අධ්යාපන ලෝකයට
ඔබේ දැනුම වර්ධනය කරගන්නා ගමන අදම අරඹන්න. නව තාක්ෂණය සමඟ පෙරට යන්න.
සාදරයෙන් පිළිගනිමු!
ඇතුලත් වීමට ඔබගේ ගිණුමේ තොරතුරු ලබා දෙන්න
ආර්ථික වර්ධනය යනු මූර්ත දළ ජාතික නිෂ්පාදනයෙහි අඛණ්ඩ වර්ධනයවීමක් වන අතර ආර්ථිකයේ නිෂ්පාදන විභවතාවයෙහි දිගු කාලීන ප්රසාරණයක් මෙයින් පිළිබිඹු කරන බව.
මෙමගින් ආර්ථිකයෙහි භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය පිළිබඳ ප්රමාණාත්මක වෙනස්වීමක් පිළිබිඹු කරන බව.
ආර්ථික වර්ධනය හා ආර්ථික වර්ධන අනුපාතිකය අතර පැහැදිලි වෙනසක් දක්නට තිබෙන බව.
ආදායම් විෂමතා, දරිද්රතාව සහ විරැකියාව යන ප්රශ්නයන් හි අඩුවැඩි මට්ටම තීරණය කිරීමෙහි ලා ආර්ථික වර්ධනය ද සැලකිය යුතු අයුරින් බලපෑම් කරන බව.
ආර්ථික වර්ධනයට හේතු පහත සඳහන් පරිදි දැක්විය හැකි බව.
ආර්ථික වෘද්ධිය සම්බන්ධ විවිධ න්යාය පවතින බව.
ආර්ථික වර්ධනය මැනිය හැකි බව.
ආර්ථික වර්ධනයක් සමග ආර්ථික ව්යුහය වෙනස්වන බව.
ආර්ථික වෘද්ධියේ වාසි පහත පරිදි දැක්විය හැකි බව.
ආර්ථික වර්ධනයේ පිරිවැය පහත පරිදි දැක්විය හැකි බව.
ආර්ථික සංවර්ධනය සඳහා ආර්ථික වෘද්ධියත් සමග පහත සඳහන් කොන්දේසි ඉටුවිය යුතු බව.
ආර්ථිකයේ සංවර්ධනය මැනීමට සහ සංයුක්ත දර්ශක යොදාගන්නා බව.
ආර්ථික සංවර්ධනයේ එක් එක් අංශ වල ප්රගතිය වෙන්වෙන් වශයෙන් මැනීමට තනි දර්ශක යොදාගන්නා බව.
නිදසුන් :
ආර්ථික සංවර්ධනයේ සමස්ත ප්රගතිය මැනීමට සංයුක්ත දර්ශක යොදාගන්නා අතර තනි දර්ශක කිහිපයක් යොදාගෙන සංයුක්ත දර්ශක සකස් කර ඇති බව.
නිදසුන් :
පුද්ගලයකුට රටේ නිමැවුමෙන් හිමිවන ප්රමාණය පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදනයෙන් මැනිය හැකි බව.
පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදනයෙන් සංවර්ධනයේ සෑම අංශයක්ම නියෝජනය නොවන නිසා ආර්ථික සංවර්ධනය මැනීමට පරිපූර්ණ මිණුමක් නොවන බව.
සංවර්ධනය මැනීමේ ලා ආර්ථිකමය දර්ශකයන්ට අතිරේක ව සමාජීය නිර්ණායකයන් ද ඒකාබද්ධ කොට වඩා පරිපූර්ණ සංවර්ධන දර්ශකයන් මෑත කාලයේදී හඳුන්වා දී ඇති බව.
ආර්ථික සංවර්ධනය පිළිබඳ ව නව අර්ථකතනයකින් භෞතික ජීවන තත්ත්ව දර්ශකය නිර්මාණය කරඇති බව.
මෙම දර්ශකයට පහත සඳහන් නිර්ණායක ඇතුළත් වන බව.
ඉහත නිර්ණායක අනුව දර්ශකයට ලැබෙන අගය 100ට ආසන්න රටේ ජීවන තත්ත්වය ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර දර්ශකයට ලැබෙන අගය 0 ට ආසන්න රටේ ජීවන තත්ත්වය පහළ මට්ටමක පවතින බව.
