ශ්‍රේණි (Grades)
විෂයන් (Subjects)
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය ආර්ථික විද්‍යාව ගිණුම්කරණය ඉංජිනේරු තාක්ෂණවේදය තාක්ෂණවේදය සදහා විද්‍යාව ජෛව පද්ධති තාක්ෂණවේදය සිංහල සන්නිවේදනය හා මාධ්‍ය දේශපාලන විද්‍යාව තර්ක ශාස්ත්‍රය හා විද්‍යාත්මක ක්‍රමය භෞතික විද්‍යාව ජීව විද්‍යාව රසායන විද්‍යාව කෘෂි විද්‍යාව භූගෝල විද්‍යාව බුද්ධ ධර්මය කතෝලික ධර්මය ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ගෘහ ආර්ථික විද්‍යාව ජපන් භාෂාව ව්‍යාපාර සංඛ්‍යානය ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍ය ඉංග්‍රීසි භාෂාව නාට්‍ය හා රංග කලාව ප්‍රංශ පාලි බෞද්ධ ශිෂ්ටාචාරය ඉතිහාසය ක්‍රිස්තියානි ශිෂ්ටාචාරය කොරියන් භාෂාව ජර්මන් සංයුක්ත ගණිතය සංස්කෘත
Feed Filters
උසස්පෙළ තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය තොරතුරු සහ සන්නිවේදන තාක්ෂණය පිළිබඳ සංකල්ප concept of ict විවිධ වසම් තුළ තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ යෙදුම් විමර්ශනය කරයි
දත්තවල සහ තොරතුරුවල මූලක තැනුම් ඒකක හා ඒවායේ ගතිලක්ෂණ පිළිබඳ ව විමර්ශනය කරයි
පාඩම.
1. දත්ත සහ තොරතුරු (Data vs. Information)
දත්ත (Data)

යම්කිසි ක්‍රියාවලියකට (Process) භාජනය නොකළ, අමුද්‍රව්‍ය ලෙස පවතින කරුණු හෝ සංඛ්‍යාලේඛන දත්ත ලෙස හැඳින්වේ. දත්තවලින් සෘජුවම තීරණයක් ගැනීමට අපහසුය.

  • උදාහරණ: ශිෂ්‍යයෙකු ලබාගත් ලකුණු, නමක්, උෂ්ණත්ව අගයක්.
තොරතුරු (Information)

දත්ත කිසියම් සැකසුමකට හෝ ක්‍රියාවලියකට භාජනය කිරීමෙන් පසු ලැබෙන අර්ථවත් ප්‍රතිඵලය තොරතුරු ලෙස හැඳින්වේ. තොරතුරු තීරණ ගැනීම සඳහා භාවිත කළ හැකිය.

  • උදාහරණ: පන්තියේ ලකුණු මට්ටම (සාමාන්‍යය), කාලගුණ අනාවැකි.

දත්ත, ක්‍රියාවලිය සහ තොරතුරු අතර සම්බන්ධය:

දත්ත → ක්‍රියාවලිය (සැකසීම) → තොරතුරු

2. දත්ත ජීවන චක්‍රය (Life Cycle of Data)

දත්ත නිර්මාණයේ සිට ඒවා විනාශ කර දැමීම දක්වා පවතින විවිධ අවධීන් මෙයට ඇතුළත් වේ.

  1. දත්ත නිර්මාණය (Data Creation): දත්ත රැස් කිරීම හෝ අලුතින් උත්පාදනය කිරීම.
  2. කළමනාකරණය (Management): දත්ත ගබඩා කිරීම, ආරක්ෂා කිරීම සහ අවශ්‍ය විටදී ලබාගත හැකි පරිදි සකස් කිරීම.
  3. අප්‍රතිභාත දත්ත ඉවත් කිරීම (Data Disposal/Archiving): තවදුරටත් ප්‍රයෝජනයක් නොමැති හෝ යල් පැන ගිය දත්ත පද්ධතියෙන් ඉවත් කිරීම හෝ සංරක්ෂණය කිරීම.
3. ගුණාත්මක තොරතුරක ලක්ෂණ (Characteristics of Valuable Information)

තොරතුරු වටිනා සහ ප්‍රයෝජනවත් වීමට නම් පහත ලක්ෂණ තිබිය යුතුය:

  • කාලීන බව (Timeliness): අවශ්‍ය වෙලාවට තොරතුරු ලැබිය යුතුය. යල් පැන ගිය තොරතුරු වටිනාකමක් නැත.
  • නිරවද්‍යතාව (Accuracy): තොරතුරු වැරදි වලින් තොර විය යුතුය.
  • අන්තර්ගතය තුළ ඉදිරිපත් කිරීම (Presentation): තේරුම් ගැනීමට පහසු පරිදි ප්‍රස්ථාර, වගු හෝ රූප සටහන් ලෙස තිබීම.
  • වැඩිදියුණු කරන ලද අවබෝධය (Enhanced Understanding): තොරතුරු මගින් අදාළ විෂය පිළිබඳ පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබා දිය යුතුය.
  • අඩු අවිනිශ්චිතතාව (Reduced Uncertainty): නිවැරදි තොරතුරු මගින් තීරණ ගැනීමේදී පවතින අවිශ්චිත බව අඩු කරයි.
4. දත්ත වර්ග සහ ලක්ෂණ

දත්ත ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදිය හැකිය:

  1. ගුණාත්මක දත්ත (Qualitative Data): සංඛ්‍යාත්මකව මැනිය නොහැකි දත්ත (උදා: පාට, හැඩය, මනාපය).
  2. ප්‍රමාණාත්මක දත්ත (Quantitative Data): සංඛ්‍යාත්මකව මැනිය හැකි දත්ත (උදා: බර, උස, මිල).
5. මහා දත්ත (Big Data) හඳුන්වාදීම

සාම්ප්‍රදායික දත්ත සමුදා කළමනාකරණ පද්ධති (RDBMS) මගින් හැසිරවිය නොහැකි තරම් ඉතා විශාල වූත්, සංකීර්ණ වූත් දත්ත සමූහ මහා දත්ත (Big Data) ලෙස හැඳින්වේ.

