සාමාන්‍යපෙළ කෘෂිකර්මය

පළිබෝධ පාලනය

හැඳින්වීම

කෘෂිකර්මාන්තය කෙරෙහි යොමු වූ දා පටන්, සිය වගා කරන ලද බෝග අනෙකුත් ජීවීන් සහ පාරිසරික ගැටලූ වලින් ආරක්ෂා කර ගැනීමට නිරන්තර අරගලයක යෙදීමට මිනිසා හට සිදුවුනි. අදටත් සිය බෝග වගාවෙන් උපරිම අස්වැන්නක් සහ ලාභයක් ලබා ගැනීමට ශාක ආරක්ෂණය සඳහා වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීමටත්, වැඩි මුදලක් යට කිරීමටත් ගොවි ජනතාවට සිදුවී ඇත. වැඩි අස්වැන්නක් දෙන නව බෝග ප්‍රභේදයන් වගා බිම් වලට හඳුන්වා දීම තුලින් ද ශාක ආරක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් වැඩි සැලකිල්ලක් දැක්වීම නොවැලැක්විය හැකි කරුණක් බවට පත්ව ඇත. මේ අතරින් රෝග සහ පළිබෝධ හානි මුල් තැනක් ගනී.

 

රෝග සහ පලිබෝධ යනු මොනවාද?

රෝග සහ රෝග කාරකයන්

ශාක තුළ සාමාන්ය ක්‍රියාවලියට සිදුවන, එමෙන්ම විශේෂිත වූ හේතු කාරකයකින් සෑදෙන සහ පිටතින් හඳුනාගත හැකි විශේෂිත වූ ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන්නා වූ, ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් මගින් ඇති කරන බාධාවක්, රෝගයක් ලෙස දැක්විය හැක. රෝග ඇති කරන්නාවූ රෝග කාරකයන් කාණ්ඩ කිහිපයකට බෙදා වෙන්කළ හැක. ඒ අතරින් දිලීර, බැක්ටීරියා සහ වෛරස ප්‍රධාන තැනක් ගන්නා අතර මෙම සටහනෙහි මෙම වර්ග සහ ඒවා මගින් ශාක වලට වැලඳෙන රෝග ගැන පමණක් කෙටියෙන් විස්තර කෙරේ.

පළිබෝධ යනු

පළිබෝධ යනු මිනිසාට හෝ මිනිසා විසින් ඇති කරනු ලබන සතකුට, වගා කරනු ලබන බෝගයකට, ගබඩා කරන ලද නිෂ්පාදනවලට හෝ මිනිසා විසින් පරිහරණය කරනු ලබන යම් ද්‍රව්යෙඅයකට ආර්ථීක වශයෙන් හානි සිදු කරන ජීවීන් කොට්ටාසයකි. පළිබෝධ ප්‍රධාන කාණ්ඩ තුනකි.

  1.  කෘමි හා කෘමි නොවන සතුන්
  2.  වල් පැළෑටි
  3.  රෝග කාරක ජීවින්
  4. කෘමි පලිබෝධකයන්

 

වල්පැළෑටියක් යනු

අත්‍යාවශ්‍ය තැනක වැඩීමෙන් භූමිය හා ජල සම්පත් පරිහරණයට බාධා කරන ඒ මගින් මිනිසාෙග් සුභසිද්ධියට අහිතකර ලෙස බලපෑම් කරන ශාකයකි

  • කෘෂිකර්ම ක්‍රයාවලිය තුළ බෝග සමග වල් පැලෑටි ප්‍රධාන කාණ්ඩ 3 ක් දක්නට ලැබේ. එනම් තෘණ, පන් සහ පළල් පත්‍ර වල් පැලෑටි යනුවෙනි. බොහොමයක් අවස්ථාවලදී, මෙම වල් පැලෑටි කෘමි පලිබෝධකයන්ගේ ද්විතියික ධාරකයන් ලෙසද ක්‍රියා කරයි.

 

විවිධ රෝග කාරකයන් හඳුනා ගැනීම සහ වර්ගීකරණය

  • දිලීර

    ශාක වලට රෝගී තත්ත්වයන් ඇති කරන දිලීර වර්ග බොහොමයක් අස්කොමයිසිට්ස් (අස්කොමයිසිට්ස් ගණයට) සහ බැසීඩියෝමයිසිට්ස් (බැසීඩියෝමයිසිට්ස්) යන කාණ්ඩ වලට අයත් වේ. ෆියුසිරියම් (Fusarium) සහ වර්ට්සීලියම් (Vertocellium) වැනි රෝග කාරක දිලීර අස්කොමයිසිට්ස් ගණයට අයත් වන අතර රයිටොක්සෝනියා (Rhizoktonia) සහ පුක්සීනියා (පියුස්සිනියා) වැනි දිලීර බැසීඩියෝමයිසිට්ස් කාණ්ඩයට අයත් වේ. මීට අමතරව, දිලිර වැනි වූ රෝග කාරකයන්ද දක්නට ලැබෙන අතර මේවා ඌමයිසිට්ස් (කාණ්ඩයට) ගණයට අයත් වේ. ශාක වලට දරුණු රෝගී තත්ත්වයන් ඇති කරන මෙම කාණ්ඩයට ෆයිටොප්තෝරා (Phytopthora) සහ ෆයිතියම් (Phythium) වැනි දිලීර අයත් වේ.
  • බැක්ටීරියා

    ශාක ව්‍යාධිජනක බැක්ටීරියාවන් "බැසිලි" ආකාරයට අයත් වේ. සන්තොමොනාස් (Xanthomonas) සහ සියුඩොමොනාස් (Pseudomonas) යන කාණ්ඩ ශාක සඳහා ප්‍රධාන රෝග කාරක බැක්ටීරියාවන් ලෙස දැක්විය හැක. බැක්ටීරියා කාණ්ඩයට අයත්වන එහෙත් සෛල බිත්තියක් නොමැති ෆයිටොප්ලාස්මා (Phytoplasma) ද ශාක වල ප්‍රධාන රෝග කාරකයක් වේ.
  • වෛරස

    රෝග කාරක වෛරස වාහකයෙක් ආධාරයෙන් ශාකවලට රෝග බෝ කරයි. මෙම වාහකයන් සාමාන්‍යයෙන් කෘමීන් වන අතර සමහරක් දිලීර, නෙමටෝඩාවන් සහ Protosowa විශේෂ ද වෛරස් වාහකයන් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

 

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍ර බෝගයන්හි බහුලව දක්නට ලැබෙන රෝග සහ පලිබෝධ හානි හඳුනා ගනිමු.

