උසස්පෙළ ආර්ථික විද්‍යාව විදේශ මූල්‍ය ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකයට බලපාන ආකාරය විදේශ ආයෝජන රටක ආර්ථීකයට බලපාන ආකාරය
ගෙවුම් ශේෂ ලේඛනයේ අන්තර්ගතය
Topic Progress Bar
0%
පාඩම.
ගෙවුම් ශේෂ ලේඛනය
ජාත්‍යන්තර ගනුදෙනු වාර්තා කිරීම

ලෝකයේ එක් රටක් ලෝකයේ සෙසු රටවල් සමග කරනු ලබන සියලුම ගණුදෙනු ලැබීම් සහ ගෙවීම් ලෙස සටහන් කරනු ලබන ලේඛනය ගෙවුම් ශේෂ ලේඛනය බව.

මෙය ද්විත්ව සටහන් (ශේෂ පත්‍රයක ආකෘතිය ගන්නා නිසා) ලෙස ගිණුම් තැබීම නිසා ගෙවුම් තුලන ලේඛනය වශයෙන්ද හඳුන්වන බව.

ගෙවුම් ශේෂ ලේඛනය ප්‍රධාන ගිණුම් දෙකකින් සමන්විත වන බව.

  • ජංගම ගිණුම 
  • ප්‍රාග්ධන හා මූල්‍ය ගිණුම

ජංගම ගිණුම නැවත ප්‍රධාන ගිණුම් හතරකට බෙදන බව.

  1. වෙළෙඳ ගිණුම (භාණ්ඩ ගිණුම)
  2. සේවා ගිණුම (සාධක නොවන සේවා ගිණුම)
  3. ආදායම් ගිණුම (සාධක සේවා ගිණුම)
  4. වර්තන සංක්‍රාම ගිණුම (නිල හා පෞද්ගලික සංක්‍රාම ගිණුම)
  • ලෝකයේ එක් රටක් ලෝකයේ සෙසු රටවල් සමග සිදුකරන භාණ්ඩ අපනයන හා ආනයනය පිළිබඳව තොරතුරු සටහන් කරන ගිණුම වෙළෙඳ ගිණුම නැතහොත් දෘෂ්‍ය භාණ්ඩ ගිණුම යනුවෙන් හැඳින්වෙන බව.
  • මෙම ගිණුමේ ශේෂය වෙළෙඳ ශේෂය වශයෙන් හැඳින්වෙන අතර එය ධන හෝ ඍණ අගයක් ගන්නා බව.
  • අන්තර්ජාතික වෙළෙඳාමේ දී එක් රටක් තවත් රටවල් සමග සාධක නොවන සේවා සඳහා කරනු ලබන වියදම් සහ ලැබෙන ආදායම් සටහන් කරන ගිණුම සේවා ගිණුම වශයෙන් හැඳින්වෙන බව.
  • මෙම ගිණුමේ ශේෂය ධන හෝ ඍණ අගයක් ගත හැකි බව.
  • අන්තර්ජාතික වෙළෙඳාමේ දී සාධක ආදායම් ලැබීම් හා සාධක ආදායම් ගෙවීම් පිළිබඳ සටහන් තබන ගිණුම ආදායම් ගිණුම වශයෙන් හැඳින්වෙන බව.
  • ගෘහසේවිකාවන් විදේශගත වී එවනු ලබන වැටුප් මෙම ගිණුමට ඇතුළත් නොවීම විශේෂ කාරණයක් බව.
  • මෙම ගිණුමේ ලැබීම් හා ගෙවීම් අතර ශේෂය ධන හෝ ඍණ අගයක් ගත හැකි අතර එය විදේශ ශුද්ධ සාධක ආදායම ලෙස හැඳින්වෙන බව.
  • ලෝකයේ රටවල් සමග සම්බන්ධකම් පවත්වනවිට එක් රටක් ලෝකයේ තවත් රටකට කරනු ලබන පරිත්‍යාග රජයකින් තවත් රජයකට වන්නේ නම් එය නිල සංක්‍රාම වශයෙන් හැඳින්වෙන බව.
  • එමෙන් ම කිසියම් රටක පුරවැසියකු විදේශ ගත වූ විට තම නෑදෑ, හිත මිත්‍රාදීන්ට එවනු ලබන තමාගේ වැටුප පෞද්ගලික සංක්‍රාමයක් ලෙස සැලකිය හැකි බව.
  • මේ අනුව ජංගම සංක්‍රාම, නිල සංක්‍රාම හා පෞද්ගලික සංක්‍රාම වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදෙන බව.
  • ඉහත ගිණුම් හතරේ එකතුව ජංගම ගිණුමේ ශේෂය බව.
  • එය ධන හෝ ඍණ අගයක් ගත හැකි බව.
  • ප්‍රාග්ධන ගිණුමේ සටහන් වන්නේ ප්‍රාග්ධන සංක්‍රාම බව.
  • මූල්‍ය ගිණුම දිගුකාලීන හා කෙටිකාලීන වශයෙන් ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට බෙදෙන බව.
  • දිගුකාලීන මූල්‍ය ගිණුමට සෘජු ආයෝජන, පෞද්ගලික දිගුකාලීන (ශුද්ධ) සහ රජයේ දිගුකාලීන (ශුද්ධ) අයත් වන බව.