මහා දත්තවල ප්‍රධාන ලක්ෂණ (5Vs):
  • පරිමාව (Volume): දත්ත ප්‍රමාණය ඉතා විශාල වීම (Terabytes, Petabytes).
  • වේගය (Velocity): දත්ත උත්පාදනය වන සහ සැකසෙන වේගය ඉතා ඉහළ වීම.
  • විවිධත්වය (Variety): විවිධ ආකාරයේ දත්ත (Text, Audio, Video, Social media posts) පැවතීම.
  • විශ්වාසනීයත්වය (Veracity): දත්තවල ඇති සත්‍යතාව සහ නිවැරදි බව.
  • වටිනාකම (Value): මෙම දත්ත විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් ව්‍යාපාරික හෝ විද්‍යාත්මක වටිනාකමක් ලබාගත හැකි වීම.
මහා දත්ත හැසිරවීමේ අවශ්‍යතාව:

නූතන ලෝකයේ සමාජ මාධ්‍ය, සංවේදක (Sensors) සහ අන්තර්ජාලය හරහා විශාල දත්ත ප්‍රමාණයක් ජනනය වේ. මේවා නිසි ලෙස විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් (Big Data Analytics) අනාගතය පිළිබඳ අනාවැකි කීමටත්, වඩාත් නිවැරදි තීරණ ගැනීමටත් හැකියාව ලැබේ.

YouTube Facebook Myschool
දත්ත හා තොරතුරු, නිර්මාණය, බෙදාහැරීම හා කළමනාකරණය සඳහා තාක්ෂණයේ අවශ්‍යතාව විමර්ශනය කරයි
පරිශිලකයන් විසින් ලියන ලද ලිපි.
තොරතුරු සන්නිවේදනයේ මූලික සංකල්ප හා එහි උපයෝගීතාව - නිපුණතාවය 1.1.1
Sashika Hashan
පාඩම.

අද පවතින තරඟකාරී ලෝකය තුළ නිවැරදි තොරතුරු නොමැතිව කිසිදු සාර්ථක ක්‍රියාවක් කළ නොහැක. තොරතුරු වල ප්‍රධාන කාර්යභාරයන් පහත පරිදි වේ:

  • තීරණ ගැනීම (Decision Making): ලබා ගත හැකි විකල්ප අතරින් වඩාත් සුදුසු විකල්පය තෝරා ගැනීමට තොරතුරු උපකාරී වේ.
  • ප්‍රතිපත්ති සකස් කිරීම (Policy Making): ආයතනයක් හෝ රජයක් ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා අවශ්‍ය නීති රීති සහ මූලධර්ම සකස් කිරීම.
  • අනාගතය පිළිබඳ පුරෝකථනය (Forecasting): අතීත සහ වර්තමාන තොරතුරු විශ්ලේෂණය කර අනාගතයේ විය හැකි දේ කලින් පැවසීම (උදා: කාලගුණ අනාවැකි, කොටස් වෙළඳපොළ).
  • සැලසුම් කිරීම සහ උපලේඛනය (Planning & Scheduling): වැඩකටයුතු නිසි කලට වේලාවට අවසන් කිරීමට කාලසටහන් සකස් කිරීම.
  • අධීක්ෂණය (Monitoring): සැලසුම් කළ පරිදි වැඩ කටයුතු සිදු වේදැයි පරීක්ෂා කිරීම.
අත් අකුරු (Manual) දත්ත සැකසීමේ පවතින පසුබෑම්

පරිගණක තාක්ෂණයට පෙර දත්ත හැසිරවූයේ ලිපිගොනු සහ පොත්පත් ආධාරයෙනි. එහිදී ඇති වූ ප්‍රධාන අඩුපාඩු:

  • දත්ත අසංගත බව (Data Inconsistency): එකම දත්තය ස්ථාන කිහිපයක වෙනස් ආකාරවලින් පැවතීම.
  • දත්ත අනුපිටපත් වීම (Data Redundancy): එකම දත්තය අනවශ්‍ය ලෙස කිහිප වතාවක් ගබඩා කිරීම නිසා ඉඩ අපතේ යාම.
  • දෝෂ සහගත බව (Errors): මිනිසුන් අතින් සිදුවන වැරදි (Human errors) නිසා තොරතුරු වැරදි සහගත වීම.
  • ප්‍රමාද දෝෂ (Delays): දත්ත සෙවීමට සහ සැකසීමට විශාල කාලයක් ගත වීම.
  • තොරතුරු බෙදාගැනීමේ අපහසුව: ලිපිගොනු එක් ස්ථානයක සිට තවත් ස්ථානයකට ගෙන යාමට ඇති අපහසුව.
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ (ICT) උදාව සහ භාවිතය

Manual ක්‍රමයේ දුර්වලතා මඟහරවා ගැනීමට ICT මෙවලම් භාවිත වේ.

