල භාජනය පුරවා පාවිච්චියට ගැනීම මෙහි විශේෂ ලක්ෂණයකි.

අඛණ්ඩ ව තොග වාර්තා කිරීමේ ක්‍රමය
තොගයෙහි ඇති වන වෙනස්වීම්‌ එලෙසින්‌ ම වාර්තා කරන ඕනෑම අවස්ථාවක ගබඩාවේ තිබෙන ශේෂය දන ගත හැකි ආකාරයට තොග වාර්තා කිරීම අඛණ්ඩ තොග වාර්තා කිරීමේ
ක්‍රමය ලෙස හැඳින්වේ. නිදසුන්‌, රාක්ක පත්‍රය (Bincard) මේ ක්‍රමයේ දී ඒ ඒ ද්‍රව්‍ය අයිතමය වෙනුවෙන්‌ වෙන්‌ වෙන්‌ වූ රාක්ක පත්‍ර භාවිත කරමින්‌ තොග ලැබීම්‌ හා නිකුත්‌ කිරීම්‌ ඒ අවස්ථාවේදී ම එහි සටහන්‌ කරනු ලබයි.

පරිගණක වැඩ සටහන්‌
තොග පාලනය සඳහා නිපදවා ඇති පරිගණක මෘදුකාංග භාවිත කිරීම, පරිගණක වැඩසටහන්‌ මගින්‌ තොග පාලනය කිරීම වේ.

JIT ක්‍රමය
නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය අවශ්‍ය වේලාවට නිවැරදි ප්‍රමාණයෙන්‌ නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියට එකතු කිරීම හා නිමැවුම එසැනින්ම වෙළෙඳ පොළට ඉදිරිපත්‌ කිරීමේ ක්‍රමය යි. අමුද්‍රව්‍ය හා නිමිද්‍රව්‍ය තොග ශුන්‍ය ලෙස පවත්වා ගනිමින්‌ ගබඩා පිරිවැය අවම කර ගැනීමට උපයෝගී කර ගන්නා ක්‍රමයක්‌ ලෙස ද මෙම ක්‍රමය හැඳින්විය හැකිය.

නිෂ්පාදන පිරිවැය තුළ සැලකිය යුතු කොටසක්‌ ඇතුළත්‌ වන්නේ ගබඩා පිරිවැය වන බැවින්‌ අමුද්‍රව්‍ය මෙන්ම නිමි භාණ්ඩ ද ගබඩා කිරීමක්‌ සිදු නොවන බැවින්‌ , ගබඩා පිරිවැය අවම
කරමින්‌ JIT ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක වේ.
ප්‍රශස්ත තොග මට්ටම
Topic Progress Bar
0%
පරිශිලකයන් විසින් ලියන ලද ලිපි.
පාඩම.

තොග මට්ටම්‌ ගණනය කිරීමේ දී සැලකිල්ලට ගත යුතු කරුණු කිහිපයක්‌ පහත දැක්වේ

  • කාලච්ඡේදයට අදාළ ද්‍රව්‍ය පරිභෝජනය (භාවිතය)
  • යළි ඇණවුම්‌ කාලය
  • යළි ඇණවුම්‌ ප්‍රමාණය

ද්‍රව්‍ය පරිභෝජනය
දිනක, සතියක, මාසයක ආදී වශයෙන්‌ කිසියම්‌ නිශ්චිත කාලච්ඡේදයක නිෂ්පාදන කටයුතු සඳහා හෝ අලෙවි කටයුතු සඳහා ද්‍රව්‍ය ප්‍රමාණය කාලච්ඡේදයට අදාළ ද්‍රව්‍ය පරිභෝජනය ලෙස හැඳින්වේ. ආයතනයේ නිෂ්පාදන හෝ අලෙවි ප්‍රමාණයෙහි ඇති වන වෙනස්වීම්වලට අනුව මෙම පරිභෝජනය,

  • උපරිම පරිභෝජන ප්‍රමාණය
  • අවම පරිභෝජන ප්‍රමාණය
  • සාමාන්‍ය පරිභෝජන ප්‍රමාණය
(උපරිම පරිභෝජන ප්‍රමාණය + අවම පරිභෝජන ප්‍රමාණය)
                                         2

ලෙස නිගමනය කළ හැකිය.