ධාන්‍ය බෝග (වී)

  • රෝග

    වී ශාකයට වැලඳෙන රෝග සහ ඒවායේ රෝග කාරකයන් පහත දැක්වේ.
  • සහල් පිපිරීමෙන්

Magnaporthe grisea

  • සහල් කොපු අංගමාරය

Rhizoctonia solani

  • බ්‍රවුන් ස්ථානයේදීම

Cochiobolus miyabeanus

  • බොරු smut

Ustilaginoidia virens

  • ධාන්‍ය හා රුධිර වහනයක් pecky සහල්

බොහෝ දිලීර, බැක්ටීරියා, හා විශේෂ

  • Leaf scald

Gerlachia oryzae

  • පටු බ්‍රවුන් ලීෆ් ස්ථානයේදීම

Cercospora janseana

  • කොපු කුණු

Sarocladium orysae

  • Root ගැටයක්

Meloidagane spp.

  • බැක්ටීරියා සාපයට

Xanthomonan බැක්ටියා කොල PV. Orysae

  • බැක්ටීරියා කොළ පැහැති වයිරමක්

බැක්ටියා කොල PV. Oryzicola

 

  • පළිබෝධ

    ශ්‍රී ලංකාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන පළිබෝධ හානි පහත දැක්වේ.
  • සහල් පැළ මැක්කන් (RTH)

Stenchaetothrips biformis (Bagnall) (Thysanoptera: Thripidae)

  • බ්‍රවුන් බලාගාරය හොපර් (BPH)

Nilapavata lugens (Stal) (Homoptera: Delphacidae)

  • කහ කඳ පණුවා (YSB)

Scirpophaga incertulas (Lepidoptera: Pyralidae)

  • සහල් ලීෆ් ෆෝල්ඩර (RLF)

Cnaphalocris medinalis; Marasmia spp. (Lepidoptera: Pyralidae)

  • සහල් ගාලු Midge (RGM)

Orselia oryzae (Diptera යන: Cecidomylidae)

  • වී බග් (පී.බී.)

Leptocorisa oratorius (Hemiptera: Alydidae)

  • වල් පැලෑටි

    ශ්‍රී ලංකාවේ වී වගාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන වල් පැලෑටි පහත සඳහන් වේ.

තෘන

පන්

පළල් පත්‍ර

මීවන

Echinochloa colona

Cyperus iria

Commelina diffusa

Marsilea quadrifolia

Echinochloa crusgalli

Cyperus alba

Eclipta අල්බා

සැල්වීනියා molesta

Panicum repens

Cyperus rotundus

Linderina spp.

 

Ischaemum rugosum

Fimbristylis miliacea

Monochoria vaginalis

 

Isachne globosa

Scirpus supinus

Murdannia nudiflora

 

Paspalum distichum

Fimbristylis dichotoma

Sphenoclea zeylanica

 
   

ලුසිවිනියා perennis

 
   

Haeranthus africanus

 

 

 

ධාන්‍ය බෝග (බඩ ඉරිඟු)

  • රෝග
    • මුල් සහ කඳ කුණුවීම සහ පත්‍ර හා කොපු අංගමාරය යන රෝග පරිසරයේ ආද්‍රතාවය වැඩි අවස්ථාවන්හිදී බඩ ඉරිඟු බෝගයට සෑදෙන ප්‍රධාන රෝග වේ.
  • පළිබෝධ
    • ශ්‍රී ලංකාවේ බඩ ඉරිඟු වගාවට ආර්ථිකව හානි කරන පළිබෝධයන් නොමැති තරම්ය. ඇතිවිය හැකි ප්‍රධානතම පළිබෝධ හානිය වනුයේ කඳ පණුවාගේ හානියයි.
  • වල් පැලෑටි
    • ශ්‍රී ලංකාවේ වී වගාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන වල් පැලෑටි පහත සඳහන් වේ.

තෘණ

පන්

පළල් පත්‍ර

Echinochloa colonum

Cyperus rotundus

Euphorbia heterophylla

Panicum repens

 

Ipomoea spp.

Eleusine indica

   

Dactyloctenium aeguptium

   


මාශ බෝග (සෝයා බෝංචි)

  • රෝග
    • ශ්‍රී ලංකාවේ සෝයා බෝංචි වගාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන රෝග සහ ඒවායේ රෝග කාරකයන් පහත දැක්වේ.
    • දම් පැල්ලම (Cercospora kikuchi)
    • බැක්ටීරියා Pustule (Xanthomonas phaseoli var. Sojensis)
    • කහ විචිත්‍ර වෛරසය
    • බඩ් බුබුඵ අංගමාරය (අ වෛරසය)
    • අඟුරු කුණුවීමේ (Macrophomina phaseolina)
  • පළිබෝධ
    • ශ්‍රී ලංකාවේ සෝයා බෝංචි වගාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන පළිබෝධ පහත දැක්වේ.
    • බීන් (Ophiomyia phaseoli) පියාසර
    • රනිල වගාවත්, හැලීම ගුල්ලා (Maruca testulalis)
  • වල් පැලෑටි
    • ඉහත බඩ ඉරිඟු බෝගය යටතේ වල් පැලෑටි වල නම් සඳහන් වගුව බලන්න.