තොරතුරු බෙදාහැරීමේ තාක්ෂණයන්
  • පරිගණක ජාල (Computer Networks): දත්ත සහ උපාංග හුවමාරු කර ගැනීමට පරිගණක එකිනෙක සම්බන්ධ කිරීම.
  • අන්තර්ජාලය (Internet): ලොව පුරා විසිරී ඇති ජාල මිලියන ගණනක එකතුව.
  • ලෝක ව්‍යාප්ත ජාලය (WWW): අන්තර්ජාලය හරහා තොරතුරු නැරඹීමට ඉඩ සලසන වෙබ් පිටු එකතුව.
නවීන ප්‍රවණතා
  • ජංගම පරිගණනය (Mobile Computing): ඕනෑම තැනක සිට ජංගම දුරකථන හෝ ටැබ්ලට් මගින් දත්ත හැසිරවීම.
  • වලාකුළු පරිගණනය (Cloud Computing): දත්ත තමන්ගේ පරිගණකයේ ගබඩා කරනවා වෙනුවට අන්තර්ජාලය හරහා දුරස්ථ සේවාදායකයක (Server) ගබඩා කිරීම (උදා: Google Drive, iCloud).
  • තොරතුරු සමුද්ධරණය (Information Retrieval): අවශ්‍ය තොරතුරු ඉතා වේගයෙන් සොයා ගැනීම (Search Engines භාවිතය).
විවිධ වසම් (Domains) තුළ තොරතුරු භාවිතය

තොරතුරු තාක්ෂණය අද වන විට සෑම ක්ෂේත්‍රයකටම ව්‍යාප්ත වී ඇත:

  • අධ්‍යාපනය: e-learning, LMS සහ මාර්ගගත පුස්තකාල.
  • සෞඛ්‍ය: රෝගී වාර්තා පවත්වා ගැනීම සහ Telemedicine.
  • බැංකු ක්ෂේත්‍රය: Online banking සහ ATM යන්ත්‍ර.
  • කෘෂිකර්මය: බෝග අස්වනු සහ කාලගුණ දත්ත විශ්ලේෂණය.
ආරක්ෂාව සහ අවදානම් (Security and Risks)

තාක්ෂණය දියුණු වන විට දත්ත වලට ඇති අවදානමද වැඩි වේ. එබැවින් ආරක්ෂක ක්‍රමවේද වැදගත් වේ:

  • රහස්‍යභාවය (Confidentiality): අවසර ලත් අයට පමණක් දත්ත බැලීමට ඉඩ දීම.
  • අඛණ්ඩතාව (Integrity): දත්ත අනවසරයෙන් වෙනස් කිරීමට ඉඩ නොදීම.
  • ලබාගත හැකි බව (Availability): අවශ්‍ය විටදී දත්ත බාධාවකින් තොරව ලබාගත හැකි වීම.
YouTube Facebook Myschool
තොරතුරු නිර්මාණය වියුක්ත ආකෘතියක් ගොඩනඟා තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය සමඟ එහි අනුකලතාව අගයයි
පාඩම.

ඕනෑම දත්ත සැකසුම් පද්ධතියක මූලික ක්‍රියාවලිය අදියර තුනකින් සමන්විත වේ. මෙය තොරතුරු පද්ධතිවල මූලික පදනමයි.

  • ආදානය (Input): පද්ධතියකට ලබාදෙන අමු දත්ත (Raw data) වේ.
  • සැකසුම (Process): ලබාදුන් දත්ත කිසියම් තාර්කික හෝ ගණිතමය ක්‍රමයකට අර්ථවත් ලෙස සකස් කිරීමයි.
  • ප්‍රතිදානය (Output): සැකසීමෙන් පසු ලැබෙන ප්‍රතිඵලය හෙවත් තොරතුරු (Information) වේ.
පද්ධතියක් යනු කුමක්ද? (Defining a System)

යම් පොදු අරමුණක් ඉටුකර ගැනීම සඳහා එකිනෙකට සම්බන්ධ වී ක්‍රියාකරන සංරචක සමූහයක් පද්ධතියක් ලෙස හැඳින්වේ.

පද්ධතියක ලක්ෂණ:
  • එකිනෙකට අන්තර් සම්බන්ධිත කොටස් තිබීම.
  • පැහැදිලි අරමුණක් තිබීම.
  • බාහිර පරිසරය සමඟ ගනුදෙනු කිරීම.

පද්ධති විශ්ලේෂණය (System Analysis): පද්ධතියක ඇති සංරචක හඳුනාගෙන, ඒවා ක්‍රියා කරන ආකාරය සහ පද්ධතියේ අරමුණ ඉටුකර ගැනීමට ඒවා දායක වන ආකාරය අධ්‍යයනය කිරීම මෙහිදී සිදු වේ.

යුක්ත ආකෘතිය සහ තොරතුරු පද්ධති අතර සම්බන්ධය

තොරතුරු පද්ධතියක් (Information System) යනු ආයතනයක තීරණ ගැනීමට සහ පාලනයට සහාය වීම සඳහා තොරතුරු රැස් කරන, සකසන, ගබඩා කරන සහ බෙදා හරින පද්ධතියකි.

