බැංකු සැසඳුම් ප්රකාශනය (Bank Reconciliation Statement)
ගිණුම්කරණය (Accounting)
ව්යාපාරයක් බැංකු ජංගම ගිණුමක් මගින් සිදු කරන ගනුදෙනු, මුදල් ලැබීම් ජ'නලයේ (Cash Receipts Journal) සහ මුදල් ගෙවීම් ජ'නලයේ (Cash Payments Journal) සටහන් කර මුදල් පාලන ගිණුමට (මුදල් ගිණුමට) පිටපත් කරන බව අපි දනිමු. ව්යාපාරයක් මුදල් පාලන ගිණුමේ සටහන් කරනු ලබන්නේ වත්කම් පිලිබඳ රීතියට අනුවයි.
බැංකුව ද ව්යාපාරික ආයතනයක් බැවින් එහි ගනුදෙනු පිළිබඳ ද්විත්ව සටහන් තබනු ලැබේ. ඒ අනුව ව්යාපාරයක් මගින් කරනු ලබන තැන්පත් කිරීම් (මුදල් හා චෙක්පත්) බැංකුවේ මුදල් ගිණුම හර කර ව්යාපාරය නමින් බැංකුවේ ඇති ගිණුමට (බැංකු ජංගම ගිණුමට) බැර කරනු ලැබේ. එමෙන් ම ව්යාපාරය බැංකු ජංගම ගිණුමෙන් මුදල් ආපසු ලබා ගත් විට (චෙක් පත් නිකුත් කල විට) බැංකුවේ මුදල් ගිණුම බැර වී ව්යාපාරය නමින් ඇති ජංගම ගිණුමට හර කරනු ලැබේ. ඒ අනුව බැංකුව, ව්යාපාරය නමින් ඇති බැංකු ජංගම ගිණුමේ සටහන් කරනු ලබන්නේ වගකීම් පිළිබඳ රීතියට අනුව ය.
ඒ අනුව ව්යාපාරය මුදල් ලැබීම් ජනරලයට ඇතුළත් කරන ගනුදෙනු බැංකුව විසින් ජංගම ගිණුමට බැර කරන අතර, ව්යපාරය මුදල් ගෙවිම් ජ’නලයට ඇතුළත් කරන ගනුදෙනු බැංකුව විසින් ජංගම ගිණුමට හර කරනු ලැබේ.
බැංකු ජංගම ගිණුමට හර කෙරෙන ඉහත ගනුදෙනුවලට උදාහරණ
- ව්යාපාරය චෙක්පත්වලින් කරනු ලබන ගෙවීම්.
බැංකු ජංගම ගිණුමට බැර කෙරෙන ඉහත ගනුදෙනුවලට උදාහරණ
- ව්යාපාරය බැංකුවේ තැන්පත් කළ මුදල් හා චෙක්පත්.
ව්යාපාරයේ මුදල් ලැබීම් හා ගෙවීම් ජ'නලවල ඇතුළත් නොවූ, පහත සඳහන් අයිතමයන් ද බැංකුවේ ව්යාපාරය නමින් ඇති ජංගම ගිණුමේ තිබිය හැකි ය.
මුදල් ලැබීම් ජ]'නලයේ ඇතුළත් නොවූ බැංකු ජංගම ගිණුමේ තිබිය හැකි ගනුදෙනුවලට උදාහරණ
- බැංකුවට ඍජුව ම ලැබී ඇති වටිනාකම් (ඍජු ප්රේෂණ)
- ණයගැතියන්ගෙන් ලැබීම්
- ලාභාංශ ආදායම් ලැබීම්
- පොලී ආදායම් ලැබීම්
මුදල් ගෙවීම් ජ'නලයේ ඇතුළත් නොවූ බැංකු ජංගම ගිණුමේ තිබිය හැකි ගනුදෙනුවලට උදාහරණ
- ස්ථාවර නියෝග මත බැංකුව කළ ගෙවීම්.(ස්ථාවර නියෝග මත ගෙවීම්)
- බැංකුව අය කළ බැංකු ගාස්තු හා චෙක් පොත් ගාස්තු.
- බැංකුව අය කළ පොලී.
බැංකුව, ව්යාපාරය නමින් ඇති ජංගම ගිණුමේ සටහන් කරන ගනුදෙනු පිළිබඳ මාසික වාර්තාවක් බැංකුව විසින් ව්යාපාරයට එවනු ලැබේ. එය බැංකු ප්රකාශනය ලෙස හැඳින්වේ.