 

මාශ බෝග (කව්පි)

  • පළිබෝධ
    • ශ්‍රී ලංකාවේ කවුපි වගාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන පළිබෝධ පහත දැක්වේ.
    • අමු තේ දළු සඳහා ආප්ප
  • රෝග
    • ශ්‍රී ලංකාවේ කවුපි වගාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන රෝග සහ ඒවායේ රෝග කාරකයන් පහත දැක්වේ.
    • කරපටි කුණු (Pythium aphanidermatum, Rhizoctonia පොලිස් අධිකාරී., Selerotium rolfsii, Fusrium පොලිස් අධිකාරී.)
    • දිලීර මැළවීමේ (Funaruin oxysporium)
    • Anthracnose (Collectrotrichum lindemuthuanum)
    • වෙබ් බුබුඵ අංගමාරය (Rhizoctonia solani)
    • Pod ගුල්ලා (Maruca pestulalis)
  • වල් පැලෑටි
    • ඉහත බඩඉරිඟු බෝගය යටතේ වල් පැලෑටි වල නම් සඳහන් වගුව බලන්න.

 

අල බෝග (අර්තාපල්)

  • රෝග
    • ශ්‍රී ලංකාවේ අර්තාපල් වගාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන රෝග පහත දැක්වේ.
    • පශ්චිම අංගමාරය
    • ශාකාණු මැලවීම
    • විචිත්‍ර කොළ රෝගය
  • පළිබෝධ
    • ශ්‍රී ලංකාවේ අර්තාපල් වගාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන පළිබෝධ පහත දැක්වේ.
    • කියත් පණුවා
    • අල විදින ගුල්ලා
  • වල් පැලෑටි
    • ඉහත බඩඉරිඟු බෝගය යටතේ වල් පැලෑටි වල නම් සඳහන් වගුව බලන්න.

 

රෝග හා පළිබෝධ පාලනය කිරීමේ ප්‍රධාන ක්‍රම

හඳුන්වා දීම වැලැක්වීම

ඕනෑම කෘෂිකාර්මික බිමක රෝග සහ පළිබෝධ මර්ධනය කළ හැකි සාර්ථකම ක්‍රමය වනුයේ එම බිමට රෝග කාරකයන් සහ පළිබෝධකයන් ඇතුලූවීම වැලැක්වීමය. පිරිසිදු සහ සහතික කරන ලද රෝපණ ද්‍රව්‍ය භාවිතය, කෘෂිකාර්මික බිමෙහි සහ ඒ අවට පරිසරයෙහි සනීපාරක්ෂාව තහවුරු කිරීම, පිරිසිදු උපකරණ භාවිතය, හොඳින් සැකසූ සහ පරිණත වූ කොම්පෝස්ට් පොහොර භාවිතය යන ක්‍රමෝපායයන් මගින් රෝග සහ පළිබෝධකයින් කෘෂිකාර්මික බිමට ඇතුලූවීම වලකා, එමගින් සිදුවන ආර්ථික හානිය නැති කර ගත හැක .

තුරන් කිරීම

කෘෂිකාර්මික බිමට රෝග සහ පළිබෝධ හානි පැතිරුණු මුල් අවස්ථාවන්හිදී, ඒවා මුලිනුපුටා දැමීම පහසුවේ. එම රෝග සහ පළිබෝධ හානි දක්නට ලැබෙන ශාක ප්‍රමාණය සංඛයාත්මකව අඩු නම්, සරල ක්‍රමයන් මගින් ඒවා විනාශ කිරීම හෝ කරදරකාරී වල් පැළ වල ගහනය අඩු නම්, ඒවා මුලිනුපුටා විනාශ කිරීම මෙහිදී ගත හැකි පියවරයන් වේ. එනමුදු, විශේෂයෙන්ම වල් පැළ සම්පූර්ණයෙන් ගලවා විනාශ කිරීමේදී භූමිය නිරාවරණය වීමෙන් පාංශු ඛාදනය සිදුවිය හැකි බැවින් ඒ සඳහා පිලියම් යෙදීමට කල්පනාකාරී විය යුතුය.

පාලනය කිරීම

රෝග පළිබෝධ පැතිරීමේ ප්‍රමාණය අහිතකර බලපෑම් ඇති කරන්නේ නම්, ඒවා පාලනය කිරීමට නිසි පියවර ගත යුතු වේ. මේ සඳහා එක් මර්ධන ක්‍රමයක් හෝ ක්‍රම කිහිපයක මිශ්‍රණයක් භාවිතා කළ හැක. රෝග පළිබෝධ පාලනය කිරීමේදී යොදා ගත හැකි ප්‍රධාන ක්‍රමයන් සැකෙවින් පහත දැක්වේ.

  1. සරල යන්ත්‍ර භාවිතය හෝ මිනිස් ශ්‍රමය වැඩිපුර භාවිතා කිරීම

සරල යන්ත්‍ර හෝ මිනිස් ශ්‍රමය වැඩිපුර යෙදවීම කාලය මෙන්ම මුදල් වැඩිපුර වැයවන ක්‍රියාවක් වන අතර, සුලූ පරිමාණ වගාවකදී සාර්ථකව යොදා ගත හැක. මෙහිදී බොහෝ විට සිදු වනුයේ රේක්ක, උදැල්ල, කරඬි වැනි සරල උපකරණ භාවිතය හෝ අතින් උගුල්ලා දැමීම හෝ ඉවත් කිරීම මගින් රෝග සහ පළිබෝධ හානි ක්ෂේත්‍රය තුළ අවම කර ගැනීමය. මිනිස් ශ්‍රමය සෘජුව යෙදෙන බැවින් රෝග සහ පළිබෝධ හානි තෝරා ඉවත් කිරීමේ වාසිදායක තත්ත්වය මෙම ක්‍රමයේදී යොදා ගත හැක.