  • ආදානය: පද්ධතියට ලැබෙන දත්ත (උදා: සුපිරි වෙළඳසැලක අලෙවි වූ භාණ්ඩ ලැයිස්තුව).
  • සැකසුම: දත්ත වර්ගීකරණය සහ ගණනය කිරීම (උදා: දවසේ මුළු ආදායම ගණනය කිරීම).
  • ප්‍රතිදානය: වාර්තා සහ තොරතුරු (උදා: මාසික විකුණුම් වාර්තාව).
  • ප්‍රතිපෝෂණය (Feedback): ප්‍රතිදානය මත පදනම්ව ආදානය හෝ සැකසුම වෙනස් කිරීමට ලැබෙන ප්‍රතිචාරය.
පරිගණකයේ මූලික කාර්යයන් සමඟ ගැලපීම

පරිගණකයක් යනු තොරතුරු නිර්මාණය වීමේ යුක්ත ආකෘතිය (IPO Model) මත පදනම්ව ක්‍රියා කරන ඉලෙක්ට්‍රොනික යන්ත්‍රයකි.

යුක්ත ආකෘතියේ පියවර
යුක්ත ආකෘතියේ පියවර පරිගණක උපාංගයේ කාර්යය
ආදානය (Input) යතුරුපුවරුව (Keyboard), මූසිකය (Mouse) වැනි උපාංග මගින් දත්ත ලබා ගැනීම.
සැකසුම (Process) මධ්‍ය සැකසුම් ඒකකය (CPU) මගින් දත්ත සැකසීම.
ප්‍රතිදානය (Output) තිරය (Monitor), මුද්‍රණ යන්ත්‍රය (Printer) මගින් තොරතුරු පෙන්වීම.
ගබඩා කිරීම (Storage) පසු ප්‍රයෝජනය සඳහා දත්ත මතක තබා ගැනීම (Hard Disk/RAM).
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ (ICT) භූමිකාව

යුක්ත ආකෘතිය තුළ ICT භාවිතය නිසා තොරතුරු නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය වඩාත් කාර්යක්ෂම වී ඇත:

  • වේගය: මිනිසෙකුට වඩා ඉතා වේගයෙන් දත්ත සැකසීම.
  • නිරවද්‍යතාව: ගණනය කිරීම් වලදී වැරදි සිදු නොවීම.
  • සන්නිවේදනය: සකස් කරන ලද තොරතුරු ලොව පුරා ඕනෑම තැනකට ක්ෂණිකව යැවීමේ හැකියාව (සන්නිවේදන තාක්ෂණය මගින්).
  • විශාල දත්ත ගබඩා කිරීම: අතීතයේ ලිපිගොනු මගින් කළ නොහැකි වූ විශාල දත්ත ප්‍රමාණයක් කුඩා චිප් පතක හෝ 'වලාකුළු' (Cloud) තුළ ගබඩා කිරීමේ හැකියාව.
YouTube Facebook Myschool
පරිගණක පද්ධතයක මූලක සංරචක තෝරා වර්ගීකරණය කරයි
පාඩම.
1. දෘඩාංග (Hardware)

පරිගණක පද්ධතියක අපට ස්පර්ශ කළ හැකි සහ දැකිය හැකි භෞතික කොටස් දෘඩාංග (Hardware) ලෙස හැඳින්වේ.

දෘඩාංග සංරචක වර්ගීකරණය:

පරිගණක දෘඩාංග ඒවා ඉටුකරන කාර්යය අනුව ප්‍රධාන කොටස් 4කට බෙදිය හැකිය:

  • ආදාන උපාංග (Input Devices): දත්ත සහ උපදෙස් පරිගණකයට ඇතුළත් කිරීමට භාවිත කරයි. (උදා: යතුරුපුවරුව, මූසිකය, ස්කෑනරය)
  • සැකසුම් ඒකකය (Processing Unit): දත්ත සැකසීම සිදුකරන මධ්‍ය සැකසුම් ඒකකය (CPU). මෙයට අංක ගණිතමය හා තර්කන ඒකකය (ALU) සහ පාලන ඒකකය (CU) අයත් වේ.
  • ප්‍රතිදාන උපාංග (Output Devices): සකස් කළ තොරතුරු පරිශීලකයාට ලබා දීමට භාවිත කරයි. (උදා: මොනිටරය, මුද්‍රණ යන්ත්‍රය, ස්පීකර්)
  • ගබඩා උපාංග (Storage Devices): දත්ත සහ තොරතුරු ස්ථිරව හෝ තාවකාලිකව තබා ගැනීමට භාවිත කරයි. (උදා: Hard Disk, RAM, Pen drive)
2. මෘදුකාංග (Software)

පරිගණක දෘඩාංග ක්‍රියා කරවීම සඳහා ලබාදෙන උපදෙස් සමූහයක් හෝ වැඩසටහන් මාලාවක් මෘදුකාංග (Software) ලෙස හැඳින්වේ.