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩපිළිවෙල මගින් 1990 දී මානව සංවර්ධන දර්ශකය හඳුන්වා දුන් බව.
මෙයට අදාළ දර්ශක තුනක් පවතින බව.
මානව සංවර්ධනය අනුව පහත පරිදි රටවල් බෙදා වෙන් කරන බව.
| මානව සංවර්ධන මට්ටම | අගය |
|---|---|
| ඉතා ඉහළ මානව සංවර්ධනය සහිත රටවල් | 0.900 සහ ඊට වැඩි |
| ඉහළ මානව සංවර්ධනය සහිත රටවල් | 0.800 - 0.899 |
| මධ්යම මානව සංවර්ධනය සහිත රටවල් | 0.500 - 0.799 |
| පහළ මානව සංවර්ධනය සහිත රටවල් | 0.000 - 0.499 |
ආර්ථික සංවර්ධනය, සමාජ සංවර්ධනය හා පරිසර ආරක්ෂණය තුළින් අත්කර ගන්නා දියුණුව චිරස්ථායී සංවර්ධනය හෙවත් තිරසාර සංවර්ධනය බව.
වර්තමානයේ තිරසාර සංවර්ධන ප්රවේශයට රටවල් අවතීර්ණ වීමට හේතු පහත දැක්වෙන බව.
පාරිසරික සම්පත් භාවිතය හා ස්වාභාවික සිදුවන උපද්රවයන් ද තිරසාර සංවර්ධන ප්රවේශයට බලපෑම් එල්ල කරන අතර ඒවාට නිදසුන් පහත දැක්වෙන බව:
තිරසාර සංවර්ධනය සඳහා අවශ්ය කෙරෙන ප්රාග්ධනය ස්වරූප පහත දැක්වෙන බව:
ස්වභාවික සම්පත් ක්ෂය වීම ද පරිසරයට හානි පැමිණීම ද අවම කිරීම සඳහා රටවල් අන්තර්ජාතික වශයෙන් ද දේශීය වශයෙන් ද විවිධ වැඩසටහන් ක්රියාත්මක කිරීම ආරම්භ කර ඇති අතර ඒවාට නිදසුන් පහත දැක්වෙන බව:
වර්තමාන පරපුර භුක්ති විඳින සම්පත් ඒ ආකාරයෙන්ම අනාගත පරපුරට භුක්ති විඳීමට ඇති අයිතිය අහිමි නොවන ලෙස, වර්තමාන පරපුරට ළඟාවිය හැකි ප්රශස්ත සංවර්ධන මට්ටම ධරණීය සංවර්ධනය හෙවත් තිරසාර සංවර්ධනය බව.
රටක අනාගත දියුණුවත් මිනිසුන්ගේ ජීවන තත්ත්වයේ ගුණාත්මක බවත් තීරණය වන්නේ පරිසරයේ ගුණාත්මකභාවය අනුව බව.
තිරසාර සංවර්ධන සංකල්පය මගින් උත්සාහ දරන්නේ ආර්ථික වර්ධනය ද, ස්වභාවික සම්පත්වල වර්ධනය ද, පරිසරය ද යන ඒවායේ සමබරතාවයක් ඇති කිරීම බව.
තිරසාර සංවර්ධන ප්රවේශයේ දී මානව සංවර්ධනයේ අවශ්යතාවය ද අවධාරණය කළ යුතු බව.
තිරසාර සංවර්ධනයක් ඇති වීම සඳහා අංශ තුනක දියුණුවක් බලපාන නිසා ඒවා තිරසාර සංවර්ධනයේ කුලුණු ලෙස හඳුන්වන අතර ඒවා පහත දැක්වෙන බව
මෙම කුළුණු තුන අතර අන්තර් රැඳියාවක් මෙන් ම අන්තර් සම්බන්ධතාවක් ද පවතින බව.
ආදායම් ව්යාප්ති විෂමතාවයේ ස්වරූප දෙකක් පවතින බව.
සාපේක්ෂ ආදායම් ව්යාප්තිය යනු මුළු ආදායම කුටුම්භ අතර බෙදී ගොස් ඇති ආකාරය දැක්වීම බව.
මුළු කුටුම්භ සංඛ්යාවෙන් අඩුම ආදායම් ලබන ප්රතිශතයට හා ඉහළම ආදායම් ලබන ප්රතිශතයට අනුව ආදායම් ව්යාප්ති විෂමතාවය තීරණය කළ හැකි බව.