බැංකු ප්රකාශනයක සරල ආකෘතියක් පහත දැක්වේ.
බැංකු ප්රකාශය
බැංකුව: ......................................................................................
ගිණුම් හිමියාගේ නම, ලිපිනය: ......................................................................................
ගිණුම් අංකය: ......................................................................................
ගිණුම් ප්රකාශනය
බැංකු ගිණුම: ...........................................................
2026.01.30
| දිනය | විස්තරය | හර රු. | බැර රු. | ශේෂය රු. |
|---|---|---|---|---|
| 1/1 | ශේෂය | - | - | 50 000 |
| 1/1 | චෙක් | - | 20 000 | 70 000 |
| 1/7 | චෙක් - 246230 | 30 000 | - | 40 000 |
| 1/10 | චෙක් | - | 25 000 | 65 000 |
| 1/12 | චෙක් - 246231 | 15 000 | - | 50 000 |
| 1/18 | චෙක් - 246232 | 10 000 | - | 40 000 |
| 1/20 | මුදල් | - | 30 000 | 70 000 |
| 1/30 | චෙක් | - | 12 000 | 82 000 |
ව්යාපාරයේ සහ බැංකුවේ සියලු ගනුදෙනු නිවැරදිව සටහන්වුව හොත්, මුදල් ගිණුමේ ශේෂය බැංකු ගිණුම් ප්රකාශනයේ ශේෂයට සමාන විය යුතුය. නමුත් බොහෝවිට ඉහත ශේෂ දෙක අසමාන වේ. එසේ අසමාන වීමට හේතු පහත දැක්වේ.
- යම් මාසයක් තුළ ව්යාපාරය තැන්පත් කළ චෙක්පත් එම මාසය තුළම බැංකු ජංගම ගිණුමේ සටහන් නොවීම. (නිෂ්කාශනය නොවූ චෙක් පත් / උපලබ්ධි නොවූ චෙක්පත්,බැර නොවූ චෙක්පත්)
- යම් මාසයක් තුළ ව්යාපාරය නිකුත් කළ චෙක්පත් එම මාසය තුළම ගෙවීමට ඉදිරිපත් නොකිරීම හේතුවෙන් බැංකු ජංගම ගිණුමේ සටහන් නොවීම. (ගෙවීමට ඉදිරිපත් නොකළ චෙක්,බැංකුව මුදල් නොගෙවූ චෙක්පතත්)
- ස්ථාවර නියෝග මත කළ ගෙවීම්, බැංකු ගාස්තු, චෙක් පොත් ගාස්තු, පොලී, ඍජු ප්රේෂණ, අගරු චෙක් ආදිය සමහරවිට බැංකු ජංගම ගිණුමේ පමණක් සටහන් වී තිබීම.
- බැංකුවේ (බැංකු ගිණුම් ප්රකාශනයේ) සිදුව ඇති වැරදිම් හා මඟහැරීම්.
- ව්යාපාරයේ මුදල් ගිණුමේ සිදුව ඇති වැරදීම් හා මඟහැරීම්.
බැංකු සැසඳුම් ප්රකාශය සහ එය සකස් කිරිමේ අවශ්යතාව
මුදල් පාලන ගිණුමේ ශේෂය බැංකු ප්රකාශනයේ ශේෂයට අසමාන වන්නේ මන්දැයි දැනගැනීම සඳහා සකස් කරන ප්රකාශනය බැංකු සැසඳුම් ප්රකාශනය වේ. බැංකු ප්රකාශනයේ ශේෂයත් මුදල් පාලන ගිණුමේ ශේෂයත් නිවැරදි බවට තහවුරු කරගැනීම පරමාර්ථය වේ.
බැංකු සැසඳුම් ප්රකාශනයක් සකස් කිරීමේදී පහත සඳහන් පියවරයන් අනුගමනය කළ යුතු ය.
- යම් මාසයක බැංකු ප්රකාශනය එම මාසයේ මුදල් ලැබීම් හා ගෙවීම් ජ'නල සමග ද, පසුගිය මාසයේ බැංකු සැසඳුම් ප්රකාශනය සමග ද සංසන්දනය කරමින් ශේෂ අතර වෙනසකට හේතු සොයා ගැනීම.