මෘදුකාංග වර්ගීකරණය:
  • පද්ධති මෘදුකාංග (System Software): පරිගණකයේ දෘඩාංග පාලනය කිරීමට සහ කළමනාකරණය කිරීමට භාවිත කරයි. (උදා: මෙහෙයුම් පද්ධති - Windows, Linux, Android)
  • යෙදුම් මෘදුකාංග (Application Software): පරිශීලකයාගේ විශේෂිත අවශ්‍යතාවයක් ඉටුකර ගැනීමට භාවිත කරයි. (උදා: MS Word, Web Browsers, VLC Player)
මෘදුකාංග බලපත්‍ර (Licenses) අනුව වර්ගීකරණය:
වර්ගය විස්තරය උදාහරණ
හිමිකම් සහිත මෘදුකාංග (Proprietary) මුදල් ගෙවා ලබාගත යුතුය. මෙහි මූල කේතය (Source Code) වෙනස් කිරීමට අවසර නැත. MS Windows, Adobe Photoshop
විවෘත මූලාශ්‍ර මෘදුකාංග (Open Source) නොමිලේ ලබාගත හැකිය. මූල කේතය බැලීමට සහ වෙනස් කිරීමට අවසර ඇත. Linux, VLC, LibreOffice

වාසි සහ අවාසි:

  • Proprietary: වැඩි ආරක්ෂාවක් සහ නිෂ්පාදකයාගේ සහාය (Support) ලැබේ. නමුත් මිල අධිකය.
  • Open Source: නොමිලේ ලබාගත හැකි අතර තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි වෙනස් කරගත හැක. නමුත් සමහර විට භාවිතය සංකීර්ණ විය හැක.
3. මිනිස් ක්‍රියාකරුවන් (Human Operators / Users)

තොරතුරු පද්ධතියක් සාර්ථක වීමට තාක්ෂණය මෙන්ම මිනිස් දායකත්වයද අත්‍යවශ්‍ය වේ. පද්ධතියක් සැලසුම් කරන, පවත්වාගෙන යන සහ භාවිත කරන පිරිස මෙයට අයත් වේ.

පද්ධතියක් සඳහා මිනිස් ක්‍රියාකරුවන්ගේ අවශ්‍යතාවය:
  • දත්ත ඇතුළත් කිරීම: පද්ධතියට අවශ්‍ය නිවැරදි දත්ත ලබා දීම.
  • පද්ධති නඩත්තුව: දෘඩාංග සහ මෘදුකාංග නිසි ලෙස ක්‍රියා කරන්නේදැයි සොයා බැලීම.
  • තීරණ ගැනීම: පද්ධතියෙන් ලැබෙන තොරතුරු විශ්ලේෂණය කර ප්‍රායෝගික තීරණ ගැනීම.
තොරතුරු පද්ධතියක විවිධ මිනිස් භූමිකාවන්:
  • පද්ධති විශ්ලේෂක (System Analyst): ආයතනයක අවශ්‍යතාව හඳුනාගෙන පද්ධතිය සැලසුම් කරන්නා.
  • පරිගණක ක්‍රමලේඛක (Programmer): මෘදුකාංග සඳහා කේත (Code) ලියන්නා.
  • දත්ත සමුදා පරිපාලක (DBA): පද්ධතියේ දත්ත ගබඩාව ආරක්ෂා කරන්නා.
  • අන්ත පරිශීලක (End User): එදිනෙදා කාර්යයන් සඳහා පද්ධතිය භාවිත කරන්නා.
4. දෘඩාංග, මෘදුකාංග සහ මිනිස් ක්‍රියාකරුවන්ගේ සහසම්බන්ධය

තොරතුරු තාක්ෂණයෙන් සබල ගැන්වුණු පද්ධතියක් ක්‍රියාත්මක වන්නේ මෙම අංශ තුනේම එකතුවෙනි. දෘඩාංගවලට පණ දෙන්නේ මෘදුකාංග මගිනි. එම මෘදුකාංග සහ දෘඩාංග හසුරුවන්නේ මිනිසා විසිනි.

YouTube Facebook Myschool
දත්ත සැකසීමේ (data processing) ක්‍රියාකාරකම් විශ්ලේෂණය කරයි
පාඩම.

දත්ත සැකසුම් ක්‍රියාවලියේ පියවර (Data processing process steps): දත්ත අර්ථවත් තොරතුරු බවට පත් කිරීමේදී ප්‍රධාන පියවර 5ක් අනුගමනය කරනු ලබයි.

  • දත්ත රැස් කිරීම (Gathering): විවිධ මූලාශ්‍රවලින් අමු දත්ත සොයා ගැනීම.
  • දත්ත වලංගු කිරීම (Validation): ඇතුළත් කරන දත්ත නිවැරදි සහ තර්කානුකූල දැයි පරීක්ෂා කිරීම.
  • දත්ත සැකසුම (Processing): දත්ත තොරතුරු බවට පත් කිරීමට ගණනය කිරීම් හෝ වර්ගීකරණයන් සිදු කිරීම.
  • දත්ත ප්‍රතිදානය (Output): සකස් කළ තොරතුරු පරිශීලකයාට ඉදිරිපත් කිරීම.
  • දත්ත ආචයනය (Storage): අනාගත ප්‍රයෝජනය සඳහා තොරතුරු සුරක්ෂිතව තබා ගැනීම.

දත්ත රැස් කිරීම සහ ආදාන මෙවලම් (Data Collection and Input Tools): දත්ත රැස් කිරීම ක්‍රම තුනකට සිදු කළ හැකිය:

  • අත් අකුරු (Manual): මිනිසුන් විසින් පෝරම පිරවීම (Questionnaires).
  • අර්ධ ස්වයංකෘත (Semi-automated): මිනිස් මැදිහත්වීම සහ යන්ත්‍ර යන දෙකම භාවිතය.
  • ස්වයංකෘත (Automated): යන්ත්‍ර මගින්ම දත්ත ලබා ගැනීම (උදා: Sensors).