  1. යාන්ත්‍රික ක්‍රම භාවිතය

    තරමක සංකීර්ණ යන්ත්‍ර භාවිතයෙන් රෝගී ශාක ඉවත් කිරීමත්, පලිබෝධ හානි අවම කිරීමත් මේ ගනයට අයත් වේ. උදාහරණයක් ලෙස, වීඩරයක් භාවිතයෙන් වල් පැලෑටි ඉවත් කිරීම සඳහන් කළ හැක.
  2. ශෂ්‍ය විදයාත්මක ක්‍රම භාවිතය

    බිම් සැකසීමෙන් පටන් ගෙන, බෝගය ක්ෂේත්‍රයේ ස්ථාපනය කරන ක්‍රමවේදය දක්වා කෙරෙන්නා වූ සියළුම ශෂ්‍ය විද්‍යාත්මක ක්‍රයාවලින් සාර්ථකව කිරීම මගින් රෝග සහ පළිබෝධ මර්ධනය මෙයට අයත් වේ. උදාහරණයක් ලෙස, වසුන් යෙදීම මගින් සහ මිශ්‍ර බෝග වගාවන් මගින් වල් පැල පාලනය දැක්විය හැක.
  3. රසායනික ක්‍රම භාවිතය

    වෙළඳ පොලෙහි මිල දී ගත හැකි රසායනික පළිබෝධ නාශක, එනම් දිලීර නාශක, කෘමි නාශක සහ වල් නාශක භාවිතයෙන් රෝග සහ පළිබෝධ මර්ධනය මේ යටතට ගැනේ.
  4. ජෛව පාලකයන් භාවිතය

    එක් එක් රෝග සහ පළිබෝධකයන් සඳහා විශේෂිත වූ පරපෝෂිතයින් උපයෝගී කර ගනිමින් ඒවා මර්ධනය කිරීම මෙයට අයත් වේ. උදාහරණ ලෙස පැපොල් පිටි මකුණා (Paracoccus marginatus) මර්ධනය කිරීමට papayaz යොදා යොදා ගැනීමත්, සැල්වීනියා (සැල්වීනියා molesta) ශාක මර්ධනයට Cyrtobagus bruchi යොදා යොදා ගැනීමත් සහ ජපන් ජබර මර්ධනයට Neochetin eichhorniae සහ ජබර මර්ධනයට Neochetin eichhorniae යොදා ගැනීමත් දැක්විය හැක.
  5. ඒකාබද්ධ රෝග සහ පළිබෝධ මර්ධන ක්‍රම භාවිතය

    රෝග සහ පළිබෝධ මර්ධන ක්‍රම දෙකක් හෝ ඊට වැඩි ගණනක් යොදා ගැනීම මගින් ඒවා මර්ධනය කිරීම මෙයින් දැක්වේ. ඒකාබද්ධ මර්ධන ක්‍රමයක් භාවිතා කෙරෙනුයේ එක් ක්‍රමයක් මගින් සාර්ථක මර්ධනයක් නොවන අවස්ථාවන් හිදීය.

 

පළිබෝධ පාලනය


පළිබෝධ පාලනය සඳහා ඒකාබද්ධ පළිබෝධ පාලන උපක්‍රම අනුගමනය කිරීම සාර්ථක ක්‍රමයයි. පළිබෝධ පාලනය සඳහා හැකිතාක් දුරට රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් වැළකී, වී වගා පරිසරයේ සිටින හිතකර සතුන් හට වී වගාවට හානි කරන කෘමීන් පාලනය කිරීමට ඉඩ දිය යුතු වේ. මේ සඳහා පහත සඳහන් ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කිරීම වඩාත් යෝග්‍යයි.

  • ගාව කන්නයට අනුවම ආරම්භ කිරීම
  • යායක් තුළ හැකිතාක් දුරට වගා කටයුතු සඳහා සති 2-3ක් ඇතුළත නිම කිරීම
  • ඔබ වගාකරන ප්‍රදේශයේ වැළදෙන රෝග හා කෘමි හානිවලට ඔරොත්තු දෙන ප්‍රභේද තෝරා වගා කිරීම
  • නිර්දේශිත පැළ ගහනය පවත්වා ගෙනයාම
  • සමතුලිත පොහොර භාවිත කිරීම
  • වගාව ආශ්‍රිතව හා වගාව තුළ වල් පැළෑටි නිසියාකාරව පාලනය කිරීම
  • කුඹුරේ ජලය මැනවින් පාලනය කිරීම
  • සතිපතා ඔබගේ කුඹුරේ තැනින් තැන වී පඳුරු පරීක්ෂා කිරීම. විශේෂයෙන් ගොයම පඳුරු දමන අවධියේදී සිට කරල් පීදෙන කාලය තුළ ගොයම පරීක්ෂා කිරීම වැදගත්ය (අක්කර 1ට ස්ථාන 10ක් පමණ ප්‍රමාණවත් වේ.) එම පඳුරුවල සිටින හිතකර හා අහිතකර කෘමීන් හඳුනාගෙන ඒ ගැන යම් අදහසක් ලබාගැනීම. අත්‍යාවශ්‍ය අවස්ථාවල දී හානිකර කෘමීන් වැඩිපුර සිටින ස්ථානවලට පමණක් නිර්දේශිත කෘමි නාශක භාවිතාකිරීම කළ යුතුයි

 