කෙටිකාලීන මූල්‍ය ගිණුමට පහත සඳහන් දෑ අයත් වන බව.

  • විවිධ ආයෝජන (ශුද්ධ)
  • පෞද්ගලික කෙටිකාලීන (ශුද්ධ)
  • වාණිජ බැංකු වත්කම් (ශුද්ධ)
  • වාණිජ බැංකු වගකීම් (ශුද්ධ)
  • රජයේ කෙටිකාලීන (ශුද්ධ)
  • විශේෂ ගැණුම් හිමිකම් (වි.ගැ.හි. )

අගය ගණනය කිරීමේ ගැළපීම වැරදි සහ අත්හැරීම් ගැළපූ විට ගෙවුම් ශේෂයේ සමස්ත ශේෂය සකස් කර ගත හැකි බව.

       

විදේශ ආයෝජන ආර්ථීකයට බලපාන ආකාරය ශ්‍රී ලංකාවේ ගෙවුම් ශේෂ ලේඛනය ඇසුරෙන්
Topic Progress Bar
0%
පාඩම.
ගෙවුම් ශේෂය
ගෙවුම් ශේෂ ලේඛනයක සමස්ත ගිණුමේ ශේෂය

ගෙවුම් ශේෂ ලේඛනයක සමස්ත ගිණුමේ ශේෂය අතිරික්තයක් හෝ හිඟයක් පැවතීම ගෙවුම් ශේෂ අසමතුලිතතාවයක් ලෙස හැඳින්වෙන බව.

මහ බැංකු වාර්ෂික වාර්තාව තුළින් ශ්‍රී ලංකාවේ ගෙවුම් ශේෂයේ මෑතකාලීන උපනති පරීක්ෂා කළ හැකි බව.

ගෙවුම් ශේෂ අතිරික්තයක ආර්ථික ප්‍රතිවිපාක වලට නිදසුන් පහත දැක්වෙන බව.

  • විදේශ සංචිත ඉහළ යාම
  • ආනයන සඳහා විදේශ සංචිත ප්‍රමාණවත් කාලය දීර්ඝ වීම
  • මුදල් සැපයුම කෙරෙහි ප්‍රසාරණාත්මක බලපෑම් ඇතිවීම
  • උද්ධමනයකට ඉඩකඩ සැලසීම
  • විදේශ විනිමය අනුපාතිකය අධිතක්සේරු වීම
  • අපනයන තරගකාරීත්වය දුර්වල වීම

ගෙවුම් ශේෂ හිඟයක ආර්ථික ප්‍රතිවිපාක නිදසුන් පහත දැක්වෙන බව.

  • විදේශ සංචිත පහළ යාම
  • මුදල් සැපයුමේ සංකෝචනාත්මක බලපෑම
  • විනිමය අනුපාතිකය ක්ෂය වීම
  • ආරක්ෂණවාදී ප්‍රතිපත්ති කරා යොමුවීම
  • විදේශ ණය ඉහළ යාම

ගෙවුම් ශේෂ හිඟය පියවා ගැනීම සඳහා විවිධ ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කළ හැකි බව.