දත්ත රැස් කිරීමේ මෙවලම් (Data collection tools):

  • OMR (Optical Mark Reader): ලකුණු කළ සලකුණු හඳුනා ගැනීමට (උදා: MCQ පිළිතුරු පත්‍ර).
  • OCR (Optical Character Reader): මුද්‍රිත අකුරු කියවීමට.
  • MICR (Magnetic Ink Character Recognition): බැංකු චෙක්පත්වල අංක කියවීමට.
  • බාර්කෝඩ් / QR කියවනය (Barcode / QR reader): භාණ්ඩවල අදාළ කේත කියවීමට.
  • චුම්බක තීරු කියවනය (Magnetic Stripe Reader): ATM කාඩ්පත් පිටුපස ඇති තීරුව කියවීමට.
  • සංවේදක සහ ලඝුසටහන් (Sensors & Loggers): උෂ්ණත්වය, පීඩනය වැනි දත්ත ස්වයංක්‍රීයව වාර්තා කිරීමට.

දත්ත වලංගු කිරීම (Data Validation): වැරදි දත්ත පද්ධතියට ඇතුළුවීම වැළැක්වීම සඳහා මෙය සිදු කරයි.

  • දත්ත වර්ග පරීක්ෂාව (Type Check): අකුරු වෙනුවට ඉලක්කම් ඇතුළත් කර ඇත්දැයි බැලීම.
  • පැවැත්ම පරීක්ෂාව (Presence Check): අනිවාර්යයෙන් පිරවිය යුතු කොටසක් හිස්ව තබා ඇත්දැයි බැලීම.
  • පරාස පරීක්ෂාව (Range Check): දත්තය නිශ්චිත සීමාවක් තුළ පවතීදැයි බැලීම (උදා: මාසයකට දින 1-31 අතර තිබිය යුතුය).

දත්ත ආදාන ආකාර (Data Input Modes):

  • සෘජු (Direct) සහ දුරස්ථ (Remote): පරිගණකය අසල සිටම දත්ත දීම හෝ ජාලයක් හරහා ඈත සිට දත්ත දීම.
  • මාර්ගගත (Online) සහ මාර්ග අපගත (Offline): අන්තර්ජාලය හෝ ජාලය සමඟ සජීවීව සම්බන්ධ වී දත්ත දීම හෝ සම්බන්ධ නොවී දත්ත රැස් කර පසුව යැවීම.

දත්ත සැකසුම් ක්‍රම (Processing Modes):

  • කාණ්ඩ සැකසුම (Batch Processing): දත්ත විශාල ප්‍රමාණයක් රැස් කර තබා පසුව එකවර සැකසීම (උදා: මාසික වැටුප් පත්‍රිකා සකස් කිරීම).
  • තථ්‍ය කාලීන සැකසුම (Real-time Processing): දත්ත ලැබුණු සැණින් ක්ෂණිකව සැකසීම (උදා: ATM ගනුදෙනු, ගුවන් ටිකට්පත් වෙන් කිරීම).

ප්‍රතිදානය සහ ආචයනය (Output and Storage):

ප්‍රතිදානය (Output):

  • පරිශීලකයා වෙත සෘජුව ඉදිරිපත් කිරීම (තිරය මත හෝ මුද්‍රිත වාර්තා).
  • වැඩිදුර සැකසුම් සඳහා නැවත ගබඩා කිරීම.

ආචයනය (Storage):

  • ස්ථානීය (Local): තමන්ගේම පරිගණකයේ හෝ උපකරණයේ ගබඩා කිරීම.
  • දුරස්ථ / වලාකුළු (Cloud Storage): අන්තර්ජාලය හරහා දුරස්ථ සේවාදායකයක ගබඩා කිරීම (Google Drive, OneDrive).
  • කාලීන බව අනුව: කෙටි කාලීන (RAM) සහ දිගු කාලීන (Hard Disk/Cloud) ලෙස බෙදිය හැකිය.
YouTube Facebook Myschool
විවිධ වසම් තුළ, තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ යෙදුම් විමර්ශනය කරයි
පාඩම.

තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය (ICT) විවිධ ක්ෂේත්‍රවලට බලපාන ආකාරය පහත දැක්වේ:

  1. අධ්‍යාපනය (Education)

    අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රය තුළ සාම්ප්‍රදායික ඉගෙනුම් ක්‍රම වෙනුවට තාක්ෂණික මෙවලම් ආදේශ වී ඇත.

    • යෙදවුම්: ඉගෙනුම් කළමනාකරණ පද්ධති (LMS), මාර්ගගත අධ්‍යාපනය (e-Learning), සුහුරු පන්ති කාමර (Smart Classrooms).
    • ප්‍රතිලාභ: ඕනෑම තැනක සිට ඉගෙනීමට ඇති හැකියාව, බහුමාධ්‍ය (Video/Animation) භාවිතය නිසා පාඩම් පහසුවෙන් තේරුම් ගැනීම.
  2. සෞඛ්‍ය (Healthcare)

    වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය තුළ රෝග විනිශ්චය සහ රෝගී සත්කාර සඳහා ICT විශාල මෙහෙවරක් ඉටු කරයි.