ඇණවුුම් කාලය (පොරොත්තු කාලය)
ද්‍රව්‍ය ඇණවුම්‌ කළ අවස්ථාවේ සිට එම ද්‍රව්‍ය ගබඩාවට ලැබීම තෙක්‌ ගත වන කාලය යළි ඇණවුුම් කාලය (පොරොත්තු කාලය) ලෙස හැඳින්වි හැකි ය. මෙම කාලය ද විවිධ හේතු මත වෙනස්‌ විය හැක.
අවම ඇණුම්‌ කාලය, සාමාන්‍ය ඇණවුම්‌ කාලය ලෙස නිගමනය කළ හැකිය.

ආර්ථික ඇණවුම් ප්‍රමාණය (EOQ)
තොග පවත්වා ගෙන යාමේ හා ඇණවුම්‌ කිරීමේ පිරිවැය අවම වන පරිදි එක්‌ ඇණවුමක අතුළත්‌ ඒකක සංඛ්‍යාව ආර්ථික ඇණවුම් ප්‍රමාණය (EOQ) ලෙස ද හැඳින්වේ.

ප්‍රශස්ත තොග මට්ටම්‌ පවත්වා ගෙන යාමේ දී තීරණාත්මත තොග මට්ටම්‌ කිහිපයක්‌ පහත දැක්වේ.

  • යළි ඇණවුම්‌ මට්ටම (Re-order Level)
  • අවම තොග මට්ටම (Minumum Stock Level)
  • උපරිම තොග මට්ටම (Maximun Stock Level)

යළි ඇණවුම්‌ තොග මට්ටම - (Re-order Level)
ව්‍යාපාරයක නිෂ්පාදන හෝ විකිණිමේ කටයුතු සඳහා තොග පාවිච්චි කිරීමත්‌ සමග ක්‍රමයෙන්‌ තොගය අඩු වන විටදි දී නැවත ඇණවුමක්‌ කළ යුතු යයි ආයතනය විසින්‌ තීරණය කර තොග මට්ටම යළි ඇණවුම්‌ තොග මට්ටම ලෙස හැදින්වේ. 

යළි ඇණවුම්‌ මට්ටම්‌ පහත ආකාරයට ගණනය කළ හැකිය.
යළි ඇණවුම්‌ මට්ටම = උපරිම තොග භාවිතය X උපරිම ඇණවුම්‌ කාලය

අවම තොග මට්ටම - (Minumum Stock Level)
ව්‍යාපාරයක ද්‍රව්‍ය තොග යම්‌ මට්ටමකට වඩා අඩු වීමට ඉඩ නොහැරේ ද, එම තොග මට්ටම අවම තොග මට්ටම ලෙස හැඳින්වේ. අඛණ්ඩ ව නිෂ්පාදන හෝ අලෙවි කටයුතු සිදු කිරීමට මෙම තොග මට්ටම පවත්වා ගත යුතු ය.
අවම තොග මට්ටමට වඩා ගබඩාවේ තොගය පහළ ගියහොත්‌ පහත අවාසිදායක ප්‍රතිඵල ඇති විය හැකි ය.
  • නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය අබණ්ඩ ව සිදු කිරීමට නොහැකි වීම.
  • යන්ත්‍ර සූත්‍ර හා සේවකයන්‌ ව්‍යාපාරයට අක්‍රීය පිරිවැයක්‌ ඇති වීම
  • හදිසි ඇණවුම්‌ සපුරා ලීමට නොහැකි වීම
  • ව්‍යාපාරයට ඇණවුම්‌ නොලැබී යාම

අවම තොග මට්ටම පහත ආකාරයට ගණනය කළ හැකි ය.
අවම තොග මට්ටම = යලි ඇණවුම්‌ මට්ටම - (සාමාන්‍ය තොග භාචිතය X සාමාන්‍ය ඇණවුම්‌ කාලය)