රෝග සහ පළිබෝධ හානි හා පාලන පියවරයන්

හැඳින්වීම

කෘෂිකර්මාන්තය කෙරෙහි යොමු වූ දා පටන්, අනෙකුත් ජීවීන් සහ පාරිසරික ගැටලූ වලින් බෝග ආරක්ෂා කර ගැනීමට නිරන්තර අරගලයක යෙදීමට යුතු වේ. වගාවෙන් උපරිම අස්වැන්නක් සහ ලාභයක් ලබා ගැනීමට විශේෂ අවධානයක් යොමු කර ශාක ආරක්ෂණය සඳහා අතිරේක වියදම අදටත් යුතු වේ. බෝග ආරක්ෂාව වැඩි අස්වැන්නක් දෙන නව බෝග ප්රභේදයන් වගා බිම් වලට හඳුන්වා දීම ඊටත් වඩා වැදගත් බවට පත් වී තිබේ. මේ අතරින් රෝග සහ පළිබෝධ හානි ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කරයි.

 

රෝග සහ පලිබෝධ යනු මොනවාද?

රෝග සහ රෝග කාරකයන්

රෝග පිටතින් වූ ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන්නා වූ, විශේෂිත වූ හේතු නිසා, ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් මගින් ඇති ශාක තුළ සාමාන්‍ය ක්‍රියාවලිය කිරීම සඳහා කිසිදු තහනමක් පැනවීම ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය. රෝගකාරක කිහිපයක් ප්‍රධාන කාණ්ඩ ඒ අතරින් දිලීර, බැක්ටීරියා සහ වෛරස වර්ග කළ හැකි අතර, මෙම සටහනෙහි මෙම වර්ග සහ ඒවා මගින් ශාක වලට රෝග වර්ග පෙන්වයි.

 

පලිබෝධ අර්ථ දැක්වීම

 

කෘමි පලිබෝධකයන්

කෘෂිකාර්මික ක්‍රියාවලිය තුළ මිනිසාගේ අරමුණු වලට බාධා පමුණුවන ඕනෑම සත්ත්වයෙක් හෝ ශාකයක් පලිබෝධකයෙක් වනු ඇත. මෙම නිර්වචනය අනුව, ස්ථානය අනුව වෙනස් වේ. එක් පුද්ගලයෙකුට පලිබෝධකයෙක් තවත් ආර්ථිකව වැදගත් බෝග හෝ සත්ත්වයෙක් විය හැක.

 

වල් පැළ

කෘෂිකර්ම ක්‍රියාවලිය තුළ බෝග සමග වල් පැලෑටි ප්‍රධාන කාණ්ඩ ඇත. එනම් තෘණ, පන් සහ පළල් පත්‍ර වල් පැලෑටි වේ. වල් පැලෑටි කෘමි පලිබෝධකයන්ගේ ද්විතියික ධාරකයන් ලෙස මොවුන් ක්‍රියා කරයි.

 

රෝග කාරකයන් හඳුනා ගැනීම සහ වර්ගීකරණය

  1. දිලීර

දිලීර රෝගය අස්කොමයිසිට්ස් ගණයට සහ බැසීඩියෝමයිසිට්ස් අයත් ය. Phytopthora හා Phythium ශාක දැඩි ඇති කරන මෙම කාණ්ඩය යටතට ගැනේ.

 

  1. බැක්ටීරියා

රෝග කාරක බැක්ටීරියාව "බැසිලි" ආකාරයට අයත් වේ. ඔවුන් එවැනි Xanthomonas සහ සියුඩොමොනාස් ශාක සඳහා ජීවීන් ඇති ප්රධාන රෝග වේ. සෛල බිත්තියක් නොමැති Phytoplasma ද බැක්ටීරියා රෝග කාරකයක් වේ.

 

  1. වෛරසය

රෝග කාරක වෛරස වාහකයෙක් ආධාරයෙන් ශාකවලට රෝග බෝ කරයි. වාහකයන් සාමාන්යයෙන් දිලීර, නෙමටෝඩාවන් සහ ප්රොටොසොවා විශේෂ වේ.

 

 ධාන්‍ය බෝග (බඩ ඉරිඟු)

රෝග

මුල් සහ, කද කුණුවීම සහ පත්ර හා කොපු අංගමාරය ආර්ද්රතාවය වැඩි බෝගයට සෑදෙන ප්‍රධාන රෝග වේ.

 

පළිබෝධ

ශ්‍රී ලංකාවේ බඩ ඉරිඟු වගාවට හානි කරන පළිබෝධයන් නොමැති තරම්ය.

 

වල් පැළ

පහත දැක්වෙන ශ්‍රී ලංකාවේ වී වගාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන වල් පැලෑටි පහත වේ.

තණකොල පන් පළල් පත්‍ර

  • Echinochloa colonum
  • Cyperus rotundus
  • Euphorbia heterophylla
  • Panicum repens
  • Ipomoea spp.
  • Eleusine indica
  • Dactyloctenium aeguptium

 

මා බෝග (සෝයා බෝංචි)

රෝග

දම් පැල්ලම (Cercospora kikuchi)

බැක්ටීරියා Pustule (Xanthomonas phaseoli var. Sojensis)

කහ විචිත්‍ර වෛරසය

 

අල බෝග (අර්තාපල්)

රෝග

ශ්‍රී ලංකාවේ අර්තාපල් වගාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන රෝග පහත වේ.

 අංගමාරය

විචිත්‍ර කොළ රෝගය

 

පළිබෝධ

ශ්‍රී ලංකාවේ අර්තාපල් වගාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන පළිබෝධ පහත වේ.