    • යෙදවුම්: විදුලි වෛද්‍ය විද්‍යාව (Telemedicine), රෝගී වාර්තා ඩිජිටල්කරණය (e-Health records), MRI සහ CT Scan යන්ත්‍ර.
    • ප්‍රතිලාභ: රෝගීන්ගේ ඉතිහාසය ඉක්මනින් පරීක්ෂා කිරීමේ හැකියාව, දුරස්ථව සිටින වෛද්‍යවරුන්ගෙන් උපදෙස් ලබා ගැනීම.
  3. කෘෂිකර්මය (Agriculture)

    නවීන කෘෂිකර්මාන්තය හෙවත් "සුහුරු ගොවිතැන" (Smart Farming) සඳහා ICT භාවිතා වේ.

    • යෙදවුම්: පසෙහි තෙතමනය මනින සංවේදක (Sensors), ස්වයංක්‍රීය ජල සම්පාදන පද්ධති, බෝග අස්වැන්න පුරෝකථනය කරන මෘදුකාංග.
    • ප්‍රතිලාභ: සම්පත් අපතේ යාම වැළැක්වීම, අස්වැන්න වැඩි කර ගැනීම.
  4. ව්‍යාපාර හා මූල්‍ය (Business & Finance)

    ව්‍යාපාරික කටයුතු වේගවත් හා විනිවිදභාවයකින් යුතුව සිදු කිරීමට ICT උපකාරී වේ.

    • යෙදවුම්: විද්‍යුත් වාණිජ්‍යය (e-Commerce), මාර්ගගත බැංකු සේවා (Online Banking), ATM යන්ත්‍ර, කොටස් වෙළඳපොළ පද්ධති.
    • ප්‍රතිලාභ: පාරිභෝගිකයාට නිවසේ සිටම ගනුදෙනු කිරීමට හැකි වීම, ව්‍යාපාරික දත්ත ආරක්ෂිතව තබා ගැනීම.
  5. ඉංජිනේරු විද්‍යාව (Engineering)

    නිර්මාණකරණයේදී සහ නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේදී පරිගණක තාක්ෂණය මූලික වේ.

    • යෙදවුම්: CAD (Computer-Aided Design) මෘදුකාංග, ත්‍රිමාණ මුද්‍රණය (3D Printing), රොබෝ තාක්ෂණය.
    • ප්‍රතිලාභ: නිර්මාණවල නිරවද්‍යතාව වැඩි වීම, සංකීර්ණ යන්ත්‍ර සූත්‍ර දුරස්ථව පාලනය කිරීම.
  6. සංචාරක ක්ෂේත්‍රය (Tourism)

    සංචාරකයින්ට අවශ්‍ය තොරතුරු සහ සේවා සැපයීම සඳහා ICT භාවිතා වේ.

    • යෙදවුම්: මාර්ගගතව හෝටල් සහ ගුවන් ටිකට්පත් වෙන් කිරීම (Online Booking), GPS සහ Google Maps භාවිතය.
    • ප්‍රතිලාභ: සංචාරකයින්ට පහසුවෙන් ගමනාන්ත සොයා ගැනීම, සංචාරක ආයතනවල ප්‍රචාරණ කටයුතු පහසු වීම.
  7. මාධ්‍ය සහ ප්‍රවෘත්තිකරණය (Media & Journalism)

    තොරතුරු ක්ෂණිකව ජනතාව වෙත ගෙන යාම සඳහා නව මාධ්‍ය භාවිතා වේ.

    • යෙදවුම්: සමාජ මාධ්‍ය (Social Media), සජීවී විකාශන (Live Streaming), ඩිජිටල් පුවත්පත්.
    • ප්‍රතිලාභ: ලොව ඕනෑම තැනක සිදුවන දෙයක් එසැණින් දැනගැනීමට හැකි වීම.
  8. නීතිය බලාත්මක කිරීම (Law Enforcement)

    අපරාධ මැඩලීම සහ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා ICT උපකාරී වේ.

    • යෙදවුම්: CCTV පද්ධති, ඇඟිලි සලකුණු හඳුනාගැනීමේ පද්ධති (Biometrics), DNA දත්ත සමුදායන්.
    • ප්‍රතිලාභ: අපරාධකරුවන් ඉක්මනින් හඳුනා ගැනීම, සාක්ෂි සුරක්ෂිතව තැබීම.

ක්ෂේත්‍ර අනුව අවශ්‍ය වන මෙවලම් සහ නිපුණතා:

ක්ෂේත්‍රය අවශ්‍ය මෙවලම් අවශ්‍ය දැනුම/නිපුණතා
අධ්‍යාපනය LMS, Interactive Boards ඩිජිටල් සාක්ෂරතාව, අන්තර්ජාල භාවිතය
ව්‍යාපාර Spreadsheet (Excel), ERP දත්ත විශ්ලේෂණය, මූල්‍ය කළමනාකරණය
සෞඛ්‍ය Scanning Machines, Sensors දත්ත පද්ධති හැසිරවීම, රෝග විනිශ්චය මෘදුකාංග
ඉංජිනේරු CAD Software, Simulation Tools ගණිතමය ආකෘති නිර්මාණය, මෘදුකාංග දැනුම
YouTube Facebook Myschool
සමාජය කෙ‍රෙහි තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ බලපෑම ඇගයිමට ලක් කරයි
පාඩම.