මෙහි දී මුදල් ලැබීම් ජ’නලය බැංකු ප්රකාශනයේ බැර තීරුව සමඟ ද, මුදල් ගෙවීම් ජ’නලය බැංකු ප්රකාශනයේ හර තීරුව සමඟ ද සංසන්දනය කළ යුතු ය. එසේ කළ යුත්තේ ව්යාපාරය වත්කම් පිළිබඳ රීතිය අනුවත්, බැංකුව වගකීම් පිළිබඳ රීතිය අනුවත් ගනුදෙනු සටහන් කරන බැවිනි.
පසුගිය මාසයේ බැංකු සැසඳුම් ප්රකාශනය අවශ්ය වන්නේ පසුගිය මාසයේ උපලබ්ධි නොවූ චෙක්පත් මෙම මාසයේ උපලබ්ධි වී ඇද්ද යන්න සහ පසුගිය මාසයේ ගෙවීමට ඉදිරිපත් වූ නොවූ චෙක්පත් මෙම මාසයේ ඉදිරිපත් වී ඇද්ද යන්න දැනගැනීමටයි.
- මුදල් ගිණුමේ වැරදි ඇත්නම් ඒවා නිවැරදි කිරීම (මුදල් ගිණුමේ ශේෂය සංශෝධනය කිරීම.)
මෙහි දී මුදල් පාලන ගිණුමේ නිවැරදි කිරීමට පෙර ශේෂයට පහත සඳහන් ගැළපීම් (හර හා බැර කිරීම්) කළ යුතු ය.
- මුදල් ගිණුමට හර කරන අයිතම
- බැංකුවේ පමණක් සටහන් වී ඇති ඍජු ප්රේෂණ
- ව්යාපාරයේ වැරදි ලෙස සටහන් වී ඇති ගනුදෙනු සහ සටහන් නොවූ ගනුදෙනු නිවැරදි කිරීම සඳහා කළ යුතු හර කිරීම්.
- මුදල් ගිණුමට බැර කරන අයිතම
- ස්ථාවර නියෝග මත කළ ගෙවීම්, බැංකු ගාස්තු, අගරු චෙක් ආදී බැංකුවේ පමණක් සටහන් වී ඇති මුදල් ගිණුමට බැර කළ යුතු අයිතම.
- ස්ථාවර නියෝග මත කළ ගෙවීම්, බැංකු ගාස්තු, අගරු චෙක් ආදී බැංකුවේ පමණක් සටහන් වී ඇති මුදල් ගිණුමට බැර කළ යුතු අයිතම.
- මුදල් ගිණුමට හර කරන අයිතම
- මුදල් ගිණුමේ සංශෝධිත ශේෂයට පහත සඳහන් එකතු කිරීම් සහ අඩු කිරීම් කිරීමෙන් බැංකු සැසඳුම් ප්රකාශනය සකස් කිරීම.
- එකතු කිරීම් : නිකුත් කළ නමුත් ගෙවීමට ඉදිරිපත් නොවූ චෙක්පත්
- අඩු කිරීම් : තැන්පත් කළ නමුත් උපලබ්ධි නොවූ චෙක්පත්
- බැංකුවේ සිදු වී ඇති වැරදි සුදුසු පරිදි අඩු කිරීම හෝ එකතු කිරීම කළ යුතු ය.
සැ.යු. බැංකු ගිණුම් ප්රකාශනයේ ශේෂයෙන් ආරම්භ කිරීමෙන් ද බැංකු සැසඳුම් ප්රකාශනය සකස් කළ හැකි ය. ඒ සඳහා ඉහත එකතු කළ යුතු අයිතම අඩු කරන අතර අඩු කළ යුතු අයිතම එකතු කරනු ලැබේ.
එමෙන් ම මුදල් ගිණුමේ බැර ශේෂයක් (අයිරාවක්) පවතින විට බැංකු සැසඳුම් ප්රකාශනය සකස් කිරීමේ දී ද පහත පරිදි එකතු කිරීම් හා අඩු කිරීම් කළ යුතු ය.
- එකතු කිරීම් : තැන්පත් කළ නමුත් උපලබ්ධි නොවූ චෙක්පත්
- අඩුකිරීම් : නිකුත් කළ නමුත් ගෙවීමට ඉදිරිපත් නොවූ චෙක්පත්