නිදසුන් :

  • වර්තන ගිණුමේ හිඟය පියවා ගැනීමට ප්‍රාග්ධන හා මූල්‍ය ගිණුමේ සම්පත් යොදා ගැනීම
  • සමස්ත ශේෂයේ හිඟය පියවා ගැනීම සඳහා දිගුකාලීන ක්‍රියාමාර්ග ගැනීම.
  • ආනයන ආදේශනය
  • අපනයන විවිධාංගීකරණය
  • විදේශ ආයෝජන ලබා ගැනීම
  • විනිමය අනුපාත අවප්‍රමාණය
  • සංරචක විනිමය අනුපාත ක්‍රමය
විදේශ විනිමය අනුපාතිකය තීරණය වන ආකාරය
Topic Progress Bar
0%
පාඩම.
විනිමය අනුපාත
විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළ

විවිධ රටවල මුදල් වර්ග හුවමාරු වන වෙළෙඳපොළ, විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළ බව.

එක් රටක මුදල් ඒකකයක් තවත් රටක මුදල් ඒකකයක් සමග හුවමාරු වන අනුපාතය විනිමය අනුපාතය බව.

ශ්‍රී ලංකාවේ එක් එක් කාලවකවානුවල පහත සඳහන් විවිධ විනිමය අනුපාතිකයන් භාවිත කර ඇති බව.

  • ස්ථාවර විනිමය අනුපාතිකය
  • පාවෙන විනිමය අනුපාතිකය
  • පාලිත නම්‍ය විනිමය අනුපාතිකය

විනිමය අවප්‍රමාණයක් හා ප්‍රතිප්‍රමාණයක් සිදුවිය හැකි බව.

විනිමය අවප්‍රමාණයක් යනු දේශීය ව්‍යවහාර මුදල් ඒකකයේ බාහිර අගය හෙවත් විදේශ ව්‍යවහාර මුදල්වලින් කෙරෙන තක්සේරුව පහත වැටීම බව.

ප්‍රතිප්‍රමාණය යනු අවප්‍රමාණයේ ප්‍රතිවිරුද්ධ ක්‍රියාවලිය බව.

අව ප්‍රමාණය හා ප්‍රතිප්‍රමාණය ස්ථාවර විනිමය අනුපාතික ක්‍රමය තුළ සිදුවන බව.

විනිමය අනුපාතික ක්ෂයවීම යනු, නම්‍ය විනිමය අනුපාත ක්‍රමයක් යටතේ දේශීය මුදල් ඒකකයක් මිලට ගැනීම සඳහා ගෙවිය යුතු විදේශ මුදල් ප්‍රමාණය අඩුවීමක් හෝ විදේශ මුදල් ඒකකයක් මිලට ගැනීම සඳහා ගෙවිය යුතු දේශීය මුදල් ප්‍රමාණය වැඩිවීමක් බව.

නිදසුන් :

  • ඇමරිකා ඩොලරයක ගැනුම් මිල ශ්‍රී ලංකා රුපියල් 100 සිට 150 දක්වා ඉහළ යාම හෝ ශ්‍රී ලංකා රුපියලක ගැනුම් මිල ඇමරිකා ඩොලර් 0.01 සිට 0.0067 දක්වා පහළ යාම

විනිමය අනුපාතිකයේ අගය වැඩිවීම යනු, විනිමය අනුපාතිකය ක්ෂයවීමේ ප්‍රතිවිරුද්ධ ක්‍රියාවලිය බව.

නිදසුන් :

  • ඇමරිකා ඩොලරයක ගැනුම් මිල ශ්‍රී ලංකා රුපියල් 150 සිට 100 දක්වා පහළ යාම හෝ ශ්‍රී ලංකා රුපියලක ගැනුම් මිල ඇමරිකා ඩොලර් 0.0067 සිට 0.01 දක්වා ඉහළ යාම

එක් එක් රටවල අභ්‍යන්තර උද්ධමන අනුපාතිකය විනිමය අනුපාතිකය කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කරන බව.

නාමික විනිමය අනුපාතිකය යනු, එක් එක් විදේශ මුදල් වර්ග සමග දේශීය ව්‍යවහාර මුදල් හුවමාරු අනුපාතය වෙන් වෙන් ව ප්‍රකාශ කර ඒ අනුව මුදලේ බාහිර අගය වෙනස්වීම මැන දැක්වීම බව.

මූර්ත විනිමය අනුපාතිකය යනු, රටවල් වල මිල මට්ටම් අතර වෙනස්කම් සඳහා ගළපන ලද නාමික විනිමය අනුපාතිකය බව.