සාපේක්ෂ ආදායම් ව්යාප්තියේ ස්වභාවය ලෝරන්ස් වක්රය මගින් දැක්විය හැකි බව.
වලින් බව.දරිද්රතාවයේ පැතිකඩ දෙකක් පවතින බව.
මානව දරිද්රතා දර්ශකය ස්වරූප පහත දැක්වෙන බව.
දරිද්රතාවයට හේතු පහත පරිදි ඉදිරිපත් කළ හැකි බව.
ශ්රී ලංකාවේ දරිද්රතාව අඩු කිරීමට පහත දැක්වෙන ක්රියාමාර්ග යෝජනා කළ හැකි බව.
දිළිඳු ජනතාවගේ ආදායම් ඉහළ නැංවීමෙහි ලා වඩාත් කාර්යක්ෂම අන්දමින් දායක වන සහ දුප්පතුන්ට හිතකර වන පරිදි ආදායම් බෙදී යාමේ වෙනසක් ඇති කරන වෘද්ධි ක්රියාවලිය දිළිඳු ජනතාවට හිතකර වෘද්ධිය ලෙස හැඳින්විය හැකි බව.
දිළිඳු ජනතාවට හිතකර වෘද්ධි ආකාර දෙකකට මැනිය හැකි බව.
නිරපේක්ෂ ව මනින විට දුප්පත් අයගේ ආදායමේ නිරපේක්ෂ වැඩිවීමකට ඉවහල් වන වෘද්ධි ක්රියාවලියක් අපේක්ෂා කරන බව.
සාපේක්ෂ ව මනින විට දුප්පත් නොවන අයගේ සාමාන්ය ආදායම වැඩිවන ප්රමාණයට වඩා වැඩි ප්රමාණයකින් දුප්පත් අයගේ සාමාන්ය ආදායම ඉහළ යාමට තුඩු දෙන වෘද්ධි ක්රියාවලියක් අපේක්ෂා කරන බව.
දිළිඳු ජනතාවට හිතකර වෘද්ධියක් ළඟාකර ගැනීම සඳහා රජය මෑතකාලීන ව ගෙන ඇති ක්රියාමාර්ගවලට නිදසුන් පහත දැක්වෙන බව.
දිළිඳු ජනතාවට හිතකර වෘද්ධියක් ළඟා කර ගැනීමට අනුගමනය කළ හැකි ආර්ථික ප්රතිපත්තිමය ක්රියාමාර්ග පහත පරිදි හඳුනාගත හැකි බව.
| ප්රතිපත්තිය | ක්රියාමාර්ගය |
|---|---|
| 1. සාර්ව ආර්ථික ප්රතිපත්ති |
|
| 2. ආංශික ප්රතිපත්ති |
|
| 3. ප්රාදේශීය සංවර්ධන ප්රතිපත්ති |
|
| 4. පුනර් ව්යාප්ති ප්රතිපත්ති |
|
ජන සංඛ්යා වර්ධන අනුපාතිකය ක්රම දෙකකට ගණනය කළ හැකි බව.
යම් වර්ෂයක් තුළ ඇතිවන උපත් ද, මරණ ද අතර වෙනස ස්වභාවික වර්ධන අනුපාතය ලෙස හඳුන්වන බව.
රටක ජනගහනයේ සිටින ස්ත්රී සංඛ්යාවට අනුකූල ව සිටින පිරිමි සංඛ්යාව දැක්වෙන අනුපාතිකය එම ස්ත්රී සංඛ්යාවෙන් එක් දහසකට දක්වන ප්රමාණය පුමිතිරි අනුපාතය බව.
පසුගිය වසර 25 කාලය තුළ ශ්රී ලංකාවේ ජනගහනයේ සිදු වී ඇති වෙනස්වීම් පහත පරිදි දැක්විය හැකි බව.
නිශ්චිත කාල සීමාවක් තුළ වැටුපක් හෝ ආර්ථික ප්රතිලාභයක් අපේක්ෂාවෙන්, ආර්ථිකමය වටිනාකමක් ඇති භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා ශ්රමය සැපයීමට අපේක්ෂා කරන අවම සහ උපරිම වයස් සීමාවක් තුළ සිටින සියලුම පුද්ගලයන්ගේ එකතුව ශ්රම බලකාය බව.