සැපයුම අත්හිටුවන පණුවා

 

 

පළිබෝධ සහ ශාක රෝග පාලනය කිරීමේ ප්‍රධාන ක්‍රම

 

හඳුන්වා දීම වැලැක්වීම

බෝගයක් රෝග සහ පළිබෝධ මර්ධනය කළ හැකි සාර්ථකම ක්‍රමය කාරකයන් ඇතුලූවීම වැලැක්වීමය. රෝග සහ පලිබෝධ හානි දොරටුව වැළැක්වීම සඳහා පියවර පිරිසිදු සහ සහතික රෝපණ ද්‍රව්‍ය, ක්ෂේත්‍ර සනීපාරක්ෂක හා ඒ අවට, සැකසූ සහ පරිණත කොම්පෝස්ට් පිරිසිදු උපකරණ භාවිතා කිරීම. මේ අනුව, ගොවියාට ආර්ථික අලාභය අවම කළ හැකිය.

 තුරන් කිරීම

එය පැතිරුණු මුල් දී රෝග සහ පලිබෝධ හානි තුරන් කිරීම පහසුය. මෙම ක්‍රියාවලිය ගොවිතැනේ දී, සරල ක්‍රම භාවිත කර රෝග සහ පළිබෝධ හානි දක්නට ලැබෙන ශාක විනාශ කිරීම හෝ කරදරකාරී වල් පැළ, ඉවත් කිරීම හා ඔවුන් විනාශ කළ හැකිය. මුළු ශාක (වල් පැලෑටි) එනමුදු පාංශු ඛාදනය ඉහළ ප්‍රවණතාවක් පවතී. පස අනාවරණය කළ හැකිය. ඒ නිසා එය අවම කිරීම සඳහා පියවර ගත යුතු ය.

පාලනය

රෝග පළිබෝධ පැතිරීමේ නම් නිසි පියවර ගත යුතු වේ එහිදී බරපතල වේ. පහත සඳහන් ප්‍රධාන රෝග හා පළිබෝධ පාලනය පියවර වේ.

  1. සරල යන්ත්‍ර හෝ මිනිස් ශ්‍රමය භාවිතා කිරීම.

සරල යන්ත්‍ර හෝ මිනිස් ශ්‍රමය වැඩිපුර යෙදවීම කාලය මෙන්ම මුදල් වැඩිපුර වැයවන ක්‍රියාවක් වන අතර, සුලූ පරිමාණ වගාවකදී සාර්ථකව යොදා ගත හැක. මෙහිදී බොහෝ උපකරණ, උදැල්ල, කරඬි ශාක ඉවත් කළ හැකි ද රෝග සහ පළිබෝධ මර්ධනය හොඳ ක්‍රමයක් බැවින් රෝග සහ පළිබෝධ හානි තෝරා ඉවත් කිරීමේ මිනිස් ශ්‍රමය වාසියක් විය හැකිය.

රෝග සහ පළිබෝධ හානි ඉවත් කිරීමට

  1. යාන්ත්‍රිකව තරමක සංකීර්ණ යන්ත්‍ර මේ යටතේ වර්ගීකරණය කළ හැක. උදා: වල් පැලෑටි ඉවත් කිරීම, වීඩරයක් භාවිතයෙන්
  2. ශෂ්‍ය විද්‍යාත්මක ක්‍රම

 වසුන් යෙදීම හා වල් විනාශ කිරීමට පියවරක් ලෙස රෝග සහ පළිබෝධ හානි පාලනය කිරීම සඳහා බෝගය ක්ෂේත්‍රයේ ස්ථාපනය බිම් සැකසීමෙන් පටන් ක්‍රම භාවිතය.

  1. රසායනික ක්‍රම

එවැනි වෙළෙඳපොළ තුළ ලබා ගත හැකි දිලීර නාශක, කෘමි නාශක සහ වල් නාශක රසායනික පළිබෝධ නාශක භාවිතා පලිබෝධ හා රෝග පාලනය මේ යටතට ගැනේ.

  1. ජෛව ක්‍රම

විශේෂිත පාලකයන් භාවිතය මෙයට අයත් වේ. උදා: papayaz යොදා (Paracoccus marginatus) පාලනය කිරීමට Acerophagus සැල්වීනියා (Salvinia molesta) ජබර මර්ධනයට Neochetin eichhorniae සහ Neochetií bruchi

  1. ඒකාබද්ධ රෝග සහ පළිබෝධ මර්ධන ක්‍රම

රෝග සහ පළිබෝධ මර්ධනය ක්රම දෙකක් හෝ ඊට වැඩි ගණනක් භාවිතා මෙම ක්රමය මගින් ඇඟවුම් කරයි. එක් ක්රමයක් මගින් සාර්ථක මර්ධනයක් නොවන අවස්ථාවන් හිදීය.

 

දිලීර රෝග

කොළ පාළුව(Blast)

Magnaporthe grisea (Pyricularia oryzae)

 
  • කොළ පාළුව වී වගාවට වැළදෙන දිලීර රෝග අතරින් වඩාත්ම පැතිර ඇති වඩාත්ම හානිදායක රෝගය වේ.
  • ගොයම් පැළයේ ඕනෑම වර්ධක අවස්ථාවක ආසාදනය විය හැක. මෙය පත්‍ර මත, කදේ ගැටමත, කරලේ කොටස්වල හෝ වී ඇට මත ලප ඇති කරයි.
  • මේවා දෙපස මහත්ව අග්‍ර උල් වී තර්කුවක හැඩය ගනී. පත්‍ර මත විසිරී පවතී. ගොඩ තවාන්වල වැඩෙන ගොයම් පැළවලට වඩාත් සුලභව ආසාදනය වේ.
  • මෙම දිලීරය කදේ ගැටවලට ආසාදනය වූ විට එම ස්ථාන කළු පැහැයට හැරී කඳ එතනින් කඩා වැටේ. කරලේ ගෙල ස්ථානයට මෙම දිලීරය පැතිරුන විට එය කළු පැහැයට හැරී එතනින් බිඳී යයි.