රටවල් අතර මුදල් මත සිදු කරන වෙළෙඳාමේ සාපේක්ෂ ප්‍රමාණ අනුව බර තබා සැකසූ විනිමය අනුපාත නාමික සඵල විනිමය අනුපාතිකය බව.

මූර්ත සඵල විනිමය අනුපාතිකය යනු එසේ බර තබා සකසන ලද විනිමය අනුපාතිකයෙන් උද්ධමනයේ බලපෑම ඉවත් කර සකසන ලද විනිමය අනුපාතිකය බව.

මූර්ත විනිමය අනුපාතය ඉහළ යාමෙන් පෙන්වන්නේ ද විනිමය අනුපාතිකය අධි තක්සේරු වීමක් බව.

පහත දැක්වෙන කොන්දේසි වලට යටත්ව විනිමය අනුපාතිකයේ අගය අඩුවීමට ඉඩදීමෙන් වෙළෙඳ ශේෂය හා වර්තන ගිණුම යහපත් කර ගත හැකි බව.

  • අපනයන ඉල්ලුම නම්‍ය වීම
  • ආනයන ඉල්ලුම නම්‍ය වීම
  • දේශීය මිල මට්ටම් ස්ථාවරව තිබීම
  • අපනයන සැපයුම් නම්‍යතාව ඉහල මට්ටමක තිබීම
විදේශ ආයෝජන, රටක ආර්ථිකයකට බලපාන ආකාරය
Topic Progress Bar
0%
පාඩම.
විදේශ ආයෝජන
විදේශ ආයෝජන පිළිබඳ මූලික කරුණු

රටක ආයතනයක් හෝ පුද්ගලයකු හෝ වෙනත් රටක මූල්‍ය වත්කම් මිල දී ගැනීම හෝ නව ව්‍යාපාර බිහි කිරීම සහ පවත්නා ව්‍යාපාරවල කොටස් වැඩි සංඛ්‍යාවක් මිල දී ගැනීම විදේශ ආයෝජන වශයෙන් හැඳින්වෙන බව.

විදේශ ආයෝජන ප්‍රධාන තේමා දෙකක් යටතේ විස්තර කෙරෙන බව.

  • සෘජු ආයෝජන 
  • කළඹ ආයෝජන 

කර්මාන්ත ශාලා, ඉඩම්, ප්‍රාග්ධන භාණ්ඩ සහ තොග යන ආදියේ සිදු කෙරෙන මූර්ත ආයෝජන සෘජු ආයෝජන බව.

සෘජු ආයෝජනයේ දී විදේශ ප්‍රාග්ධනය, කළමනාකරණය සහ තාක්ෂණය ආයෝජනය කරන රටට ගලා එන බව.

සෘජු විදේශ ආයෝජනවල දී ආයෝජිත ප්‍රාග්ධනයේ අයිතිය විදේශ ආයෝජකයින්ට හිමිවන බව.

කළඹ ආයෝජන යනු විදේශිකයන්, දේශීය මුදලින් ප්‍රකාශිත මූල්‍ය වගකීම්වල මුදල් ආයෝජනය කිරීම බව.

කොටස්, ණයකර, වාණිජ පත්‍රිකා, භාණ්ඩාගාර බිල්පත්, සුරැකුම්පත සහ භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර ආදිය කළඹ ආයෝජන සඳහා යොදා ගන්නා මූල්‍ය වත්කම්වලට නිදසුන් බව.

විදේශ ආයෝජනවල වාසි

විදේශ ආයෝජනවල වාසි වලට නිදසුන් පහත දැක්වෙන බව.

  • විදේශ විනිමය රටට ගලා ඒම
  • ගෙවුම් ශේෂ හිඟයට පිළිතුරක් වීම
  • ණය බර ඉහළ නොයාම
  • නව තාක්ෂණය රටට ගලා ඒම
  • ප්‍රාග්ධනය රටට ගලා ඒම
  • කළමනාකරණය රට තුළට ගලා ඒම
විදේශ ආයෝජනවල අවාසි

විදේශ ආයෝජනවල අවාසි වලට නිදසුන් පහත දැක්වෙන බව.