උපරිම තොග මට්ටම - (Maximun Stock Level)
ආයතනයේ කිසියම්‌ ද්‍රව්‍යයකට අදාළ තොග යම්‌ මට්ටමකට වඩා වැඩි වීමට ඉඩ නොහැරේ ද? එම තොග මට්ටම උපරිම තොග මට්ටම ලෙස හැඳින්වේ. ගබඩාවක තිබිය හැකි උපරිම තොග ප්‍රමාණය මෙය වන අතර එම ප්‍රමාණය ඉක්මා තොග රැස්‌ කිරීම යෝග්‍ය නොවේ. එහි දී පහත අවාසිදායක ප්‍රතිඵල ඇති විය හැකි ය.

  • තොග නශ්‍ය විම, යල්‌ පැනීම, හානිවීම සිදු වීම
  • ගබඩා පිරිවැය, ආරක්ෂා කිරීමේ පිරිවැය ඉහළ යාම
  • කාරක ප්‍රාග්ධන දුෂ්කරතා ඇති වීම

උපරිම තොග මට්ටම පහත ආකාරයට ගණනය කළ හැකිය.
උපරිම තොග මට්ටම = යළි ඇණවුම්‌ මට්ටම - (අවම තොග භාවිතය X අවම ඇණවුම්‌ කාලය) + යළි ඇණවුම්‌ ප්‍රමාණය

විවිධ තොග මට්ටම්‌ පහත ආකාරයට ප්‍රස්තාරිකව ව නිරුපණය කළ හැකි ය.

විවිධ තොග මට්ටම් පහත ආකාරයට ප්‍රාස්තාරික ව නිරූපණය කළ හැකි ය.

text{font-family:'Noto Sans Sinhala','Arial Unicode MS',sans-serif;} තොග මට්ටම යළි ඇණවුම් ලක්ෂ්‍යය අවම තොග මට්ටම Q₄ Q₃ Q₂ Q₁ T කාලය 0
විවිධ තොග මට්ටම් ප්‍රාස්තාරික නිරූපණය

අවම තොග මට්ටම (Minimum Stock Level)

  • Q1 - අවම තොග මට්ටම (Minimum Stock Level)
  • Q2 - පොරොත්තු කාල ඉල්ලුම (Lead Time Demand)
  • Q3 - යළි ඇණවුම් ප්‍රමාණය (Reorder Quantity)
  • Q4 - උපරිම තොග මට්ටම (Maximum Stock Level)
  • T - චක්‍රීය කාලය (Cycle Time)
  • T1 - පොරොත්තු කාලය (Lead Time)
ආර්ථික ඇණවුම් ප්‍රමාණය
Topic Progress Bar
0%
පරිශිලකයන් විසින් ලියන ලද ලිපි.
පාඩම.

ආයතනයක මුළු තොග පිරිවැය තොග ඇණවුම්‌ කිරීමේ පිරිවැය හා තොග පවත්වා ගෙන යාමේ පිරිවැය වශයෙන්‌ කොටස්‌ දෙකකින්‌ සමන්විත වේ.

තොග ඇණවුම්‌ කිරීමේ පිරිවැය
ඇණවුම් පිළියෙල කිරීමේ වියදම්‌, ද්‍රව්‍ය පරික්ෂා කිරීමේ වියදම්‌, ද්‍රව්‍ය ගෙන ඒමේ වියදම්‌ ආදිය තොග ඇණවුම්‌ කිරීමේ පිරිවැයට නිදසුන්‌ ලෙස ඉදිරිපත්‌ කළ හැකි ය.