තොරතුරු තාක්ෂණය සමාජයේ සහ ආර්ථිකයේ දැවැන්ත පෙරළියක් සිදු කර ඇත.

සමාජීය ප්‍රතිලාභ: ලොව පුරා විසිරී සිටින පුද්ගලයන් සමඟ ක්ෂණිකව අදහස් හුවමාරු කර ගැනීමට හැකි වීම, අධ්‍යාපනය සහ සෞඛ්‍ය සේවා සැමට සමීප වීම සහ සමාජ සුභසාධන කටයුතු කාර්යක්ෂම වීම.

ආර්ථික ප්‍රතිලාභ: නව රැකියා අවස්ථා උදාවීම (Software Engineering, Data Science), ඩිජිටල් වෙළඳාම (e-Commerce) හරහා ව්‍යාපාරික පිරිවැය අඩු වීම සහ ගෝලීය වෙළඳපොළට පිවිසීමට හැකි වීම.

ICT හා බැඳුණු අභියෝග සහ වාද විෂයයන්
අභියෝග සහ ගැටළු

තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමඟ යහපත් මෙන්ම අයහපත් බලපෑම් ද නිර්මාණය වී ඇත.

සමාජීය සහ ආර්ථික බලපෑම්

අංකිත බෙදීම (Digital Divide): තාක්ෂණය පරිහරණය කිරීමට පහසුකම් ඇති සහ නැති පිරිස අතර ඇති වන පරතරයයි. මෙය නාගරික හා ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ අතර මෙන්ම ධනවත් හා දුප්පත් රටවල් අතර ද දැකිය හැකිය.

පෞද්ගලිකත්වය (Privacy): පුද්ගලික තොරතුරු අවසරයකින් තොරව ලබා ගැනීම හෝ අනාවරණය වීම පිළිබඳ පවතින ගැටලු.

පාරිසරික බලපෑම්

ඉලෙක්ට්‍රොනික අපද්‍රව්‍ය (e-waste): භාවිතයෙන් ඉවත් කරන ලද පරිගණක, ජංගම දුරකථන සහ බැටරි පරිසරයට එකතු වීම විශාල තර්ජනයකි. මේවා ආරක්ෂිතව බැහැර කිරීම හෝ ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීම (Recycling) අත්‍යවශ්‍ය වේ.

සදාචාරාත්මක සහ නීතිමය බලපෑම්

රහස්‍යභාවය: දත්ත වල රහස්‍යභාවය ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම.

තතබෑම (Phishing): වංචනික ලෙස පුද්ගලික තොරතුරු (Passwords/Credit card details) ලබා ගැනීමට උත්සාහ කිරීම.

ග්‍රන්ථ/රචනා චෞර්යය (Plagiarism): අන් අයෙකුගේ නිර්මාණයක් හෝ අදහසක් තමන්ගේ මෙන් ඉදිරිපත් කිරීම.

චෞරත්වය (Piracy): මෘදුකාංග, චිත්‍රපට හෝ සංගීතය අවසරයකින් තොරව පිටපත් කිරීම සහ බෙදා හැරීම.

බුද්ධිමය දේපළ නීතිය සහ මෘදුකාංග බලපත්‍ර
නීතිමය කරුණු

අන්තර්ජාලය හරහා තොරතුරු හුවමාරු කිරීමේදී බුද්ධිමය දේපළ (Intellectual Property) ආරක්ෂා කිරීම වැදගත් වේ.

බලපත්‍ර සහිත මෘදුකාංග (Licensed Software): මුදල් ගෙවා නිල වශයෙන් භාවිත කිරීමට අවසර ගත් මෘදුකාංග.

බලපත්‍ර රහිත මෘදුකාංග (Unlicensed/Pirated): හොර රහසේ පිටපත් කරන ලද මෘදුකාංග. මේවා භාවිතය නීති විරෝධී වන අතර වෛරස් (Viruses) ශරීරගත වීමේ අවදානමක් ද පවතී.

තිරසාර සංවර්ධන ඉලක්ක සහ ICT
තිරසාර සංවර්ධනය

තිරසාර සංවර්ධනය (Sustainable Development) යනු අනාගත පරපුරට අවශ්‍ය සම්පත් ඉතිරි කරමින් වර්තමාන අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීමයි. මෙහිදී ICT වල කාර්යභාරය වන්නේ:

  • කඩදාසි භාවිතය අවම කර (Paperless office) පරිසරය සුරැකීම.
  • දුරස්ථ අධ්‍යාපනය සහ සෞඛ්‍ය සේවා හරහා දුප්පත්කම පිටුදැකීම.
  • කාර්යක්ෂම බලශක්ති කළමනාකරණ පද්ධති නිර්මාණය කිරීම.
අංකිත බෙදීම අවම කිරීම (Bridging the Digital Divide)
අංකිත බෙදීම අවම කිරීම

මෙම පරතරය නැති කිරීමට ගත හැකි පියවර:

  • දුරස්ථ ප්‍රදේශවලට අන්තර්ජාල පහසුකම් ලබා දීම.
  • පරිගණක උපාංග අඩු මිලට ලබා දීම.
  • තොරතුරු තාක්ෂණ අධ්‍යාපනය පාසල් විෂය මාලාවට ඇතුළත් කිරීම.
YouTube Facebook Myschool