  • ලාභාංශ හා පොලී විශාල වශයෙන් රටින් පිටතට ඇදී යාම
  • දේශීය ආර්ථික කටයුතුවලට අයහපත් බලපෑම් එල්ලවීම
  • ප්‍රාග්ධන සූක්ෂම නිෂ්පාදන ශිල්පීය ක්‍රම භාවිතය නිසා රැකියා අවස්ථා අහිමි වීම
  • ස්වභාවික සම්පත් අධි පාරිභෝජනයට ලක්වීම
  • දේශීය කර්මාන්ත අඩපණ වීම
  • රජයට බදු ආදායම් නියම ලෙස නොලැබී යාම
  • දේශීය ආයෝජකයින් සඳහා ඇති මුදල් විදේශ ව්‍යාපාර වෙත ඇදී යාම
  • දක්ෂ සේවකයන් දේශීය ව්‍යාපාරවලින් විදේශ ව්‍යාපාර වෙත ඇදී යාම
අන්තර්ජාතික මූල්‍ය ආයතනවල කාර්යභාරය
Topic Progress Bar
0%
පාඩම.
අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල සහ ලෝක බැංකුව
මූල්‍ය ආයතන
  • සාමාජික රටවල මූල්‍ය හිඟය පියවීම සඳහා කෙටිකාලීන ණය සැපයීම මූලික අරමුණ කොටගෙන 1947 ජනවාරි මාසයේ දී අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල (International Monetary Fund - IMF) පිහිටවූ බව.
  • අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදලේ ප්‍රධාන කාර්යාලය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වොෂිංටන් නගරයේ පිහිටවා ඇති අතර අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදලේ ආරම්භක සාමාජික රටවල් 28 ක් වූ නමුත් වර්තමානයේ දී රටවල් 184 ක් එහි සාමාජිකත්වය දරන බව.
  • අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල සඳහා ප්‍රාග්ධනය සපයාගෙන ඇත්තේ සාමාජික රටවල් වෙත අරමුදල් පංගු නිකුත් කිරීම මගින් වන අතර අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදලේ සාමාජිකත්වය ලබා ගැනීමට අරමුදල් පංගුවක් හෝ කීපයක් අදාළ රට විසින් සැපයිය යුතු බව.
  • අදාළ සාමාජික රටට ලැබෙන අරමුදල් පංගු ප්‍රමාණය තීරණය වන්නේ ඒ රටේ ආර්ථික වැදගත්කම හා අන්තර්ජාතික වෙළෙඳාමට ඒ රට දායක වන ප්‍රමාණය මත බව.
  • ඒ ඒ රටට හිමිවන අරමුදල් පංගු ප්‍රමාණය මත ඒ ඒ රටට හිමිවන ඡන්ද බලයත් ඒ ඒ රටට ලබා ගත හැකි ණය ප්‍රමාණයත් තීරණය වන බව.
  • 1947 වර්ෂය අවසාන වනවිට අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදලේ ප්‍රාග්ධනය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ඩොලර් බිලියන 8.8 ක් වූ අතර එයින් වැඩි ම අරමුදල් පංගු ප්‍රමාණයක් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය විසින් හිමිකරගෙන තිබූ බව.
  • සාමාජික රටට හිමි අරමුදල් පංගුවෙන් 25% ක් රන්වලින් ද ශේෂය ඒ රටේ දේශීය මුදල්වලින් ද ගෙවිය යුතු බව.
  • අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල වෙතින් ණය ලබා ගන්නා විට එකී ණයට සමාන අගයක් ඇති දේශීය මුදල් ප්‍රමාණයක් අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදලේ තැන්පත් කළ යුතු අතර අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල අනුමත කළ මුදල්වලින් අදාළ ණය මුදල සපයන බව.
  • අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල වෙතින් ලබා ගන්නා ණය වර්ෂ තුනත් පහත් අතර ගෙවිය යුතු අතර එම ණය ආපසු ගෙවිය යුත්තේ අනුමත කළ පරිවර්තීය මුදල මගින් බව.
අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදලේ අරමුණු
  • අන්තර්ජාතික මූල්‍ය ගැටළුවල දී සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීම සහ උපදේශන සේවා සැපයීම සඳහා ස්ථීර ආයතනයක් තුළින් අන්තර්ජාතික මූල්‍ය සහයෝගීතාව වර්ධනය කිරීම
  • අන්තර්ජාතික වෙළෙඳාමේ සමබර වර්ධනයටත් ව්‍යාප්තියටත් අවශ්‍ය සහාය ලබා දීම සහ ඉහළ සේවා නියුක්තියක් ද ඉහළ මූර්ත ආදායමක් ද පවත්වාගෙන යාම සඳහා අවශ්‍ය උපකාර කිරීම
  • විනිමය අනුපාතිකවල ස්ථාවරභාවයක් ඇති කිරීම
  • වර්තන ගණුදෙනු සම්බන්ධයෙන් බහුපාර්ශවීය ගෙවීම් ක්‍රමයක් ඇති කිරීම සඳහා උපකාර කිරීම සහ විදේශ විනිමය සීමා මුලින් උපුටා දැමීම
  • සාමාජික රටවල විශ්වාසය තහවුරු කිරීම සඳහා අරමුදල් සැපයීම සහ ගෙවුම් ශේෂයේ අයහපත් ගැළපුම් නිවැරදි කර ගැනීම සඳහා අවස්ථාව ලබා දීම
  • සාමාජික රටවල ගෙවුම් ශේෂ අසමතුලිතතා අඩු කිරීම සහ ගෙවුම් ශේෂ අසමතුලිතතා පවතින කාලය කෙටි කිරීම
අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල සපයන ණය වර්ග
  1. දීර්ඝ කරන ලද අරමුදල් පහසුකම් (Extended Fund Facilities)
  2. ව්‍යුහාත්මක ගැළපුම් පහසුකම් (Structural Adjustment Facilities)
  3. පුළුල් කරන ලද ව්‍යුහාත්මක පහසුකම් (Extended Structural Adjustment Facilities)
  4. වන්දි සහ ආපතික මූල්‍යකරණ පහසුකම් (Compensatory and Contingency Financial Facilities)
  5. ස්මාරක්ෂක තොග මූල්‍යකරණ පහසුකම් (Buffer Stock Financing Facilities)
  6. තෙල් ණය පහසුකම් (Oil Loan Facilities)
  7. ක්‍රමවත් පරිවර්තන පහසුකම් (Systemic Transformation Facilities)
  • ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ බ්‍රිතාන්‍යය ඇතුළු තවත් රටවල් 42 ක සහභාගීත්වයෙන් ඇමරිකාවේ බ්‍රෙට්න්වුඩ්ස් නගරයේ දී 1944 ජූලි මාසයේ පැවති බ්‍රෙට්න්වුඩ්ස් සමුළුවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1947.03.01 දින ලෝක බැංකුව (World Bank Group - WBG) පිහිට වූ බව.
  • දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් විනාශයට පත් රටවල් ප්‍රතිසංස්කරණයට හා එවැනි යුද්ධ නැවත ඇතිවීම වැළැක්වීම, ආර්ථික පුනර්ජීවනයක් ඇති කිරීම යන අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීමට එක්සත් ජාතීන්ගේ මුදල් හා මූල්‍ය කටයුතු සමුළුව ගත් තීරණයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ලෝක බැංකුව (WBG) පිහිට වූ බව.
  • ලෝක බැංකුවේ ප්‍රධාන අරමුණ වනුයේ සාමාජික රටවල දිගුකාලීන සංවර්ධනය සඳහා ආධාර සැපයීම බව.
  • ප්‍රතිසංස්කරණය හා සංවර්ධනය පිළිබඳ අන්තර්ජාතික බැංකුව (International Bank for Reconstruction and Development - IBRD) හෙවත් ලෝක බැංකුවේ (WBG) ආරම්භක සාමාජික රටවල් 28 ක් වූ අතර 2004 වසර අවසානයේ දී එහි සාමාජික රටවල් 177 ක් වූ බව.