තොග පවත්වා ගෙන යාමේ පිරිවැය
ගබඩාවට තොග ලැබූ අවස්ථාවේ සිට ගබඩාවෙන්‌ තොග නිකුත්‌ කිරීම තෙක්‌ (නිෂ්පාදන අංශයට හෝ අලෙවි අංශයට මාරු කිරීම තෙක්‌) සියලු වියදම්‌ තොග පවත්වාගෙන යාමේ වියදම්‌ වේ. ගබඩා වියදම්‌, ගබඩා විදුලිය ගාස්තු, ද්‍රව්‍ය එහා මෙහා කිරීමේ වියදම්‌ , ගබඩා මුරකරුගේ වේතන, ගබඩා රක්ෂණ ගාස්තු, තොග වාර්තා තබා ගැනීමේ වියදම්‌, තොග හානි වියදම්‌ ආදිය තොග පවත්වා ගෙන යාමේ පිරිවැයට නිදසුන්‌ ලෙස ඉදිරිපත්‌ කළ හැකි ය.

  • ආයතනයක තොග සම්බන්ධ මුළු පිරිවැය අවම වන පරිදි වරකට ඇණවුම්‌ කළ යුතු තොග ඒකක ප්‍රමාණය ආර්ථීක ඇණවුම් ප්‍රමාණය (EOO) වේ.

  • පහත සඳහන්‌ සමීකරණයෙන්‌ ද ආර්ථික ඇණවුම්‌ ප්‍රමාණය ගණනය කළ හැකිය.


    EOQ - ආර්ථික ඇණවුම්‌ ප්‍රමාණය
    c - 
    එක්‌ ඇණවුමක්‌ සඳහා පිරිවැය
    d - වාර්ෂික තොග අවශ්‍යතාව (ප්‍රමාණය)
    h - එක්‌ ඒකකයක්‌ කාලච්ඡේදයක්‌ (වර්ෂයක්‌ ) තුළ පවත්වාගෙන යාමේ පිරිවැය




නිමැවුම්වල ගුණාත්මක බව තහවුරු කරගැනීම සඳහා තත්ත්ව පාලන ක්‍රම
Topic Progress Bar
0%
පරිශිලකයන් විසින් ලියන ලද ලිපි.
පාඩම.

ගුණත්වය (Quality) නැතහොත්‌ තත්ත්වය යනුවෙන්‌ අදහස්‌ කෙරෙන්නේ පාරිභෝගික අවශ්‍යතා හා වුවමනා තෘප්තිමත්‌ කිරීමට භාණ්ඩයකට හෝ සේවාවකට ඇති හැකියාවයි.

භාණ්ඩයේ ගුණත්වය අංගෝපාංග කීපයකින්‌ සමන්විත වේ.

  • මනා ක්‍රියාකාරිත්වය
  • කල්පැවැත්ම
  • විශ්වාසවන්තභාවය
  • ප්‍රමිතියට අනුකූල වීම
  • උචිත බව
  • ආරක්ෂිත බව

ගුණත්වයට බලපාන අංගෝපාංග භාණ්ඩයේ හෝ සේවාවේ ස්වභාවය අනුව වෙනස්‌ වේ.

තත්ත්ව පාලනය
නිෂ්පාදන ආයතනයක්‌ විසින්‌ ස්ථාපිත කෙරෙන ප්‍රමිතිවලට අනුකුල ව නිෂ්පාදනය සිදුවන්නේ ද යන්නත්‌ අවම නෛතික අවශ්‍යතාවලට අනුව නිෂ්පාදනය සිදු කරනු ලබන්නේ ද යන්නත්‌ තහවුරු කර ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය තත්ත්ව පාලනය හෙවත්‌ ගුණත්ව පාලනය යනුවෙන්‌ හැඳින්වේ. ගුණත්ව පාලනය සඳහා නියැදි පරික්ෂාව, යෙදවුම්‌ නිමැවුම්‌ පරික්ෂාව වැනි ක්‍රියාමාර්ග යොදා ගනු ලබයි.

පහත සඳහන්‌ හේතූන්‌ මත ආයතනයකට ගුණත්ව පාලනය වැදගත්‌ වේ.

