උසස්පෙළ තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය

3.1 : සංඛ්‍යා පද්ධති අතර පරිවර්තන - 3 කොටස

මෙමෙ ලිපියේ මුල් කොටස "3.1 : සංඛ්‍යා පද්ධති අතර පරිවර්තන - 2 කොටස" යන ලිපිය සමග සම්බන්ධ වේ. 

 

09. අෂ්ටක සංඛ්‍යා ෂඩ් දශමය සංඛ්‍යා බවට පරිවර්තනය (Octal to Hexadecimal conversion)

* අෂ්ටක සංඛ්‍යාවෙහි ඇතුළත් සංඛ්‍යා වලට අදාල ද්වීමය අගය බිටු 3 කින් නිරූපනය කරන්න.
*
එම ද්වීමය සංඛ්‍යා සියල්ල එක පෙළට ලියන්න.
*
දකුණුපස සිට වම්පස දක්වා බිටු 4 බැගින් වෙන් කරන්න.

* කාණ්ඩයක සංඛ්‍යා 4 ට අඩු නම් එම සංඛ්‍යාව පිටුපසින් 0 දමා කාණ්ඩය සම්පූර්ණ කරන්න.
*  සෑම කාණ්ඩයකටම ඊට අදාළ ෂඩ් දශමක සංඛ්‍යාව ලියන්න.

උදා:  3458

345  -> 011    100     101      ->    3458 = F516    

 

10. ෂඩ් දශමක සංඛ්‍යා දශමය සංඛ්‍යා බවට පරිවර්තනය (Hexadecimal to Decimal conversion)

ෂඩ් දශමක සංඛ්‍යා පද්ධතියේ බර සාධකය (Weighting Factor) 16 වේ. 16 හි ස්ථානීය අගයයන් පිළිවෙලට යොදා ලැබෙන සංඛ්‍යා සියල්ලම එකතු කරන්න.


උදා: 1AB.216


1AB.2 

= (162 x 1 ) + (161 x A ) + (160 x B ) + (16-1 x 2 )
   ( 256 x 1 ) + ( 16 x 10 ) + ( 1 x 11 ) + ( 0.0625 x 2 )
    256 + 160 + 11 + 0.125
    427.125

1AB.216 = 427.12510

 

11. ෂඩ් දශමක සංඛ්‍යා අෂ්ටක සංඛ්‍යා බවට පරිවර්තනය (Hexadecimal to Octal conversion)

* ෂඩ් දශමක සංඛ්‍යාවෙහි ඇතුළත් සංඛ්‍යා වලට අදාල ද්වීමය අගය බිටු 4 කින් නිරූපනය කරන්න.
*
එම ද්වීමය සංඛ්‍යා සියල්ල එක පෙළට ලියන්න.
*
දකුණුපස සිට වම්පස දක්වා බිටු 3 බැගින් වෙන් කරන්න.

* කාණ්ඩයක සංඛ්‍යා 3 ට අඩු නම් එම සංඛ්‍යාව පිටුපසින් 0 දමා කාණ්ඩය සම්පූර්ණ කරන්න.
සෑම කාණ්ඩයකටම ඊට අදාළ අෂ්ටක සංඛ්‍යාව ලියන්න.
 
උදා:  F516

1110 0101  ->  11100101 ->            011  100  101   ->       3     4      5 

F516 =  3458 


12. ෂඩ් දශමක සංඛ්‍යා ද්වීමය සංඛ්‍යා බවට පරිවර්තනය
(Hexadecimal to Binary conversion)

දශමය සංඛ්‍යා (Decimal)

ෂඩ් දශමක සංඛ්‍යා (Hexadecimal)

ද්වීමය සංඛ්‍යා (Binary)

0

0

0000

1

1

0001

2

2

0010

3

3

0011

4

4

0100

5

5

0101

6

6

0110

7

7

0111

8

8

1000

9

9

1001

10

A

1010

11

B

1011

12

C

1100

13

D

1101

14

E

1110

15

F

1111


ඉහත වගුවේ ආකාරයට ෂඩ් දශමක සංඛ්‍යාවක් බිටු 4 ක් ඇසුරින් ද්වීමය සංඛ්‍යාවක් ලෙස නිරූපණය කළ හැකිය. එනම් ෂඩ් දශමක සංඛ්‍යා ද්වීමය සංඛ්‍යා බවට හැරවීමේදී සෑම ෂඩ් දශමක සංඛ්‍යාවකම ඉලක්කම් සංඛ්‍යා 4 කින් යුතු ද්වීමය අගයන් ආදේශ කිරීමෙන් ඊට අදාළ ද්වීමය අගය ලැබේ.

උදා:  F516                                                                            F516 = 111001012

1110 0101  = 111001012

 

සංඛ්‍යාවක නිරූපනය

785.43 යන සංඛ්‍යාව පහත ආකාරයට වගුවක නිරූපනය කරමු.

 

100 ඒවා

10 ඒවා

1 ඒවා

1/10 ඒවා

1/100 ඒවා






785.43

භාරය

102

101

100

10-1

10-2

සංඛ්‍යාංක

7

8

5

4

3

ස්ථානීය අගය

700

80

5

0.4

0.03

 

භාග සංඛ්‍යා ද්වීමය සංඛ්‍යා බවට හැරවීම

* දී ඇති දශමක සංඛ්‍යාව 2 න් වැඩි කරන්න.
* දශමක කොටස 0 ක් වනතුරු 2 න් වැඩි කරන්න.
* දශම තිතට ඉදිරියෙන් ඇති අගය මුල සිට අගට ලියන්න.

උදා: 0.312510                                                                                                                                0.312510 = 0.01012

 

0.3125

X 2

0

0.625

X 2

1

0.25

X 2

0

0.50

X 2

1

.00

 

 0101 = 0.01012


භාග සංඛ්‍යා අෂ්ටක සංඛ්‍යා බවට හැරවීම

 

0.3215

X 8

2

0.50

X 8

4

.00

X 8

 

0.312510 = 0.248


මෙම පාඩම හා සම්බන්ධ වැඩිදුර අභ්‍යාස පසු ලිපියක් මගින් බලාපොරොත්තු වන්න.


ලිපිය නිර්මාණය කලේ,
රසික අත්තනායක


MEMBER

අදාල තවත් ලිපි,



රසික අත්තනායක

උසස්පෙළ තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය

අනෙකුත් ලිපි