පාලනය
ප්‍රතිරෝධී ප්‍රභේද භාවිතය හා සමබර පොහොර යෙදීම රෝග පාලනයේදී වැදගත් තැනක් ගනී.

 

කඳ කුණුවීම (Stem rot)

Magnaporthe salvini (Nakatate sigmoidea)

   
 

පැළෑටි ආසාදනය වන්නේ ජල මට්ටමට ආසන්න පත්‍ර කොපුවේ දිලීර ස්ක්ලෝරෝෂියා මඟින් ඇති කරන කළු පැහැති අක්‍රමවත් තුවාල ලප මඟින්ය. පසුව මේවා විශාල වී පැතිර යාම නිසා පත්‍ර කොපුව කුණු වී යයි. කඳ තුළට දිලීර වැඩීම නිසා කඳ දුර්වල වී කුණු වී ශාකය ඇද වැටේ. රෝගයට වැඩිපුරම ගොදුරු වන්නේ ඇද හැලීමෙන් හෝ කෘමීන්ගෙන් පළුදු වන ශාක වේ. ආසාදනය වූ දිලීරවලින් හට ගන්නා දිලීර කෝෂ්ඨ පොළව මත සහිත වී බිම් සකස් කිරීමේදී වාරි ජලය මඟින් පැතිර යයි. 

නයිට්‍රජන් පොහොර යෙදීමෙන් හා කෘමි හානිවලට ගොදුරු වීමෙන් රෝගය අධික ලෙස පැතිර යයි.


පාලනය 


හානියට පාත්‍ර වූ ශාකවල පිදුරු පුළුස්සා දැමීම, මෝල්බෝඩ් නඟුලෙන් සීසෑම මඟින් ඉපනැල්ල යට කිරීම, සමතුලිත පොහොර යෙදීම, කාබනික ද්‍රව්‍ය පසට එක් කිරීම සහ ප්‍රතිරෝධී ප්‍රභේද වගා කිරීම මඟින් රෝගය පැතිරීයාම වැළැක්විය හැක.

 

 

කොපු අංගමාරය (Sheath Blight)

  • Thanatephorus cucumaris (Rhizotonia Solani)
 

අධික ලෙස කොළ පාළුදාව සහ අධික පැළ ගහණය රෝගය ඇතිවීම සහ පැතිරීමට හේතු වේ. මෙම රෝග කාරකයාට ප්‍රතිරෝධී ප්‍රභේද නැති තරම්ය. අනවශ්‍ය පඳුරු දැමීමෙන් තොර පාදස්ථ ප්‍රදේශයේ කොළදාව අඩු ප්‍රභේදවලට වැළඳීමට ඇති ඉඩකඩ ඉතා අඩුය. 

පාලනය

රෝගය අඩුකර ගැනීම සඳහා පැළ ගහණය අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට පවත්වා ගැනීමත්, අධික ලෙස පොහොර නොයෙදීමත්, කොළ පොහොර යෙදීමත්, ගැඹුරට සී සෑමෙන් ආසාදිත ඉපනැල්ල යට කිරීමත්, අවශ්‍ය අවස්ථාවන්හීදී යෝග්‍ය දිලීර නාශක භාවිතයෙන් ගත හැක.

 

කොපු කුණුවීම (Sheath Rot)

(Sarocladium oryzae)

 


ආසාදනය ඇති වන්නේ බණ්ඩි අවධියේදී ඉහළින්ම ඇති පත්‍රයේ කොපුව මතය. මූලික රෝග ලක්ෂණ වන්නේ සෙ.මී. 0.5-1.5 ක් පමණ දිගැති ආයත හෝ අක්‍රමවත් හැඩයක් ගන්නා දුඹුරු පැහැති දාරයක් සහ අළු පැහැති මධ්‍යයක් සහිත ලප හට ගැනීමයි. මේවා ක්‍රමයෙන් විශාලවෙත්ම එකිනෙක යාවී පත්‍ර කොපුව සහ තලය පුරා පැතිර යයි. ආසාදනය උත්සන්න වූ අවස්ථාවල පත්‍ර කොපුවෙන් කරල සම්පූර්ණයෙන් එළියට ඒම වළකී. වගාව රෝගයට වඩාත්ම පාත්‍ර වන්නේ පඳුරු දමන හීන් බණ්ඩි අවධියේය.

පාලනය
සුදුසු දිලීර නාශක භාවිතය හා බීජ ප්‍රතිකාරක මඟින් පැතිරෙන දිලීර බීජාණු ඉවත් කළහැක.

 

පත්‍ර දාහය (Leaf Scald)

Geriachia oryzae (Microdochium oryzae)
Monographella albescens

 


මෙය බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වන දිලීර රෝගයකි.

රෝග ලක්ෂණ දිස් වන්නේ පිරිනත පත්‍ර අග්‍රයන්හී වුවද පත්‍ර දාරයේ හෝ තලයේ අනෙක් කොටස්වලද දැකිය හැක. රෝග ආසාදනයෙන් සෑදෙන ලප සෙ.මී. 1.5 අතර පමණ දිගවූත් සෙ.මී. 0.5 පළල වූත් තෙත බරිත පැල්ලම් වැනිය. රෝගය වර්ධනය වීමත් සමඟ ලා දුඹුරු හා තද දුඹුරු ඇති දාරවලින් යුත් ලාකොළ පැහැති මාධ්‍යයක් සහිත විශාල ඉලිප්සාකාර හෝ ආයත ලප බවට පත්වේ. බැක්ටීරියා කොළ අංගමාරය ආසාදනය වූ පත්‍රයක් කපා පැහැදිලි ජලයේ ගිල්වා තැබීමෙන් පත්‍ර කැපු ස්ථානයෙන් කිරි පැහැති බැක්ටීරියා ශ්‍රාව පිටවෙන බව දැකගත හැකි වුවත් පත්‍ර දාහය ආසාදනය වූ පත්‍රවලින් මෙය සිදුනොවේ.