ශ්රම බලකායට ඇතුළත් නොවන පුද්ගලයින් පහත පරිදි දැක්විය හැකි බව:
ශ්රී ලංකාවේ ශ්රම බලකාය ගණනය කිරීමේ දී අවම වයස් සීමාව අවුරුදු 10 ක් ලෙස ගත්ත ද උපරිම වයස් සීමාව සැලකිල්ලට නොගන්නා බව.
ඒ අනුව ශ්රම බලකායට ශ්රී ලංකාවේ ඇතුළත් කරනු ලබන්නේ ගණන් ගන්නා දිනට පෙර සතියක් තුළ වැටුපක් හෝ ආර්ථික ප්රතිලාභයක් හෝ අපේක්ෂාවෙන් සේවා නියුක්ත හා සේවා වියුක්ත සියලුම පුද්ගලයින් බව.
ශ්රී ලංකාවේ මුළු ජනගහනයෙන් අවුරුදු 10 ට වැඩි පුද්ගලයන් වැඩකළ හැකි වයසේ ජන සංඛ්යාව ලෙස සලකන බව.
ශ්රම බලකාය වැඩකළ හැකි වයසේ ජන සංඛ්යාවේ ප්රතිශතයක් ලෙස දැක්වීම ශ්රම බලකා සහභාගීත්ව අනුපාතය බව.
ශ්රී ලංකාවේ ශ්රම බලකාය පිළිබඳ තොරතුරු සපයන්නේ ජනලේඛන හා සංඛ්යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව බව.
ශ්රම බලකාය තීරණය කරන සාධක පහත පරිදි දැක්විය හැකි බව.
✶ වැටුපක් හෝ වෙනත් ආර්ථික ප්රතිලාභයක අපේක්ෂාවෙන් ඵලදායී ආර්ථික කටයුත්තක නිරතවීම සේවා නියුක්තිය බව.
✶ ජන හා සංඛ්යා ලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ නිර්වචනයට අනුව ශ්රී ලංකාවේ සේවා නියුක්තිය යනු ගණන් ගන්නා කාලය තුළ පැයක් හෝ එයට වැඩි කාලයක් වේතනයක්, ලාභයක් හෝ ගෙවීමක් අපේක්ෂාවෙන් හෝ පවුලේ ආදායම් ඉපයීමේ කටයුත්තක යෙදීම බව.
✶ සේවා නියුක්ති අනුපාතය සොයනු ලබන්නේ පහත පරිදි බව.
✶ රටක 97% ක් පමණ සේවා නියුක්තියක් පවතී නම් එය පූර්ණ සේවා නියුක්තිය බව.
✶ ආර්ථික වෘද්ධියක් පවතින විට පූර්ණ සේවා නියුක්තියක් ඇතිවන බව.
✶ පූර්ණ සේවා නියුක්තියක් පවතින විට ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය ඉහළ යන බව.
✶ පූර්ණ සේවා නියුක්තියක් පවතින විට සමාජ විරෝධී ක්රියා අඩුවන බව.
✶ ඌන සේවා නියුක්තිය ආකාර කිහිපයකට පැවතිය හැකි බව.
✶ පූර්ණ කාලීන ව හෝ අර්ධකාලීනව සේවා නියුක්ත වුවද ශ්රමිකයන්ගේ ආන්තික ඵලදාව ශුන්ය වේ නම් එය සැඟවුණ සේවා වියුක්තිය ලෙස හඳුන්වන බව.
✶ ඌන සේවා නියුක්තියේ ආර්ථික ප්රතිවිපාක පහත පරිදි බව.
✶ සේවා වියුක්තියේ ප්රභේද පවතින බව.
✶ සේවා වියුක්තිය පහත පරිදි ගණනය කළ හැකි බව.
✶ ශ්රී ලංකාවේ සේවා වියුක්තියේ ස්වරූප වලට නිදසුන් පහත දැක්වෙන බව.
✶ සේවා වියුක්තියේ ප්රතිවිපාකවලට නිදසුන් පහත දැක්වෙන බව.
✶ ශ්රී ලංකාවේ සේවා වියුක්තිය අඩු කිරීමට ගත හැකි ක්රියා මාර්ගවලට නිදසුන් පහත දැක්වෙන බව.
ශ්රම වෙළෙඳපොළ පහත පරිදි ප්රස්තාර සටහනකින් දැක්විය හැකි බව.