  • නියමිත ගුණත්වයෙන්‌ යුතූ භාණ්ඩ සැපයිය හැකි වීම.
  • හානිවීම හා පලුදුවීම්‌ අඩුකර ගැනීමට හැකිවීම නිසා අපතේ යාම අඩු කර ගත හැකි වීම.
  • තරගකාරිත්වයට සාර්ථක ව මුහුණ දීමට හා අඛණ්ඩව වෙළෙඳපොළ තුළ රැදී සිටීමට හැකි වීම.
  • පාරිභෝගික තෘප්තිය උපරිම වීම නිසා පාරිභෝගික හා පක්ෂපාතිත්වය වර්ධනය වීම.
  • නීතිමය තත්ත්වයන්ට අනුව කටයුතු කළ හැකි වීම.
  • ලාහදායිත්වය වර්ධනය වීම හා ව්‍යාපාරයේ පැවැත්ම ස්ථාවර වීම
  • ආයතනයේ සමස්ත පිරිවැය අවම වීම
  • වෙළෙඳපොළට පහසුවෙන්‌ පිවිසිය හැකිවීම

තත්ත්ව පාලනය සඳහා භාවිත කළ හැකි ශිල්පීය ක්‍රම කීපයක්‌ පහත දැක්වේ.

  • තත්ත්ව කව - Quality Circles
  • ශුන්‍ය දෝෂ - Zero Defects
  • තත්ත්ව ආරක්ෂණය - Quality Assurance
  • ගුණත්ව ප්‍රමිති - Quality Standards
  • සංඛ්‍යානමය ක්‍රියාවලි පාලනය - Statisticals Process Control
තත්ත්ව කව - Quality Circles
එක ම කාර්යක නියැළි සේවකයින්‌ කුඩා කණ්ඩායම්‌ වශයෙන්‌ එක්‌ වී සාකච්ඡා මගින්‌ ඔවුන්‌ මුහුණපාන ගැටළු (රැකියාව හා කාර්ය සම්බන්ධ) හඳුනා ගෙන ඒ සඳහා විසඳුම්‌ ඉදිරිපත්‌ කිරීම තත්ත්ව කව මගින්‌ සිදු වේ.

ශුන්‍ය දෝෂ - Zero Defects
සෑම නිෂ්පාදිතයක්‌ ම දෝෂවලින්‌ තොර ව නිෂ්පාදනය කෙරෙන බව සහතික කිරීම ශුන්‍ය දෝෂ ක්‍රමය ලෙස හැඳින්වේ. ඒ අනුව යම්‌ වරදක්‌ වැළැක්විය නොහැකි යැයි පිළිගැනීමට වඩා ප්‍රථම වතාවට ම නිවැරදි ව කිරීමට වග බලා ගැනීම ශුන්‍ය දෝෂ ශිල්ප ක්‍රමය මගින්‌ සිදු කෙරෙයි.

තත්ත්ව ආරක්ෂාව - Quality Assurance
නිෂ්පාදිතයේ ගුණත්වය තහවුරු කර ගැනීම සඳහා නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ සෑම අදියරක්‌ ම විධිමත්‌ පරීක්ෂාවකින්‌ යුතු ව සිදු කිරීමට ගනු ලබන ක්‍රියාපිළිවෙත් තත්ත්ව ආරක්ෂාව ලෙස හැඳින්වේ. මෙහි අරමුණ වන්නේ ගැටලු සෙවීමට වඩා ගැටලු සිදුවීම්‌ වැළැක්වීමයි. භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය කිරීමේ දී තත්ත්ව පාලක පරීක්ෂකවරුන්‌ විසින්‌ සිදූ කරනු ලබන පාලනයට අමතර ව සේවකයින්‌ විසින්‌ තමන්‌ ඉටු කරන කාර්ය පරික්ෂාවට ලක්‌ කිරීම, නිෂ්පාදන සඳහා වගකීම්‌ සහතික ලබා දීම, ඡාතික හා අන්තර්ජාතික ප්‍රමිත ලබා ගැනීම මගින්‌ මෙම කාර්ය සිදු කරයි.