  • ලෝක බැංකුව සඳහා අරමුදල් සපයා ඇත්තේ එහි සාමාජික රටවල් බව.
  • අන්තර්ජාතික මූල්‍ය සංස්ථාව (International Finance Corporation - IFC) සහ අන්තර්ජාතික සංවර්ධන සංගමය (International Development Association - IDA) ලෝක බැංකුවට අනුබද්ධිත ආයතන වන අතර ලෝක බැංකුව සහ මෙම ආයතන ලෝක බැංකු සමූහය (World Bank Group - WBG) ලෙස හඳුන්වන බව.
ලෝක බැංකුවේ මූලික පරමාර්ථ
  • සාමාජික රටවල නිෂ්පාදන කටයුතු සඳහා ආයෝජන පහසුකම් සැපයීම මගින් ඒවායේ ආර්ථික සංවර්ධනය වේගවත් කිරීම
  • ලිහිල් කොන්දේසි යටතේ විදේශ ප්‍රාග්ධනය සාමාජික රටවලට නොලැබෙන විට විදේශ පෞද්ගලික ආයෝජන දිරිගැන්වීම සඳහා පහසුකම් හා අවස්ථා ඇති කිරීම
  • පෞද්ගලික ආයෝජනවලට අමතර ව බැංකුවේ අරමුදල් ද වෙනත් මාර්ගවලින් ලබා ගන්නා අරමුදල් ද භාවිත කරමින් සාමාජික රටවල ඵලදායී නිෂ්පාදන කටයුතු සඳහා දිගුකාලීන ණය සැපයීම
  • සාමාජික රටවලට කාර්මික සහ ශිල්පීය උපදෙස් සේවා ලබා දීම
  • සාමාජික රටවල නිෂ්පාදන සම්පත් වර්ධනය කර ගැනීම අන්තර්ජාතික ආයෝජන දිරිගැන්වීම තුළින් අන්තර්ජාතික වෙළෙඳාමේ සමබර වර්ධනයක් ඇති කිරීම
ශ්‍රී ලංකාවට ලෝක බැංකුවෙන් සැලසෙන සේවා
  • අවශ්‍ය විදේශ විනිමය, සහනදායී කොන්දේසි යටතේ ණය ලෙස සැපයීම
  • තාක්ෂණය, ශිල්පීය ක්‍රම සහ කාර්මික ඥානය යනාදිය දියුණු කර ගැනීම සඳහා අනුග්‍රහය ලබා දීම
  • විදේශ ආයෝජන ගෙන්වා ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය සහයෝගය ලබා දීම
  • සංවර්ධනය වේගවත් කිරීම සඳහා අවශ්‍ය ව්‍යාපෘති සැලසුම් කිරීමටත් ඒවායේ කටයුතු අධීක්ෂණය කිරීමටත් ලෝක බැංකු විශේෂඥයන්ගේ සහයෝගය ලබා දීම
  • ගෝලීයකරණය ගමන් මගට පිවිසීම සඳහා අවශ්‍ය සහයෝගය ලබා දීම
  • ලෝක වෙළෙඳපොළේ දී මුහුණපෑමට සිදුවන අවාසිදායක තත්ත්ව සමනය කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ආධාර සැපයීම
  • ලෝක ප්‍රජාව සමග යහපත් සම්බන්ධතා ගොඩනගා ගැනීම සඳහා සහයෝගය දැක්වීම
  • ව්‍යුහාත්මක ගැටළු විසඳා ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය විශේෂඥ දැනුම ලබා දීම
  • නව ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය සහයෝගය දීම
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික සංවර්ධනය වේගවත් කිරීම සඳහා ලෝක බැංකු ප්‍රජාව විසින් දිගුකාලීන ණය සැපයූ ප්‍රධාන අංශ
  • කෘෂිකාර්මික හා ග්‍රාමීය සංවර්ධන ව්‍යාපෘති
  • බලශක්ති ව්‍යාපෘති
  • අධ්‍යාපනය
  • කර්මාන්ත අංශය
  • සෞඛ්‍ය හා පෝෂණය
  • ගමනාගමනය හා ප්‍රවාහනය
  • සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර
  • නාගරික සංවර්ධනය
  • ජල සැපයුම
  • උතුරු නැගෙනහිර අවතැන් වූවන් නැවත නගා සිටුවීම
සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට ගෝලීයකරණයෙන් ඇතිවන බලපෑම
Topic Progress Bar
0%
පාඩම.
ගෝලීයකරණය
ගෝලීයකරණය පිළිබඳ මූලික කරුණු

