උසස්පෙළ තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය

3.1 : සංඛ්‍යා පද්ධති අතර පරිවර්තන - 2 කොටස

 

මෙම ලිපියෙහි පළමු කොටස සඳහා  " 3.1 : සංඛ්‍යා පද්ධති අතර පරිවර්තන - 1 කොටස " ලිපිය පරිශීලනය කරන්න.


3. දශමක සංඛ්‍යා ෂඩ් දශමය සංඛ්‍යා බවට පරිවර්තනය
(Decimal to Hexadecimal conversion)


ලබ්ධිය 0 වනතෙක් 16 න් බෙදන්න. ඉතිරිය අග සිට මුලට ලියන්න.

දශමය (Decimal)

ෂඩ් දශමය (Hexadecimal)

10

A

11

B

12

C

13

D

14

E

15

F


උදා: 6010

       16 | 60                       6010 = 3C16
               3 – 12

 

04. ද්වීමය සංඛ්‍යා දශමය සංඛ්‍යා බවට පරිවර්තනය (Binary to Decimal conversion)

ද්වීමය සංඛ්‍යා පද්ධතියේ බර සාධකය (Weighting Factor) 2 වේ. 2 හි ස්ථානීය අගයයන් පිළිවෙලට යොදා ලැබෙන සංඛ්‍යා සියල්ලම එකතු කරන්න.

උදා:          1010111102


= ( 28 x 1 ) + (27 x 0) + (26 x 1) + (25 x 0) + (24 x 1) + (23 x 1) + (22 x 1) + (21 x 1) + (20 x 0)
   ( 256 x 1 ) + ( 128 x 0 ) + ( 64 x 1 ) + ( 32 x 0 ) + ( 16 x 1 ) + ( 8 x 1 ) + ( 4 x 1 ) + ( 2 x 1) + ( 1 x 0)
    256 + 0 + 64 + 0 + 16 + 8 + 4 + 2 + 0
   
35010

උදා: 110101.112 =  53.7510

 

05. ද්වීමය සංඛ්‍යා අෂ්ටක සංඛ්‍යා බවට පරිවර්තනය (Binary to Octal conversion)

* ද්වීමය සංඛ්‍යාවේ දශමස්ථානයේ සිට වම් පැත්තට සංඛ්‍යා 3 බැගින් වන ලෙස කාණ්ඩ කරන්න.
* කාණ්ඩය සංඛ්‍යා 3 ට අඩු නම් එම සංඛ්‍යාව ඉදිරියෙන් 0 දමා කාණ්ඩය සම්පූර්ණ කරන්න.
* භාගික කොටස (දශම කොටස) අෂ්ටක කිරීමේදී දශමස්ථානයේ සිට දකුණු පැත්තට සංඛ්‍යා 3 බැගින් කාණ්ඩ කරන්න.
* කාණ්ඩයක සංඛ්‍යා 3 ට අඩු නම් එම සංඛ්‍යාව පිටුපසින් 0 දමා කාණ්ඩය සම්පූර්ණ කරන්න.
* සෑම කාණ්ඩයකටම ඊට අදාළ අෂ්ටක සංඛ්‍යාව ලියන්න.

උදා:  010101

          010 101       -> 2 5

0101012 = 258      

උදා: 0.1101112     

         110 111       -> 6 7 

0.1101112 =  0.678

 

06. ද්වීමය සංඛ්‍යා ෂඩ් දශමක සංඛ්‍යා බවට පරිවර්තනය (Binary to Hexadecimal conversion)

* ද්වීමය සංඛ්‍යාවේ දශම ස්ථානයේ සිට වම් පැත්තට සංඛ්‍යා 4 බැගින් වන ලෙස කාණ්ඩ කරන්න.
* කාණ්ඩය සංඛ්‍යා 4 ට අඩු නම් එම සංඛ්‍යාව ඉදිරියෙන් 0 දමා කාණ්ඩය සම්පූර්ණ කරන්න.
* භාගික කොටස (දශම කොටස) ෂඩ් දශමක කිරීමේදී දශම ස්ථානයේ සිට දකුණු පැත්තට සංඛ්‍යා 4 බැගින් කාණ්ඩ කරන්න.
* කාණ්ඩයක සංඛ්‍යා 4 ට අඩු නම් එම සංඛ්‍යාව පිටුපසින් 0 දමා කාණ්ඩය සම්පූර්ණ කරන්න.
* සෑම කාණ්ඩයකටම ඊට අදාළ ෂඩ් දශමක සංඛ්‍යාව ලියන්න.

උදා: 1010112

        0010 1011        -> 2                           11 (B)                          1010112 = 2B16

 

07. අෂ්ටක සංඛ්‍යා දශමක සංඛ්‍යා බවට පරිවර්තනය (Octal to Decimal conversion)

අෂ්ටක සංඛ්‍යා පද්ධතියේ බර සාධකය (Weighting Factor) 8 වේ. 8 හි ස්ථානීය අගයයන් පිළිවෙලට යොදා ලැබෙන සංඛ්‍යා සියල්ලම එකතු කරන්න.

උදා: 237.048

237.048  

= ( 82 x 2 ) + ( 81 x 3 ) + ( 80 X 7 ) + ( 8-1 x 0 ) + ( 8-2 x 4 )
    ( 64 x 2 ) + ( 8 x 3 ) + ( 1 x 7 ) + ( 0.125 x 0 ) + ( 0.0156 x 4 )
    159. 062510

237.048 = 159. 062510

 

08. අෂ්ටක සංඛ්‍යා ද්වීමය සංඛ්‍යා බවට පරිවර්තනය (Octal to Binary conversion)

දශමය සංඛ්‍යාව (Decimal)

අෂ්ටක සංඛ්‍යාව (Octal)

ද්වීමය සංඛ්‍යාව (Binary)

         0

0

000

1

1

001

2

2

010

3

3

011

4

4

100

5

5

101

6

6

110

7

7

111

ඉහත වගුවේ ආකාරයට අෂ්ටක සංඛ්‍යාවක් බිටු 3 ක් ඇසුරින් ද්වීමය සංඛ්‍යාවක් ලෙස නිරූපණය කළ හැකිය. එනම් අෂ්ටක සංඛ්‍යා ද්වීමය සංඛ්‍යා බවට හැරවීමේදී සෑම අෂ්ටක සංඛ්‍යාවකම ඉලක්කම් සංඛ්‍යා 3 කින් යුතු ද්වීමය අගයන් ආදේශ කිරීමෙන් ඊට අදාළ ද්වීමය අගය ලැබේ.

උදා:  3458

345       -> 011        100           101  

3458 = 0111001012   



තවත් කොටසක් පසුව බලාපොරොත්තු වන්න.


ලිපිය නිර්මාණය කලේ,
රසික අත්තනායක


MEMBER

අදාල තවත් ලිපි,



රසික අත්තනායක

උසස්පෙළ තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය

අනෙකුත් ලිපි