ගුණත්ව ප්‍රමිති - Quality Standards
ජාතික හෝ ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතිවලට අනුව නිෂ්පාදන කටයුතු සිදු කිරීම, ගුණත්ව ප්‍රමිති 
අනුගමනය කිරීම යන්නෙන්‌ අදහස්‌ වේ. එමගින්‌ ගුණත්වය පිළිබඳ ව පාරිභෝගිකයාගේ විශ්වාසය දිනා ගත හැකිවේ.

සංඛ්‍යානමය තත්ත්ව පාලනය - Statisticals Process Control
නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ කාර්ය සාධනය පිළිබඳ ව දත්ත රැස්කර ඒවා රැප සටහන්‌, වගු හා 
ප්‍රස්තාර මගින්‌ අදාළ පාර්ශ්ව වෙත සන්නිවේදනය කිරීම සංඛ්‍යානමය තත්ත්ව පාලනයේ දී සිදු කෙරේ.
මෙහෙයුම් ඵලදායිතාව වර්ධනය කරගැනීම සඳහා ඇති ප්‍රවේශ
Topic Progress Bar
0%
පරිශිලකයන් විසින් ලියන ලද ලිපි.
පාඩම.

ඵලදායිතාව යනු
නිශ්චිත කාලසීමාවක්‌ තුළ ආයතනයක යෙදවුම්‌ හා නිමැවුම්‌ අතර පවතින අනුපාතික සම්බන්ධතාව ඵලදායිතාව ලෙස හැඳින්විය හැකි ය. නිෂ්පාදනයේ කාර්යක්ෂමතාව මැනීමේ වැදගත්‌ මිනුමක්‌ ලෙස ඵලදායිතාව යොදා ගත හැකිය.

ඵලදායිතාව ව්‍යාපාරයකට වැදගත්වීමට හේතු කිහිපයක්‌ දැක්විය හැකිය.

  • ව්‍යාපාරයේ සම්පත්‌ බෙදා හැරීම පිළිබඳ තීරණ ගැනීමට
  • ව්‍යාපාරය පුළුල් කිරීම පිළිබඳ තීරණ ගැනීමට
  • සෙසු සමාන ආයතන සමග ඵලදායිතාව සංසන්දනය කිරීමට
  • ව්‍යාපාර ආයතනයේ ප්‍රගතිය අවබෝධ කර ගැනීමට
ඵලදායිතාව වර්ධනය කර ගත හැකි ක්‍රම
  • යෙදවුම්‌ ස්ථාවර ව තබා ගෙන නිමැවුම වැඩි කිරීම.
  • නිමැවුම්‌ ස්ථාවර ව තබා ගෙන යෙදවුම්‌ අඩු කිරීම.
  • යෙදවුම්‌ අඩු කිරිම හා නිමැවුම්‌ වැඩි කිරීම.
  • යෙදවුම්‌ අඩු කරනවාට වඩා අඩු වේගයකින්‌ නිමැවුම්‌ අඩු කිරීම.
  • යෙදවුම්‌ වැඩි කරනවාට වඩා වැඩි වේගයකින්‌ නිමැවුම්‌ වැඩි කිරීම.

ඵලදායිතාව මැනීමේ දී ප්‍රධාන වශයෙන්‌ පූර්ණ ඵලදායිතාව සහ ආංශික ඵලදායිතාව ලෙස ආකාර දෙකකට මැනිය හැකි ය.

පූර්ණ ඵලදායිතාව 
යෙදවුම්‌
නිමැවුම්‌


අමු ද්‍රව්‍ය ඵලදායිතාව
නිමැවුම්‌
අමුද්‍රව්‍ය

ග්‍රම ඵලදායිතාව
නිමැවුම්
ශ්‍රම පැය ගණන


යන්ත්‍ර සූත්‍ර ඵලදායිතාව 
නිමැවුම්
යන්ත්‍ර සූත්‍ර යෙදවුම්‌

ද්‍රව්‍ය ඵලදායිතාව වර්ධනය කර ගත හැකි ආකාර

  • ඉහළ තත්ත්වයෙන්‌ යුත්‌ අමුද්‍රව්‍ය යොදා ගැනීම.
  • අපතය හා නාස්තිය අවම කර ගැනීම.
  • ප්‍රශස්ත ආකාරයෙන්‌ ද්‍රව්‍ය තොග පවත්වා ගෙන යාම.
  • ද්‍රව්‍ය නැවත නැවත භාවිතයට ගැනීම හා ප්‍රතිචක්‍රීකරණය.