විදේශ වෙළෙඳාම, විදේශ ආයෝජනය හා විදේශ තාක්ෂණය යනා දී කරුණු මගින් රටවල් ලෝක ආර්ථිකයට ඒකාබද්ධවීම සහ ආර්ථිකය යළිත් විවෘතවීම් ගෝලීයකරණය ලෙස හැඳින්විය හැකි බව.

ගෝලීයකරණයේ මූලිකාංග
  • නව වෙළෙඳපොළවල් බිහිවීම
  • නව උපකරණ ඇතිවීම
  • නව ලෝක ආයතන හා සංවිධාන ඇතිවීම
  • නව නීතිරීති බිහිවීම

ගෝලීයකරණය තුළින් ලෝක ආර්ථිකයේ අන්‍යෝන්‍ය රැඳියාව තීව්‍ර වන බව.

ගෝලීයකරණය මගින් වෙළෙඳ හා මූල්‍ය ප්‍රවාහයන්ගේ වර්ධනයක් සිදුවන බව.

ගෝලීයකරණය මගින් නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය ජාත්‍යන්තරකරණය වන බව.

ගෝලීයකරණය මගින් ශ්‍රමය ජාත්‍යන්තර සංචලනය වන බව.

ගෝලීයකරණයේ ඓතිහාසික ක්‍රියාවලිය
  • 1870 ගණන්වල සිට 1920 ගණන් දක්වා ලෝක වෙළෙඳාමේ විශාල වර්ධනයක් හටගැනීම
  • දෙවන ලෝක යුද්ධය අවසන් වී 1945 න් පසුව ලෝක වෙළෙඳ ප්‍රවාහයන්ගේ විශාල වර්ධනයක් දක්නට ලැබීම
  • 1980 ගණන් අවසාන භාගයෙන් පසුව ගෝලීයකරණයේ තවත් රැල්ලක් වර්ධනය වීම
ගෝලීයකරණයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණ
  • දැඩි අන්තර් පරායත්තභාවය
  • වෙළෙඳ හා මූල්‍ය ප්‍රවාහයන්ගේ ශීඝ්‍ර වර්ධනය
  • නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලි ජාත්‍යන්තරකරණය
  • ශ්‍රමය ජාත්‍යන්තර වශයෙන් සංචලනය වීම
  • රටවල් ආර්ථික වශයෙන් ඒකාබද්ධ වීම
ගෝලීයකරණයේ ගාමක බලවේග
  • ප්‍රවාහන ක්ෂේත්‍රයේ වර්ධනය
  • තාක්ෂණයේ වර්ධනය
  • ගෝලීය මූල්‍ය වෙළෙඳපොළවල නියාමනහරණය
  • රටවල් අතර සාපේක්ෂ වාසි වෙනස්වීම
  • බහු ජාතික සමාගම් නිෂ්පාදනයේ විවිධ ක්‍රියාවලීන් විවිධ රටවල ස්ථානගත කිරීම
  • ආරක්ෂණවාදී ප්‍රතිපත්ති ඉවත් කිරීම
  • පරිමාණානුකූල පිරිමැසුම්
  • ආර්ථික ඒකාබද්ධවීම්
ගෝලීයකරණයේ වාසි
  • ලෝකයේ වෙළෙඳ පරිමාව ඉහළ යාම
  • නිෂ්පාදනය හා ආදායම් ඉහළ යාම
  • රැකී රක්ෂා අවස්ථා වැඩිවීම
  • සෘජු විදේශ ආයෝජන වැඩිවීම
  • නව තාක්ෂණය උරුම වීම
  • විවිධ භාණ්ඩ පරිභෝජනය සඳහා අවස්ථාව සැලසීම
  • නිෂ්පාදනයේ තරගකාරීත්වය වැඩිවීම නිසා ගුණාත්මක නිෂ්පාදන බිහිවීම
  • තොරතුරු ගලා යාම කාර්යක්ෂම වීම
ගෝලීයකරණයේ අවාසි
  • ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ආදායම් විෂමතා පුළුල් වීම
  • පාරිසරික ගැටළු
  • දේශීය ආර්ථික ක්‍රමවල ස්වෛරීත්වයට තර්ජන පැන නැගීම
  • සංස්කෘතික විවිධත්වය වැනසී යාම
  • මූල්‍ය වෙළෙඳපොළ අස්ථායීතාවක් හට ගැනීම නිසා ආර්ථික අර්බුද හට ගැනීම
  • දේශීය නිෂ්පාදන ක්ෂේත්‍රවල පසුබෑම සහ රැකීරක්ෂා අවස්ථා අහිමිවීම
  • ජාත්‍යන්තර ත්‍රස්තවාදය/ සෞඛ්‍ය ගැටළු

ගෝලීයකරණයේ වාසි සහ අවාසි අනුව ගෝලීයකරණයට පක්ෂ ව හා විපක්ෂ ව තර්ක ඉදිරිපත් වී ඇති බව.