 

රුක්මල් පීදීම (False smut)

Ustilaginoidea virens 

 
 
 
 
   

මෙම රෝගය නිසා අස්වැන්න කෙරෙහි එතරම් බලපෑමක් ඇති නොවේ. රුක්මල් පීදීම හොඳ අස්වැන්නක පෙරනිමිත්තකි. මෙයට හේතුවන්නේ මෙම දිලීරයේ වර්ධනයට හිතකර සාධක අධික අස්වැන්නක් සඳහා ද හේතුවන නිසාය. රෝග ලක්ෂණ ඇතිවන්නේ බීජ පරිනත වීම ආරම්භ වීමත් සමඟය. කරලේ සමහර ධාන්‍ය පිටතින් කොළ පැහැයෙන් යුක්ත වූ ඇතුළින් කහ පැහැයට හුරු තැඹිලි පැහැයක් ගන්නා බීජාණු පොකුරක් බවට පත්වේ.

පාලනය

ආර්ථික වශයෙන් හානිදායකවන අවස්ථාවල මර්ධනය සඳහා දියර හෝ කුඩු වශයෙන් ඇති දිලීර නාශක පීදෙන අවස්ථාවේ යෙදිය හැක.

 

බකානේ සහ පාදස්ථ කුණුවීම (Bakanae and Foot Rot Disease)

Gibberella fujikuroi (Fusarium Moniliforme)

 


රෝග කාරකයා බීජ මඟින් ද පස තුළින් ද ව්‍යාප්ත වේ. ආසාදිත බීජවලින් හට ගන්නා පැළ සාමාන්‍ය පැළවලට වඩා දෙගුණයක් පමණ උසින් වැඩෙන අතර, පත්‍ර පටු කහවන් කොළ පැහැයක් ගනී. මෙසේ උස්වන පැළ පසුව මැරී යයි. මෙම රෝගයේ වෙනත් ලක්ෂණ නම් පැළ කුරු වීම පාදස්ථ කොටස කුණුවීම සහ බීජ පැළ මැරී යාමත්ය. පරිනත ශාකවලට මෙම රෝගය ආසාදනය වීමෙන් පසු අප්‍රාණික රිකිලි සාදයි. ආසාදිත ශාක පරිනතවන තෙක් වැඩේ නම් හටගන්නා ධාන්‍ය අර්ධ වශයෙන් පිරේ. නැතහොත් බොල් බවට පත්වේ. පීදෙන හා කිරිවදින කාලය තුළදී ඇටවලට ආසාදනය වීමට ඉඩඇත. අධික නයිට්‍රජන් පොහොර යෙදීමත්, පැළ කාලයේ උෂ්ණත්වය සෙ.අ. 30-35 අතර පැවතීමත් රෝගය උත්සන්න වීමට හේතු වේ.

පාලනය
පැහැදිලි ලෙස හඳුනාගත හැකි උස් පැළ වගාවෙන් ඉවත් කිරීමෙන් රෝගී තත්ත්වය බහුල ප්‍රදේශවල දිලීර නාශක මඟින් ප්‍රතිකාර කිරීමත් රෝගී තත්ත්වය පාලනය සඳහා භාවිතා කළහැක.

 

දුඹුරු පුල්ලි රෝගය (Brown Spot)

Cochliobolus miyabeanus (Bipolaris oryzae)

ජලවහනය දුර්වල හෝ පෝෂ්‍ය පදාර්ථ අඩු හෝ පසෙහි වැඩෙන වී වගාව මෙම රෝගයට පහසුවෙන් පාත්‍ර වේ. මෙම රෝගය ආසාදනයෙන් ප්‍රමාණයෙන් හා හැඩයෙන් තල ඇටයකට සමාන දුඹුරු පැහැති ලප පත්‍ර තලය මත හෝ තුෂ මත හටගනී.සාමාන්‍යයෙන් දුඹුරු පැහැයක් ගන්නා මෙම ලප මධ්‍ය හෝ අලු හෝ සුදු පැහැයක් ගනී.ලප වටා ලා කහ පැහැති දාරයක් ද පිහිටයි. මෙම රෝගයට පාත්‍ර වූ කරල්වලින් හට ගන්නා බීජවල ද දිලීර බීජාණු පවතින අතර වාතය තුළින් ද ඒවාට ප්‍රචාරනය විය හැක. 

පාලනය
නිර්දේශිත වී ප්‍රභේද භාවිතය මඟින් ද යොදා ගන්නා පස ඛනිජ ද්‍රව්‍ය වලින් සරු කිරීම මඟින් ද රෝගය පැතිර යාම වැළැක්විය හැක.
බීජ මඟින් රෝග කාරකයා පැතිරෙන බැවින් උණු වතුර මඟින් බීජ ප්‍රතිකාර කිරීමෙන් ද වල් පැළෑටි පාලනය කිරීමෙන් ද රෝග පාලනය කරගත හැක.

 

සිහින් දුඹුරු පුල්ලි රෝගය (Narrow Brown Leaf Spot)

Sphaeruline oryzae (Cercoospora janseana)

පත්‍ර තල කොපු හා තුෂ මත පටු හා දික් හැඩති දුඹුරු පැහැති ලප ඇතිවේ. දිගින් මි.මී. 2-10 පමණ ද පළලින් මි.මී. 1ක් පමණ ද වන මේවායේ දික් අක්ෂය පත්‍ර නාරටිව