යන්ත්‍ර ඵලදායිතාව වර්ධනය කර ගත හැකි ආකාර

  • දියුණු තාක්ෂණික උපකරණ සහිත යන්ත්‍ර යොදා ගැනීම.
  • අබලන්‌ නොවූ යන්ත්‍ර යොදා ගැනීම.
  • නිසි පරිදි නඩත්තු කිරීම.

ග්‍රම ඵලදායිතාව වර්ධනය කර ගත හැකි ආකාර

  • පුහුණු සේවකයින්‌ යොදා ගැනීම.
  • මුල්‍ය හා මුල්‍ය නොවන සේවක දිරිගැන්වීම යොදා ගැනීම.
  • තත්ත්ව කව යොදා ගැනීම.
  • මනා සේවක සම්බන්ධතා පවත්වා ගැනීම.

ඵලදායිතාව වර්ධනය කර ගත හැකි නව නිෂ්පාදන තාක්ෂණ ශිල්ප ක්‍රම
මහා පරිමාණ නිෂ්පාදන ආයතනවල මෙහෙයුම් කළමනාකරණ ක්‍රියාවලිය වඩා කාර්යක්ෂම කර ගැනීමට යොදා ගැනෙන නව නිෂ්පාදන ක්‍රම කිහිපයකි.
  • පරිගණක ආධාරක නිර්මාණ /මෝස්තරකරණ ක්‍රමය – Computer Aided Design (CAD)
  • පරිගණක ආධාරක නිෂ්පාදන ක්‍රමය – Computer Aided Manufacturing (CAM)
  • පරිගණක සමෝධානික නිෂ්පාදන ක්‍රමය – Computer Integrated Manufacturing (CIM)
  • පරිගණක අංකිත පාලනය – Computerized Numerical Control (CNC)
පරිගණක ආධාරක නිර්මාණකරණය /මෝස්තරකරණ ක්‍රමය
  • පරිගණක රූ සටහන් (Computer Graphic) යොදා ගනිමින් නිෂ්පාදිත සැලසුම් කිරීම පරිගණක ආධාරක නිර්මාණකරණය (CAD) ලෙස හඳුන්වයි. පරිගණක නිර්මාණ ශිල්පියා විසින් අදාළ පරිගණක වැඩසටහන උපයෝගී කර ගනිමින් භාණ්ඩ මෝස්තර සැකසීම කරනු ලබයි. කොළයක අඳින ලද රූ සටහනකට වඩා විවිධ පැතිකඩවලින් නැරඹිය හැකි වන පරිදි පරිගණක තීරයක නිර්මාණය සිදු කළ හැකි ය.
  • පවත්නා නිෂ්පාදිත නවීකරණයටත්, නව නිෂ්පාදිත නිර්මාණයටත්, නිෂ්පාදිත පරීක්ෂාවටත්, පරිගණක තාක්ෂණය යොදා ගැනීම CAD ක්‍රමයේ දී සිදු වේ. නිෂ්පාදන ඉංජිනේරුවරු නිෂ්පාදිතවල ආකෘති නිර්මාණයටත්, ඒවා විවිධ කෝණයන්ගෙන් විග්‍රහ කිරීමටත් CAD යොදා ගනී.

නිදසුන්: AutoCAD මඟින් නිවාස සැලසුම් කිරීම, ගුවන් යානා නිපදවන විශාල ආයතන, ඇඳුම් මැසීමේ යෙදී සිටින ආයතන

පරිගණක ආධාරක නිෂ්පාදන ක්‍රමය
  • නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය කළමනාකරණයට පරිගණක වැඩසටහන් යොදා ගැනීමේ ක්‍රමයයි. බොහොවිට ප්‍රවාහ නිෂ්පාදන ක්‍රමයේ දී මෙම ක්‍රමය භාවිත කරයි. නිතර නිතර සිදු කළ යුතු දෘඪ කාර්යන් සඳහා මෙන්ම අනතුරු සහිත කාර්යන් සඳහා ද (රොබෝ තාක්ෂණය යොදා ගැනීම) ඉතා ම සියුම් නිෂ්පාදන කාර්යන් සඳහා ද පරිගණක ආධාරක නිෂ්පාදන ක්‍රමය යොදා ගනී.

නිදසුන්: මෝටර් රථ නිෂ්පාදනයේ දී මෙන්ම අලුත්වැඩියා කටයුතුවල දී භාවිත කිරීම.

පරිගණක සමෝධානික නිෂ්පාදනය
  • නිෂ්පාදිත නිර්මාණය කිරීමටත්, නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය කළමනාකරණයටත් පරිගණක යොදා ගැනීමේ ක්‍රමය යි. එනම් නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය සංවර්ධනය කිරීම සහ පාලනය කිරීම සඳහා යොදා ගනු ලබන පරිගණක තාක්ෂණ ශිල්ප ක්‍රමය යි.
  • මෙම ක්‍රමය මඟින් පුද්ගලයෙකුට වුව ද කර්මාන්තශාලාවක් නියාමනය කළ හැකියාව ඇත. පරිගණක තීරයක දිස්වන ක්‍රියාකාරකම් නිරීක්ෂණය කොට පරිගණක යතුරු පුවරුවක විධානයක් මඟින් නිෂ්පාදන අපගමනයන් නිවැරදි කළ හැකි ය.
පරිගණක අංකිත පාලනය
  • සංවිධානයට මෙහෙයුම් කටයුතු ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා පරිගණක වැඩසටහන් මඟින් පාලනය වන යන්ත්‍ර වේ.
  • නිෂ්පාදනාගාරයේ භාවිතා කරන යන්ත්‍ර වල ක්‍රියාකාරිත්වය පරිගණක මඟින් අංකිත ක්‍රමයට පාලනය කිරීම මේ ක්‍රමය මගින් සිදු වේ. නිෂ්පාදනය යාන්ත්‍රීකරණය වීම නිසා භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය බෙහෙවින් කාර්යක්‍ෂම වී තිබේ.

නිදසුන්: වාහන අලුත්වැඩියාව, ලියවන පට්ටල් (Lathe Machines), කැපීම් යන්ත්‍ර (Cutters) වැනි යන්ත්‍රවල ක්‍රියාකාරිත්වය නිශ්චිත කාලයක දී (Timing) පරිගණක ගත වැඩසටහන් මඟින් පාලනය කිරීම.

නව තාක්ෂණය යොදා ගැනීම මඟින් ව්‍යාපාරවලට අත්වන ප්‍රතිලාභ
  • නාස්තිය අවම වීම.
  • නව නිෂ්පාදිත වෙළෙඳ පොළට හඳුන්වා දීමට හැකි වීම.
  • නිෂ්පාදිතවල ගුණත්වය ඉහළ යාම.
  • කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ යාම.
  • සේවකයන් අඩු ප්‍රමාණයක් යොදා ගැනීම හැකි වීම.
  • හිතකර වැඩ පරිසරයක් නිර්මාණය වීම.
  • නිෂ්පාදන ධාරිතාව වැඩි වීම.
  • මහා පරිමාණ නිෂ්පාදන පිරිමැසුම් ලබා ගත හැකි වීම.
නව තාක්ෂණය යොදා ගැනීමේ ගැටලු
  • තාක්ෂණය ශීඝ්‍රයෙන් වෙනස් වීම.
  • විශාල ආයෝජනයක් අවශ්‍ය වීම.
  • පරිසර දූෂණය මඟින් ඇති කරන ගැටලු.
  • හදිසි තාක්ෂණ බිඳවැටීම් හා දෝෂ ඇති වීම නිසා නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියම අඩාල වීම.
  • පුහුණු ශ්‍රමිකයින් නොමැති වීම.